Ngừa
Tai Biến Mạch Máu Não bằng cách điều trị Chống Tiểu Cầu
(Stroke Prevention with antiplatelet therapy)
Bác sĩ Trần Mạnh Ngô
Bài này nói về cách phòng ngừa tai biến mạch máu não điều
trị chống tiểu cầu (trang 250, báo Consultant, March 2008).
Khi nói về phòng ngừa tai biến mạch máu não thì phải hiểu biết rõ những
yếu tố như bệnh cao huyết áp, bệnh tiểu đường, nhồi máu cơ tim, bệnh cao
mỡ trong máu, rung tâm nhĩ, động mạch cổ (carotid stenosis) bị co nhỏ
mà không có triệu chứng báo trước. Ngoài ra, còn để ý cách sống hàng ngày
của bệnh nhân, như bệnh nhân uống rượu hay hút thuốc lá.
Theo 2 tác giả: Bs Dorotea Strozyk và Lenore C. Ocava, thì nếu bệnh nhân
có nguy cơ tai biến mạch máu não liên hệ bệnh tim mạch như rung tâm nhĩ
(atrial fibrillation) thì nên dùng warfarin. Trong trường hợp không chữa
đông máu hay không giải phẫu trị tai biến mạch máu não thì dùng cách trị
liệu tiểu cầu.
Aspirin được dùng thường xuyên trong việc ngừa tái phát
tai biến mạch máu não. Nhưng dùng aspirin phải coi chừng những công phạt
như đau bao tử, chảy máu hay lở loét bao tử. Ngoài ra, cần lưu ý dị ứng
của aspirin, mặc dù ít xẩy ra (Harvard Health Publications: Preventing
and Treating brain attack, 2006).
Nếu bệnh nhân không uống được aspirin thì dùng clopidogrel.
Clopidogrel cũng có thể gây công phạt bao tử nhưng ít hơn. Clopidogrel
có thể làm đau bao tử, chảy máu, nhức đầu, chóng mặt. Nói về chảy máu
thì quan trọng là chảy máu trong đầu não. Dùng tổng hợp aspirin và clopidogrel
thì chưa chắc đã có lợi hơn khi dùng thuốc riêng rẽ và nên lưu ý công
phạt chảy máu.
Có trường hợp dùng tổng hợp aspirin vơí dipyridamole ngừa tai biến mạch
máu não, giảm nguy cơ tái đông máu sau khi bị tai biến mạch máu não, sau
khi bị cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua TIA (transient ischemic attack),
hay cơn đau tim (heart attack). Công phạt dùng tổng hợp dipyridamole và
aspirin cũng làm đau bao tử, chảy máu, lở loét bao tử, tiêu chảy hay ói.
Bs John W. Norrris có ý kiến: khi dùng hỗn hợp aspirin
và dipyridamole sẽ có hiệụ quả ngừa tai biến mạch máu não tốt hơn nếu
chỉ dùng aspirin không thôi. Tuy nhiên giá cả thuốc lại đắt hơn gấp 40
lần và lợi ích cũng chưa được chứng minh rõ ràng lắm. Ý kiến đăng trong
báo Stroke, 39: 1078, 2008.
Hai bs Nancy K. Hills và S. Claiborne Johnston trình
bày kết quả nghiên cứu đăng trong báo Stroke, 39: 1228, 2008, tìm hiểu
xu hướng dùng thuốc chống tiểu cầu sau khi bị tai biến mạch máu não (stroke)
hay cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua (transient ischemic attack).
Thuốc clopidogrel và tổng hợp 2 thuốc dipyridamole
và aspirin được dùng thường xuyên sau khi bệnh nhân bị tai biến mạch máu
não hay bị cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua.
Trước khi tường trình MATCH ra đời thì người ta
dùng tổng hợp clopidogrel-aspirin thường xuyên hơn trong việc điều trị
tai biến mạch máu não khi vừa bị cơn thiếu máu cục độ. Sau tường trình
MATCH người ta đã dùng tổng hợp clopidogrel-aspirin ít hơn; nhưng đã dùng
tổng hợp dipyridamole-aspirin nhiều hơn hay chỉ dùng riêng rẽ clopidogrel
nhiều hơn.
Bác sĩ Trần Mạnh Ngô
