Đọc
Sách Hematology
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Hiện nay bnhân càng ngày càng lớn tuổi (hiện đang
chữa một b. nhân 99 (chín mươi chín) tuổi chronic lymphocytic leukemia
với rituximab với kết quả rất khả quan). Vì thế trong oncology - hematology
ngày nay, một vấn đề trở nên cấp thiết đối diện với chuyên viên ngành
này: chưã những bnhân già. Y khoa đã có những tiến bộ vượt bực trong 25
năm qua, chẳng hạn dù không có ấn định rõ rệt, năm 1980-1985, đa số oncologists
sẽ rất ngần ngại khi chữa bằng chemotherapy cho những bnhân trên 65 tuổi,
phần lớn vì:
(1) những bnhân này "yếu"
hơn, họ không "chịu" được tác dụng và hiệu ứng phụ của thuốc:
điển hình là việc ngần ngại trong khi dùng Dororubicin vì nguy hại đến
tim (cardiotoxicity)
(2) bnhân càng già, càng
có nhiều chứng bệnh khác đi song đôi (co-morbid conditions: đái đuờng,
suy thận v.v.)
(3) Khi b. nhân bị biến
chứng trong khi chữa trị bằng cytotoxic agents, mức độ tử vong (mortality)
cao hơn vì không có đủ thuốc có hiệu nghiệm mạnh mẽ (effective agents)
để "cứu" bnhân.
Ngày nay các biện luận chống đối (arguments) nói trên càng ngày càng yếu
dần:
(1) bnhân tuy lớn tuổi nhưng tuơng đối còn
khỏe mạnh (relatively healthy)
(2) Các chứng bệnh đi song đôi: nay đã có
nhiều thuốc hơn để chữa những co morbid conditions này: chẳng hạn nay
đã có nhiều thuốc hiệu nghiệm hơn để chữa đái đường, suy tim v.v.
(3) Nay đã có thuốc để "cứu" tủy
bnhân: Neupogen - Neulasta, Procrit etc, trụ sinh, thuốc chống nấm, chống
viral cũng đã tiến bộ hơn nhiều: chẳng hạn trước 1985: khi bnhân chữa
bằng chemotherapy bị herpes zoster thì đành chịu, nhưng nay chỉ là chuyện
hàng ngày và không còn tử vong nữa.
Vì thế hematologist oncologist phải đối diện với một "mặt trận "
mới: bnhân già hơn. Mặt trận này mới về cả hai phía:
(1) định bệnh
(2) chữa bệnh.
Nói thí dụ về thiếu máu đỏ: (1) về định bệnh, ở người già có đến 1/3 bnhân
thiếu máu không thể giải thích được (unexplained)(Ania BJ et al: Jnl Amer
Geriatr Soc. 1997,45:825),
(2) về chữa bệnh: vai trò của Procrit (Epogen) trong myelodysplasia như
thế nào, chữa ở thời điểm nào, hiệu quả ra sao?
Gần đây (tháng 1/ 2008) có một quyển sách ngắn gọn tìm cách đặt vấn đề
này và đề nghị cách giải quyết:
L. Balducci et al: "Blood disorders in the elderly" Cambridge
U. Press, England, 484 pp. Sách do 50 hematologists viết, đa số từ
Hkỳ, Italy, England, Australia,vài tác giả từ France, Belgium, Switzerland.
Sách rất mỏng, không có nhiều tin tức mới cho hematologists (reference
đã cũ: 2005) nhưng rất tiện cho y sĩ các ngành khác.
Sách chia làm 5 phần chính:
(1) Epidemiology of aging - Dịch học cuả tuổi già
(2) Hematopoiesis: tạo lập máu trong tuổi già (stem cell - hematologic
microenvironment...
(3) Anemia of aging
(4) Hematologic malignancies and aging
(5) Rối loạn về đông máu ở tuổi già (disorders of hemostasis in the elderly).
