Tết… Đọc Báo Y Khoa
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai

Báo New Engl Jnl Med kỳ này Feb 11, 2010 có case của Massachusetts gen'l hosp (teaching của Harvard Med) trình một bnhân đàn ông 53 tuổi (bnhân là một ophthalmologist) đau khớp, oral ulcers, vision loss, vocal cord paralysis.

Mới đọc thoáng qua lúc presentation đoạn đầu tiên của case này, thì diff Dx gồm: rheumatoid arthritis (phải đi tìm các blood tests của connective tissue dis như lupus, Sjogren's (ANA, Rheumatoid Factor, anti double stranded DNA, anti SSA, anti SSB, và đặc biệt antibodies to cyclic citrullinated peptides).
Visual loss thì dĩ nhiên phái đi tìm temporal arteritis, có thể nghĩ đến Wegener's granulomatosis nhưng ANCA (anticytoplasmic antibodies : neg). Oral ulcers với connective tissue dis presentation thì phải nghĩ ngay Behcet's.
Visual loss có thể do central retinal artery occlusion. Tại sao lại có vocal cord paralysis? CAT scan ở ngực cho thấy mediastinum như thế nào (vì lymphadenopathy đè vào recurrent nerve).
Có thể có amyloidosis không. Lúc đầu presentation WBC normal, nhưng sau đó leukopenia, vậy leukopenia này có phải do lupus hay lại do monoclonal gammopathy (amyloidosis, lymphoma, myeloma). Nếu thế thì tủy xương ra sao? bao nhiêu phần trăm marrow cells là plama cells? serum beta 2 microglobulins là bao nhiêu (đi tìm multiple myeloma). Có thể là MGUS (ở Mỹ bây giờ đọc là "em-gớss") không (monoclonal gammopathy of unknown significance)?
Rồi lại confusing vì lúc đầu chữa b.nhân này với methotrexate (đoán là Rheumatoid arthritis) (nhưng bằng chứng ở đâu?). Rồi vì tiếp tục nghi inflammatory joint synd cho nên chữa bằng Etanercept (một TNF alfa antigonist) - có thể chính anti TNF- tumor necrosis factor - này đã lại tạo ra lupus - hay lupus like trong trường hợp này?) Rồi lại cho steroids. Có phải chính Steroid đã suppressed các presentations của bệnh ???
Vì thế phái trở lại từ đầu, các consultants phái soạn bệnh người ta trình ra cái đã: bệnh nhân đích thực bị bệnh gì?, cái gì chính là do mình tạo nên (iatrogenic?). Rồi từ đó mới phăng ra từng differential diagnosis một...
Cái chính là phải interprets các tests người trình bệnh đưa ra ...Chẳng hạn antibodies to cyclic citrullinated peptides đã negative rồi thì Dx (diagnosis) Rheumatoid có còn đứng vững được không ? Rồi phải đòi những tests có thể người ta chưa làm (tủy xương etc), temporal artry biopsy chẳng hạn (mà rồi temp art biopsy neg vẫn chưa hoàn toàn loại temporal arteritis ra được)
Nhưng cái mucosal lesion (oral ulcers) thì có cái gì rất không ổn, phải đi tìm Behcet's, mà lại đui mắt (visial loss ) nữa thì thế nào cũng phái đi truy arteritis cho bằng được ...
NTM

Note : nghĩ ngay đến Behcet's syndrome vì tôi đang theo một ng ười bệnh nay hơn 12 năm, lúc đầu rất giống Behcet's (nay thỉnh thoảng bộc phát như Behcet's) (chỉ cho một vài liều Prednisone nhỏ thôi, bệnh lại tạm ngưng).
Người này cách đây mấy năm tìm ra lymphoma, (tôi) chữa ngay, may bây giờ free of disease (PET/CAT scan, tủy xương đều bây giờ negative). Nhưng case này lạ: không dính hẳn đến một bệnh nào thật rõ rệt, có thể nó dính dáng đến B-cells mà literature chưa ai mô tả không chừng.

Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ biến tự do, không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài do BS Nguyễn Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 13 tháng February năm 2009 (tôi không giữ lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.

Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa Nội Thương, Bệnh Máu và Ung Thư

Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com

TAGS: Behcet’s syndrome, temporal arteritis, Nguyen Tai Mai