Thuốc
Và Bệnh COPD
bác sĩ Trần Mạnh Ngô
Hỏi:
Tôi 66 tuổi, giáo viên hồi hưu, hiện sống tại Biên Hòa. Tôi mắc bệnh PHỔI
TẮC NGHẼN MẠN TÍNH(COPD) đã năm năm nay. Cuộc sống cá nhân nhiều khó khăn.
Năm nào cũng phải nhập viện vài ba lần vào những kỳ đổi mùa.
Gần đây có một người bạn nói: anh ấy được nghe trên đài Tiếng nói ViệtNam
hôm trước tết rằng ở Hà Nội, hình như tại Bệnh viện Xanh-Pôn(?) vừa nhập
về một thiết bị y tế hoặc một thuốc mới có khả năng chữa dứt bệnh COPD
(!) Hiện bệnh viện nói trên đang thử nghiệm phương pháp này. Đã có một
số bệnh nhân tình nguyện ghi tên theo học lớp nói trên.
Tin làm tôi hoang mang và hy vọng quá chừng.
Đáng tiếc là người bạn của tôi không nhớ rõ ràng lắm vì không phải bệnh
của anh. Anh chỉ nói khi tình cờ gặp tôi và nhớ ra mang máng như vậy.
Theo những thông tin mà tôi được thầy thuốc hướng dẫn 5 năm nay thì tôi
thấy quá khác. Không tin được. Nhưng hy vọng thì lại lên tiếng trong tôi.
Tôi mong bác sỹ dành thì giờ trả lời cho tôi. Và nếu có thể thì tư vấn
thêm cho tôi các biện pháp chữa trị bệnh của tôi một cách hiệu quả. Xin
cảm tạ và rất chờ tin. MC
Đáp: Tôi
xin kèm dưới đây bài viết về bệnh nghẽn thở kinh niên tôi đã phổ biến.
Tôi ở hải ngoại nên không biết gì về những chương trình y tế và những
cách điều trị về bệnh nghẹt thở kinh niên (Chronic Obstructive Pulmonary
Disease, COPD), ở VN.
Các bác sĩ cho nhiều thứ thuốc chữa bệnh nghẹt thở kinh niên, nhưng mục
đích chính là để kiểm soát những triệu chứng của bệnh nghẹt thở kinh niên
(COPD).
Bệnh nhân phải dùng thuốc đều đặn để kiểm soát tình trạng khó thở.
Vài thứ thuốc chỉ dùng khi bị lên cơn khó thở (shortness of breath).
Bác sĩ có thể phối hợp vài thuốc với nhau nhưng không có phối hợp nào
coi là tuyệt đối.
Bác sĩ cho bệnh nhân dùng thuốc tùy theo triệu chứng của mỗi bệnh nhân.
Bởi vậy phải theo dõi khi dùng thuốc và phải có bác sĩ trông coi thường
xuyên để biết thuốc nào phù hợp với mình nhiều nhất.
Phần lớn thuốc trị COPD chia làm 3 loại:
1) Loại thứ nhất là thuốc làm nở cuống phổi (bronchodilatators,
như beta agonists; anticholi- nergetics; theophylline). 2)
Thuốc thứ 2 chống viêm (anti-inflammatories như inhaled cortico- steroids;
corticosteroid pills). 3)
Thuốc thứ 3 là trụ sinh hay kháng sinh (antibiotics).
Ngoài việc điều trị bằng thuốc, bệnh nhân phải nằm trong chương trình
phục hồi học cách tập thở (pulmonary rehabilitation), bỏ hút thuốc lá.
Trong vài trường hợp thật nặng, vài nhà thương ở Mỹ có chương trình giải
phẫu thay phổi.
Tóm lại, những điều trên chỉ là tổng quát.
Bệnh nhân nên có một bác sĩ chuyên môn về phổi
điều trị và theo dõi (Pulmonologist, Pulmonary
Medicine Specialist) vì đây là loại bác sĩ chuyên khoa chữa các bệnh phổi
giỏi nhất.
(Xin lưu ý: bệnh nghẹt thở kinh niên (COPD) khác với bệnh suyễn (Asthma).
Và sau hết, tôi không biết gì về thử nghiệm những
thuốc mơí trị COPD, chưa được FDA ở Mỹ cho phép.
