Một Giờ trên Bản Tả Phình
Bác sĩ Nguyễn văn Đích

Trong chuyến đi Sa pa, chúng tôi dừng lại ở bản Tả Phình. Những người thuộc bộ lạc Dao Đỏ đã chờ sẵn. Vừa mở cửa xe tôi đã được đón tiếp bởi một bà đã đứng tuổi, đầu quấn khăn đỏ, đặc trưng của sắc tộc. Bà niềm nở hỏi: “Bác có khỏe không?” Tôi bất ngờ, không kịp trả lời, tưởng như được hỏi “How are you?” ở giữa rừng xanh! Bà vui vẻ hỏi tôi từ đâu đến, gia đình thế nào, có mấy người con…
Chúng tôi đi vào bản, bà nói: “Mời Bác vào thăm, không cần phải mua gì nhưng nếu mua thì mua cho tôi nhé.”
Chúng tôi đã được báo trước rằng người Dao Đỏ, khác với người H’Mông Đen đã tiếp xúc với người Kinh nhiều nên rất khéo léo, họ biết mua bán, biết nói thách, và cũng nói được một ít tiếng Pháp và tiếng Anh đủ để bán hàng.
Khác với bản Cát Cát của người Mông Đen mà chúng tôi thăm hôm trước, bản Tả Phình có vẻ sung túc hơn, nhà cao hơn và sáng sủa hơn. Nhà của người Mông Đen tuy có 1 bóng đèn điện ở giữa nhà nhưng thấp lè tè, tối lù mù. Chúng tôi đi trên đường lát đá rộng chừng 1 thước dẫn từ ngọn đồi này sang ngọn đồi kế cận, dọc đường tôi cố tránh những bãi phân trâu còn ướt hoặc đã khô Trường học và trạm y tế quét vôi vàng xậm nổi bật trên nền trời. Mấy con gà đang kiếm ăn, một con dê thấy khách lạ cất tiếng kêu be be, hai con trâu bình thản nằm nhai lại, chung quanh là ruộng lúa bực thang xanh mướt. Những người đàn ông giờ này còn ở trong rừng; những người đàn bà bám quanh du khách mong bán được những món đồ thêu.nho nhỏ.
Tôi đi thụt lại sau cùng. Hai cô gái đi kèm theo tôi. Mỗi cô cõng một cháu nhỏ. Cô bên trái họ Triệu nếu phát âm theo tiếng kinh, tôi không nhớ được tên gọi bằng tiếng Dao, 27 tuổi, có 2 con, con trai 4 tuổi, cõng một cháu gái 14 tháng. Cô bên phải họ Lý, tôi cũng không nhớ được tên gọi bằng tiếng Dao, cũng có 2 con, cõng 1 cháu trai 12 tháng. Tôi hỏi thăm về đời sống, cô họ Lý trả lời:
- Đời sống khá hơn nhưng nếu năm nào mất mùa thì lại đói.
- Mỗi người đều có ruộng? Tôi hỏi.
- Mỗi hộ khẩu được chia ruộng. Cô không nói được ruộng rộng bao nhiêu.
- Gạo chỉ đủ ăn, cô nói tiếp, còn cần tịền để mua phân bón…và những thứ khác.
Các cô bán những cái túi nhỏ thêu nhiều màu cho khách du lịch làm kỷ niệm. Mỗi cái đồ thêu như vậy bán cho khách từ 5-10 ngàn (1$ US bằng 16.150 đồng VN), khách “mua” để giúp các cô thì đúng hơn.
- Có khi cả tuần không bán được đồng nào, cô họ Triệu nói.
Tôi hỏi về gia cảnh, cô có 7 anh chị em, bố mẹ 50 tuổi, ông bà nội ngoại đã chết cả. Tôi được biết tuổi thọ trung bình của người sắc tộc là 50 tuổi.
Tôi hỏi thử:
- Sao cô không sinh nữa?
- Nhà nước không cho!
- Vậy làm sao để không sinh nữa?
Các cô mỉm cười, ngập ngừng, một cô nói:
- Kế họach!
Tôi ngạc nhiên hỏi tiếp:
- Làm sao để kế họach?
- Đặt vòng.
- Vậy có khám sức khỏe không ?
- Mỗi năm có khám sức khỏe.

Cô Triệu …đã cho phép tôi chụp ảnh cô và cháu bé 14 tháng

Tôi rất mừng các cô được làm Pap smear mỗi năm. Tôi hỏi tiếp:
- Cô sinh ở đâu?
- Sinh ở nhà.
- Ai đỡ?
- Mình tự sinh lấy, mẹ chồng giúp
- Cắt rốn làm sao?
- Bằng một cây nứa.
- Cháu bé thì sao?
Cô nói có vẻ hãnh diện:
- Đã tiêm 3 mũi rồi.
Nghĩa là các cháu đã được chủng ngừa lúc 2, 4 và 6 tháng tuổi. Khi các cháu đau ốm các cô cũng đưa đi khám tại trạm y tế, không còn nhờ thầy cúng nữa. Tôi thấy cô họ Triệu có 1 cái răng vàng nên hỏi:
- Cô chữa răng ở đâu ?
- Hồi còn trẻ, mình thích chơi nên bịt đồng ở tỉnh thôi.
Tôi hỏi tiếp:
- Có bao giờ cô nghĩ là cô sẽ lên tỉnh sống không?
- Không, tôi không thể bỏ bản làng để sống ở tỉnh được vì không quen.

Tôi mừng là đã có một sự thay đổi tuy nhỏ nhưng đáng kể, tôi hiểu rằng không dễ vượt qua rào cản của phong tục và văn hóa dù rằng điều đó làm cho người ta sống tốt hơn.

Ngày 3-9-2007
Bs Nguyễn Văn Đích

Copyright, 2007. Muốn phổ biến bài viết này, xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com

>>>back>>>