RadioWeb Y Dược Ngày Nay 06-05-2009 - "Talking E-Newsletter"
Bài này đã được Bích Vân đọc trong Y Dược Ngày Nay RadioWeb –
Xin mời nghe RadioWeb đặc biệt trong Y Dược Ngày Nay.

Hôm nay là 6-5-2009, YDNN xin chào mùng quý vị. Trước hết chúng tôi xin giới thiệu mục
1) Vườn Hoa Âm Nhạc với bài “Tát nước Đầu Đình” do Bác sĩ Đào Duy Anh phổ nhạc

2) Hình Ảnh Y Học Mỗi Tháng về Ký Sinh Trùng Sốt Rét do Bác sĩ Trần Mạnh Ngô và Bác sĩ Nguyễn Nguyên sưu tầm
  Xin bấm Chuột vào hình để phóng lớn và xem giải đáp

3) Phát Thanh Y Học với đề tài Bệnh Truyền Qua Đường Sinh Dục do Bác sĩ Nguyễn Văn Đích trình bày.

Để mở đầu xin mới quý vị nghe bài “Dò tìm ung thư cổ tử cung (cervical cancer)” của Bs Vũ văn Dzi.

Chứng bệnh ung thư cổ tử cung là một trong những loại ung thư phổ biến ở Mỹ và rất nguy hiểm. Thống kê của cơ quan CDC cho biết là mỗi năm có khoảng 12,000 trường hợp đã lan rộng (invasive) được phát hiện và khoảng 4,000 người chết vì chứng ung thư này. Trên thế giới có khoảng 250,000 trường hợp tử vong mỗi năm.
Nhưng so sánh với các thống kê cách đây 10 năm thì tỷ lệ tử vong cũng như mắc bệnh đã giảm sút hết sức đáng kể ví dụ như tử vong (mortality) giảm 70 % và mắc bệnh (morbidity) giảm 50 %. Ung thư cổ tử cung ngày nay đã giảm rất nhiều ở Mỹ nhưng một thống kê của Y sĩ đoàn cho biết là tại một số sắc tộc thì vẫn còn cao và trong các sắc dân ở Mỹ thì tỷ lệ trong cộng đồng Việt Nam là cao nhất, lẽ dĩ nhiên tại Việt Nam thì chứng bệnh này đứng hàng đầu vừa về tử vong lẫn bệnh lý.
Nguyên nhân chính khiến đã đạt được kết quả kể trên là nhờ một thử nghiệm ngày nay đã trở nên thông thường và phổ biến. Đó là xét nghiệm Pap smear mà tất cả những phụ nữ trên 20 tuổi hoặc đã bắt đầu có hoạt động tình dục cần phải làm mỗi năm. Nguyên tắc của Papsmear rất giản dị và dễ làm bởi Bác sĩ phụ khoa hay bất cứ nhân viên Y tế đã được huấn luyện.
Ngày nay nguyên nhân của ung thư cổ tử cung đã được sáng tỏ và trong khi chờ đợi kỹ thuật chủng ngừa chống siêu vi HPV (human papillovirus) được hoàn chỉnh và áp dụng rộng rãi thì việc dò tìm vẫn là khí giới chính chống lại căn bệnh này. Nguyên nhân của căn bệnh này do một loại siêu vi có tên là HPV tạo nên những thay đổi trên những tế bào tại cổ tử cung gọi là dysplasia rồi lâu ngày những tế bào này sẽ biến thành những tế bào ung thư rồi lan rộng đi những nơi khác gây nên những biến chứng rất khó chữa và tử vong rất cao. Điều trị rất khó khăn, phức tạp một khi bướu ung thư đã lan đi sang những cơ quan bên cạnh như bàng quang, trực tràng, các hạch trong vùng..
Kỹ thuật pap smear dựa trên nguyên tắc dò tìm những thay đổi ở những tế bào cổ tử cung trước khi biến thành ung thư thực sự. Sau khi dùng dụng cụ để khám phụ khoa thì người Bác sĩ sẽ lấy ra một số tế bào tại cổ tử cung rồi đem xét nghiệm trên kính hiển vi do một chuyên viên đặc biệt gọi là cytologist. Những thay đổi trên tế bào sẽ được kiểm điểm thật kỹ và nếu có những thay đổi có dấu hiệu bất thường thì người bệnh có thể sẽ được làm những xét nghiệm khác chính xác hơn bằng thiết sinh (biopsy) và nếu được xác nhận có ung thư thì sẽ được giải phẫu trước khi trở thành u bướu ung thư. Nếu được giải phẫu lấy đi những u bướu chưa lan rộng thì tỷ lệ tử vong sẽ rất thấp gần như 0.
Hiện nay thử nghiệm làm pap smear đã được phổ biến rộng rãi tại Mỹ và được các cơ quan bảo hiểm đài thọ cũng như các chương trình trợ cấp của chính phủ. Tại một vài cơ quan như trong quân đội thì các nữ quân nhân bắt buộc phải làm pap smear hàng năm nên tỷ lệ ung thư tử vong gần như 0 trong quân đội Mỹ. Hiện nay Hội Y sĩ phụ khoa Mỹ khuyến cáo những phụ nữ làm pap smear lần đầu tiên bình thường thì chỉ cần làm lại 3 năm một lần.