Bs Trần Mạnh Ngô
Y Học Thường Thức: Nghẹt
phổi kinh niên
Nghẹt phổi kinh niên (COPD, Chronic obstructive pulmonary
disease) là bệnh bị nghẽn luồng không khí trong phổi, bị nghẹt (obstruction)
kinh niên, mạn tính. Khi nói COPD tức là nói về 2 thứ bệnh: Viêm cuống
phổi kinh niên (Chronic bronchitis) và tràn khí (Emphysema).
Còn suyễn (Asthma) không nằm trong COPD. Vậy cần phải phân biệt COPD với
Asthma.
Nghẹt phổi kinh niên là loại bệnh đứng hàng thứ tư gây
tử vong cao nhất tại Hoa Kỳ. Trung bình mỗi năm có khoảng một trăm mười
ngàn (110,000) người bị chết vì nghẹt phổi kinh niên Nghiã là nếu so sánh
kể từ năm 1985, số lượng người chết đã tăng thêm 45 phần trăm.
Thuốc lá ảnh hưởng nghẹt
phổi kinh niên (COPD) ra sao?
Khói thuốc lá kích thích bạch huyết cầu (polymorphonuclear
leukocytes) trong phổi sinh ra gốc tự do (free radicals) và chất oxýt-hóa
(oxidants) gây hiện tượng oxyt-hóa. Hiện tượng kể trên giảm phân hóa tố
antiproteases phát sinh peroxides từ chất mỡ trong đường hô hấp và túi
phổi. Viêm phổi vừa làm hư hại đường phổi và túi phổi, vừa tiết ra đờm
nhớt.
Trong bệnh nghẹt phổi, chất trung gian leukins sinh ra
viêm. Hiện tượng viêm còn do những phân hóa tố khác như elastases, cathepsins,
và metalloproteinases.
Triệu chứng nghẹt phổi kinh niên
ra sao?
Nhiều khi kết tụ thời gian kéo dài tới 30 năm mới phát
hiện triệu chứng. Lúc đầu bệnh nhân không có gì trầm trọng. Chỉ thấy ho
buổi sáng.
Khi bệnh nặng, bắt đầu thấy khó thở, ho, có đờm, và khò
khè. Khám bệnh, chụp hình, thử máu, đo hơi thở (spirometry) là những phương
pháp thử nghiêm để định bệnh.
Thuốc trị bệnh gồm có:
Thuốc làm nở cuống phổi như: Anticholinergics
(Ipratropium bromide), beta agonists (Albuterol, Metaproterenol, Pibuterol
acetate, Salmeterol), theophylline.
Cũng có thể dùng thuốc corticosteroids, trụ sinh. Đôi khi dùng dưỡng khí
giúp cho dễ thở.
Sau đây là những lời khuyên
cho bệnh nhân nghẹt phổi kinh niên:
. Trước hết, chúng ta nên hiểu thuốc lá là nguyên nhân
chính gây bệnh nghẹt thở kinh niên. Cho nên việc đầu tiên là phải bỏ
hút thuốc lá. Có nhiều phương pháp bỏ hút thuốc lá như đã từng
trình bầy trước đây.
. Cần uống thuốc để làm nở cuống phổi.
Tập thở. Đôi khi cần hít thở dưỡng khí.
Đôi khi cần người giúp đỡ tinh thần, hoặc giúp đỡ
trong việc điều trị.
. Bệnh nhân cần đọc thêm tài liệu để tìm
hiểu thêm bệnh nghẹt phổi kinh niên và những cách chữa trị, kể cả những
hiểm nguy của bệnh. Bệnh nhân cũng cần biết trường hợp nào sẽ phải giải
phẫu thay phổi.
. Hiểu biết bệnh nghẹt phổi kinh niên sẽ giúp bệnh nhân
điều chỉnh khá hơn trong lúc làm việc, lúc chơi, khi du lịch, hay trong
vấn đề tình dục, và nhất là hiểu biết tự giới hạn trong công việc hoạt
động hàng ngày.
. Bệnh nhân nên đi bộ khoảng 20 phút 2
lần mỗi ngày, hay trên 30 phút mỗi ngày.
Thể dục sẽ giúp bệnh nhân giảm triệu chứng khó thở, làm việc thấy khỏe
hơn, ăn ngon, ngủ yên và nói chung sẽ làm đời sống tốt đẹp hơn.
(Ghi chú: bài này viết với mục đích nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về vấn đề sức khỏe hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).
Bác sĩ Trần mạnh Ngô
>>>back>>>
