New
England Jl Medicine - số 12 th 6, 2008
Macular Degeneration
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
New England Journal of Med số mới nhất 12 th 6, 2008 có mấy bài:
Trang 2594: Clinical Practice:
Graves' Disease do G.A. Brent (Los Angeles, USA).
Bài này chú trọng về management, đây là một bài ôn lại - review- không
có tin tức gì mới lạ. Case presentation ở đầu bài rất điển hình cho thyrotoxicosis.
Tác giả có nhắc tới Doppler Ultrasound trong truờng hợp viêm tuyến giáp
(low blood flow).
Ở Mỹ ít khi thấy dùng antithyroid drugs (propylthiouracil) mà thường dùng
radioiodine hơn (việc này thay đổi tùy từng vùng cuả thế giới - không
chắc lối nào hay hơn lối nào)- Để ý cả propylthiouracil lẫn methimazole
đều có thể gây mất máu trắng- agranulocytosis. Tác giả chỉ nói qua chứng
lộ mắt - exophthalmos- trong thyrotoxicosis - (ngoài tầm cuả bài review
này).
Trang 2649
trong phần thư gửi toà soạn có thư gửi từ Pháp (các tác giả từ Bordeaux,
Pessac, France) "Propranolol for severe
Hemangiomas of Infancy" các hình chụp rất đáng để
ý. Cơ chế chính cho là co mạch - vasoconstriction.
(còn tiếp)
Propylthiouracil - Nguồn: Wikipedia
trang 2606 : Medical Progress
: Age-Related Macular Degeneration, các
tác giả R.D.Jager et al từ U of Chigago.
tóm lược (của NTM)
: Hiện nay tại office và clinic, hàng ngày đều thấy có bnhân bị chứng
mù này. Các tác giả ôn lại chứng Macular degeneration, nguyên do chính
của mù mắt cho nguời trên 50 tuổi (tại xứ này - HKỳ). Prevalence cuả chứng
này sẽ tăng khoảng 50% khi đến năm 2020. Các tác giả ôn lại các hình chụp
đáy mắt của chứng này, đặc biệt các thay đổi ở võng mạc (retina) của mắt
ở người già : thay đổi chính là sự thành lập các drusen (số nhiều: drusen,
số ít : druse, gốc tiếng Đức, có nghiã : sạn nhỏ (stony nodules) ở màng
Bruch ở đáy mắt. Drusen thuờng thấy ở nguời trên 50 tuổi và được coi là
một phần cuả tiến trình tuổi già. Tuy nhiên có quá nhiều drusen đưa đến
hủy hoại cuả lớp sắc tố võng mạc (retinal pigment epithelium). Tiến trình
này đưa đến các phản ứng viêm, làm hỏng võng mạc (retinal atrophy) (gọi
là geographic atrophy) , khiến phát xuất ra các cytokines để tạo ra mạch
máu mới (angiogenesis cytokines) và VEGF (ở Mỹ có khi chỉ đọc tắt "vi
giép") (vascular endothelial growth factor) (chính vì thế cơ chế
này giống như trong ung thư : angiogenesis : tạo mạch máu mới - cho nên
dùng những thuốc chữa giống như thuốc chữa ung thư ung thư : Ranibizumab
(Lucentis , do Genetech) - hay Bevacizumab (Avastin, cũng do Genetech)
Macular degeneration do đó có thể chia làm hai loại:
loại "khô" (dry, atrophic, nonexudative, non-neovascular, có
drusen) và loại "ướt" (wet, exudative, neovascular). Loại Wet
(neovasc) chỉ chiếm 15% prevalence cuả macular degeneration cuả tuổi già,
nhưng chiếm đến 80% trường hợp mù mắt (legally blind : visual acuity 20/200).
Khám mắt : dùng bảng kẻ ô Amsler (Amsler grid). Các Risk factors : già,
da trắng, di truyền, hút thuốc lá (10 gói năm : 10 pack-years : lấy số
năm hút nhân với số gói hút một ngày : ngày hút một gói, trong 10 năm:
10 pack -years, ngày hút hai gói trong 5 năm cũng 10 pack-years), mập
phì, ăn nhiều vegetable fat, ăn ít antioxidant và kẽm (zinc).
Chữa trị: tác giả đề cập tới Antioxidants
(ở Mỹ: tên thuốc này: PreserVision do hãng Bausch & Lomb: có Vit C,
Vit E, beta carotene, cupric oxide, zinc oxide). Tuy nhiên các tác giả
cũng nhắc tới tai hại cuả các thuốc trên khi dùng liều quá cao (trang
2611). Hình chụp trang 2612 cho thấy cách chữa bằng chích: intravitreal
injection: chẳng hạn dùng ranibizumab (một monoclonal antibody fragmment
chống VEGF). Các cách chữa khác : photodynamic hay argon-laser (argon
laser cũng dùng trong bronchoscopy để "đốt" ung thư phổi: intra
bronchial lesions)
Note: có các
hình chụp đáy mắt trong các trang 2608, 2609
Bs Nguyễn Tài Mai
Disclaimer : bài này qúy vị có thể phổ
biến tự do, không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề :
bài do BS Nguyễn Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 25 tháng 6 năm
2008 (tôi không giữ lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài
này để dẫn chứng). Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn
toàn tùy thuộc y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên
Khoa Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