Kỹ thuật mới DNA
Một trong những trở ngại của pap smear là tương đối tốn kém và chưa thể áp dụng tại một vài quốc gia nghèo và nhất là tại những nước Hồi Giáo thì hết sức khó khăn vì trở ngại của tôn giáo không cho phép một nam Y sĩ khám nghiệm phụ khoa. Vì thế tại những nước nghèo, người phụ nữ thường không được làm thử nghiệm pap smear và chỉ đi khám Bác sĩ sau khi có những triệu chứng thì thường quá muộn. Tình trạng thiếu chuyên viên cytologist tại những nước nghèo cũng là một trong những trở ngại chính trong việc làm xét nghiệm pap smear.
Gần đây nhờ khám phá mới về nguyên nhân của bệnh do siêu vi HPV gây ra nên Y học đã dùng một phương pháp mới giản dị hơn, mau lẹ, chính xác hơn và nhất là có thể làm được không cần đến người Bác sĩ. Đó là kỹ thuật dò tìm DNA của siêu vi HPV.
Dưới sự bảo trợ của quỹ tài trợ Bill Gates Foundation nên một chương trình xét nghiệm bằng DNA trên 130,000 phụ nữ tại Ấn Độ trong vòng 8 năm đã chứng minh là chính xác hơn tất cả những phương pháp khác trong việc dò tìm ung thư cổ tử cung. BS Blumenthal của Đại Học Stanford tin rằng kỹ thuật này một ngày kia sẽ thay thế kỹ thuật pap smear, không còn hợp thời nữa và đi vào lịch sử, các chuyên viên cytologist sẽ mất việc hay phải đổi sang lãnh vực khác. Kỹ thuật mới này chỉ tốn khoảng 5 USD và có thể thấp hơn nữa một khi được phổ biến rộng rãi. Bs Mark Schiffman của National Cancer Institute tiên đoán rằng “kỹ thuật DNA sẽ có ảnh hưởng rộng lớn và ngay tức khắc lên cả thế giới và tất cả các chuyên viên dò tìm ung thư sẽ phải dùng kỹ thuật này”.
Trong khi kỹ thuật pap smear xét nghiệm những thay đổi của những tế bào bằng kính hiển vi do chuyên viên thực hiện còn kỹ thuật DNA thì các tế bào sẽ được pha với một loại thuốc nhuộm rồi được đọc bởi một máy chuyên môn mà không cần đến người đọc. Chính xác, mau lẹ và rẻ tiền hơn và cũng tránh được các vụ kiện tụng vì máy đọc chính xác hơn mắt của con người dù là một chuyên viên có nhiều kinh nghiệm vẫn có thể đọc sai.
Trong kế hoạch thí nghiệm rộng lớn tại Ấn Độ do sự hảo tâm của quỹ Bill Gates thì trong 8 năm trời các chuyên viên đã so sánh kết quả của xét nghiệm pap smear và DNA do công ty Qiagen phát minh và sau khi đúc kết thì kỹ thuật DNA đã hơn hẳn pap smear về mức độ chính xác và làm giảm tử vong. Trong một khảo cứu tại Trung Quốc trong vòng 2 năm so sánh Pap smear và DNA thì cũng đạt kết quả tương tự.
Nhưng việc áp dụng kỹ thuật DNA tại Mỹ thì vẫn còn nhiều trở ngại vì một số lớn các Bác sĩ phụ khoa đều quen thuộc với pap smear và làm thế nào khuyến khích họ từ bỏ một kỹ thuật đã được chứng minh là hữu hiệu thì rất khó vì nếu có sai lạc thì rất dễ bị kiện tụng. Y học Mỹ dựa trên nguyên tắc “tốn kém cao và kết quả cao” (high resource and low risk tolerance) không như tại các nước nghèo và đông dân như Ấn Độ, Trung Quốc, Phi Châu, Đông Nam Á bắt buộc phải chấp nhận những xét nghiệm “tốn kém ít và rủi ro tương đối cao”. Nhưng BS Jan Agosti của tổ chức Bill Gates Foundation cho biết là kỹ thuật DNA có thể thực hiện mau lẹ, dễ dàng bởi người phụ nữ mà không cần đến chuyên viên. Họ có thể tự lấy mẫu tế bào tại cổ tử cung (vaginal swabs) rồi đưa cho chuyên viên đem đi xét nghiệm bằng máy và đây là một lợi điểm hết sức quan trọng trên thực tế tại những quốc gia mà điều kiện về Y tế vẫn còn eo hẹp.
Nếu một ngày kia kỹ thuật DNA được phổ biến rộng rãi thì có lẽ căn bệnh ung thư cổ tử cung sẽ đi vào lịch sử nhân loại và không còn gây tử vong nữa..
BS Vũ văn Dzi, MD.

