Tiểu
Đường Lọai 2 ở Á Châu
Bác sĩ Nguyễn văn Đích
Trong báo JAMA số 20 ra ngày 27-5-2009, J.C.N.
Chan và csv dựa vào các báo cáo bằng tiếng Anh từ tháng Giêng năm 1980
đến tháng Ba năm 2009 đã viết một bài tổng quan về tiểu đường loại 2 ở
Á châu.
Các tác giả nhận thấy rằng tiểu đường loại 2 đã tăng gia gấp bội trong
ba thập kỷ vừa qua ở các nước Á châu nhất là ở thành thị. Tiểu đường loại
2 ở Á châu xuất hiện nhiều ở người trẻ và trung niên. Họ có chỉ số thể
khối (Body Mass Index BMI) thấp hơn người Ấu châu nhưng có vòng bụng to
và tỉ lệ mỡ trong tạng phủ cao. Hai phần ba người bị tiểu đường ở Trung
hoa và một nửa ở Hồng kông và Đài loan không được chẩn đoán. Theo thống
kê năm 2007, Ấn độ có số người bị tiểu đường cao nhất 40.850.000, tiếp
theo là Trung hoa, Việt nam đứng thứ 10 với 1.294.000 người, tỉ lệ bệnh
lưu hành (prevalence) ở TP Hồ Chí Minh trong năm 2001 là 3.8 so với 8.2
ở Hoa kỳ trong năm 1999-2000.
Theo các tác giả những yếu tố làm cho tiểu đường tăng nhanh ở Á châu là
sự toàn cầu hóa với sự chuyển nhượng kỹ thuật và tăng trưởng kinh tế nhanh,
sự thay đổi cách ăn và cách sống. Người Á châu ít vận động hơn trước,
bị căng thẳng và thiếu ngủ hơn, hút thuốc lá, ăn mỡ và uống nước ngọt
nhiều hơn, ăn gạo xay trắng, gạo của Việt nam có chỉ số đường từ 86-109.
Nhiều genes tiểu đường mới được tìm thấy ở người da trắng cũng được xác
nhận ở người Á châu.
Khoảng 40% những người bị tiểu đường trước 40 tuổi không mập và sớm giảm
hiệu quả với thuốc uống chứng tỏ rằng rối loạn chức năng tế bào bêta đóng
vai trò quan trọng trong tiểu đường của người Á châu. Nhiều người Á châu
đã trải qua những khó khăn vì chiến tranh và xáo trộn xã hội lúc còn nhỏ
tuổi nay đang sống một cuộc sống khác hẳn.
Một vài sắc dân Á châu có trẻ sơ sinh trọng lượng thấp và chịu ảnh hưởng
của sự thiếu dinh dưỡng trong bào thai, cụ thể là Ấn độ nơi 30% trẻ em
thiếu cân nặng. Tác động của thiếu dinh dưỡng trên thai nhi tạo ra những
thay đổi vĩnh viễn về cấu trúc, chuyển hóa và sinh lý thông qua sự biểu
hiện biến đổi của bộ di thể mà không có thay đổi của các mã di truyền
DNA, một tiến trình gọi là epigenetics (ngoài di thể). Những khó khăn
đầu đời ảnh hưởng đến khả năng bị tiểu đường, hội chứng chuyển hóa và
bệnh tim-thận sau này. Thiếu cân nặng lúc sơ sinh tăng nguy cơ hội chứng
chuyển hóa và tiểu đường loại 2 hỗ trợ cho quan niệm cho rằng thiếu dinh
dưỡng trong bào thai hay trong lúc trẻ tuổi làm xuất hiện một biểu hình
tiết kiệm chất béo (fat preserving phenotype). Sự sung túc về cuối đời
do kinh tế phát triển làm gia tăng tình trạng mập phì nhất là mập phì
ở bụng. Những thay đổi về chuyển hóa này dẫn đến sự kháng insulin và giảm
chức năng tế bào bêta.
Bệnh mập phì cùng với tiểu đường loại 2 có chiều hướng gia tăng, dự tính đến năm 2025 trên thế giới có 380 triệu người bị tiểu đường, 60% sống ở Á châu. Hậu quả của một bệnh mãn tính với biến chứng trên nhiều bộ phận sẽ làm tăng chi phí ý tế và giảm khả năng sản xuất. Các nước đang phát triển cần có kế hoạch giáo dục quần chúng, tổ chức đời sống để ngăn chặn tiểu đường mà đến nay đã được coi là một bệnh dịch.
Tham khảo: Chan J.C.N. et al.: Diabetes in Asia- Epidemiology, risk factors and pathophysiology. JAMA, 2009; 301, 20, 2129-2140.
Bác sĩ Nguyễn văn Đích