Để tiếp theo chúng tôi xin giới thiệu các bài đã đăng trong tháng Tư 2009.

Trong mục Tin mới Y Dược, Bs Nguyễn văn Thịnh đã cho biết nhiều tin đáng chú y như cuộc tranh luận về rượu và ung thư, ảnh hưởng của các chuyến bay đường dài đối với sức khỏe, viên thuốc kết hợp điều trị bệnh tim mạch, kỹ thuật cắt bỏ trong điều trị lọan nhịp tim, thuốc mới điều trị lao và maraviroc điều trị nhiễm HIV v..v.. Bs Hùynh đỗ Phi đưa tin về bệnh lao ở Việt nam và sự liên quan giữa lao và nhiễm HIV, Ts Bùi quốc Quang viết về ăn thực phẩm tươi sống hay nấu chín, Ds Lê văn Nhân cho biết về Cerepro là thuốc dạng y khoa di truyền chữa u thần kinh ác tính.

Trong mục Y học Thường thức, Bs Trường Xuân viết về tóc bạc, Bs Nguyễn Ý Đức bàn về thịt và sức khỏe và về chứng phì đại nhiếp tuyến, Bs Nguyễn văn Đức viết về tác hại của nắng đối với da.

Trong mục Y Dược khoa thực hành, Bs Trần mạnh Ngô thông báo về cách tiên lượng tai biến mạch máu não sau khi bị cơn thoáng thiếu máu não, về lịch chủng ngừa mới ở người lớn, Bs Nguyễn văn Thịnh viết về cấp cứu viêm màng não và xuất huyết tiêu hóa, Bs Nguyễn thanh Trà viết về miễn dịch trị liệu dị ứng, Bs Đào duy An viết về bằng chứng khoa học của BNP và NT-proBNP trong suy tim người lớn.

Trong mục Lâm sàng Bs Nguyễn tài Mai trình bày một trường hợp thiếu máu và tăng bạch cầu, bàn về một trường hợp bệnh lý đựơc biện luận tại bệnh viện Massachusett, viết về chứng giảm tiểu cầu, về giai đoạn cuối cùng của ung thư, trả lời câu hỏi về dị sinh tủy và cùng với Bs Phạm anh Dũng bàn về một trường hợp thiếu máu phải truyền nhiều máu. Bs Nguyễn văn Đích viết về một trường hợp viêm gan siêu vi B và ung thư tế bào gan.

Trong mục Dược phẩm Ds Lê văn nhân cho biết về liên hệ giữa các yếu tố di thể và tác dụng của clopidogrel, về tác dụng nghịch của statins, về thuốc rituximab ngăn chặn sự tiến triển của thấp khớp và cũng cho biết rằng Sertralin và Escitalopram là hai thuốc chữa trầm cảm tốt nhất và thuốc chẹn thụ thể angiotensin có thể giúp bệnh thận.

Trong mục Khảo cứu Y Dược, Bs Tăng Nhiếp trình bày phương pháp điều trị lỗ dò giữa niệu đạo và trực tràng, trong 8 trường hợp điều trị 7 trường hợp đạt kết quả tốt và 1đạt kết quả hài lòng.

Trong mục Đọc báo Y Dược, Bs Nguyễn tài Mai điểm bài trong các số báo New England Journal of Medicine về bác sĩ chuyên môn điều trị tại bệnh viện, ngộ độc carbon monoxide, chảy máu trực tràng ồ ạt, rối lọan chức năng dưới đồi-tuyến yên, melamine, viêm tắc tĩnh mạch sâu và giới thiệu sách “5 Trí óc cho tương lai”. Ds Lê văn Nhân điểm báo Archives of Internal Medicine về tác dụng bất lợi của thuốc chống viêm không steroid đối với suy tim và báo Lancet về điều trị rối loạn tiêu hóa.

Trong mục Sinh Y học, Bs Trần mạnh Ngô báo về dùng dấu sinh học guanylyl cyclase 2C để tìm ung thư rụột già di căn hạch bạch huyết, Gs Nguyễn lân Dũng và Chung chí Thành viết về kỷ niệm 200 năm nhà tự nhiên học thiên tài Darwin.

Trong mục Hỏi Đáp Y học, Bs Trần mạnh Ngô trả lời về ho kinh niên và về tiểu són.

Trong mục Tham khảo có các bài của Ts Dược khoa Trần việt Hưng về dược tính của cây hồ lô bá hay là fenugreek, Ds Nguyễn ngọc Lan và Bs thú y Nguyễn thương Chánh về thuốc thiên nhiên, và của Bs Nguyễn vĩ Liệt về dịch tả, của Ts Nguyễn văn Tuấn và Hồ-Phạm LT và cộng sự viên về ăn chay trường và mật độ xương.

Ngoài ra còn có các mục thường lệ như Đố vui để học, Từ điển Anh Việt Pháp, Xếp loại bệnh quốc tế và dịch thuật do Bs Nguyễn Nguyên phụ trách.

Xin mời quý vị cùng xem.

>>>back>>>