Sách giản tiện, viết dễ hiểu "mua vui cũng được một vài trống canh"
Đọc Sách Y Khoa (2)
Quên viết giá tiền sách này: quyển này
chỉ có $US 120. Các sách medicine càng ngày càng đắt. Và càng vào chuyên
môn càng ít người đọc, cho nên càng đắt hơn. Chẳng hạn sách về đông máu,
bán được một, hai nghìn quyển cho toàn thế giới đã là may.
Thí dụ sách "tiêu chuẩn" (standard) về
đông máu tại HKỳ ngày nay là quyển của Colman (nay đã gần hai nghìn trang,
nay khoảng $US 350. Edition cuối năm ngoái, nhưng in ra đã cũ ngay tức
thì: các references ở khoảng năm 2006, tức là đã cũ hơn một năm rồi).
Chính vì thế các sách này ngày nay chỉ mua để ở
thư viện y khoa mà thôi chứ về phía practice (chữa bệnh) thì phải vào
articles in ra hàng tháng. Vả lại sách quá ngắn (Sách "Cancer"
của DeVita et al (sách hầu như là standard về ung thư tại HKỳ từ 1982
cho đến nay - ngày nay đã trên dưới 3500 trang (edition đầu tiên dưới
hai nghìn trang), nhưng chương về lymphoma chỉ không đến 300 trang, vì
thế không thể dùng sách để chữa bệnh được).
Vì y khoa là một ngành "sống" cho nên
luôn luôn tiến triển, cũng như tất cả các ngành khác. Với đà tiến hiện
tại, một câu hỏi quan trọng: không rõ tuơng lai cuả "sách" sẽ
ra sao (? có thể sống sót được với đà tiến hiện tại cuả In tờ nét ngày
nay hay không). In tờ nét là một "mốc" tiến bộ rất lớn cuả nhân
loại, một cuộc cách mạng thay đổi toàn thế giới, không cần đổ máu...
Có một anh bạn đi sưu tầm sách cổ, anh ấy có những
quyển sách nguyên bản đưa ra cho xem, nay trị giá hơn 10 nghìn dollars
một quyển !!! (dĩ nhiên ngày nay có những sách cổ đáng giá hơn hàng triệu
dollars). Nước ta cứ chiến tranh, triều đại mới đốt sách triều đại cũ,
chả trách không còn gì cả ...Người viết đã ít, mà không vun xới, còn đốt
đi, cứ thế lại bắt đầu từ zero, cho nên ì ạch ...
Đọc Sách Y Khoa (3)
Trường hợp cụ ông 99 tuổi nói trong bài đính kèm: v/v chữa CLL (chronic
lymphocytic leukemia): thường thì CLL chả phải chữa, chỉ "dòm chừng"
(Wait and see) mà thôi. Nhưng có một số ít bnhân sau một thời gian, bệnh
bắt đầu tiến nhanh (bắt đầu thiếu máu đỏ nặng: severe anemia) (những bnhân
này thì theo Raj classification hay International classification đều ở
vào giai đoạn cuối, và nếu không chữa thì chỉ còn trông đợi vào truyền
máu. Đến giai đoạn này, ngày xưa chỉ có CVP (cyclophosphamide, Vincristine,
Prednisone) hoặc ngay cả CHOP (cyclophosphamide, Adriamycin, Oncovin,
Prednisone). Nhưng bnhân này đã 99 tuổi, thì dĩ nhiên không ai muốn "đụng"
đến Adriamycin, và rất nhiều trường hợp, chỉ dám cho Prednisone cầm chừng
mà thôi. Nay thì khác hẳn, những bnhân này có thể chữa bằng Rituximab,
và trong 5 năm qua, thuốc này đã thay đổi toàn diện việc chữa trị lymphoma
(trong nhóm B-cell disorders, CĐ20 positive theo flow cytometry).
Bnhân này nay đang khoẻ mạnh, đi lại một mình, và
vì bệnh đang tiến triển khả quan, đã ngưng chữa, và lại "chờ xem".
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa Bệnh Máu và Ung
Thư
Theo Bs Nguyễn Tài Mai thì nếu quý vị
muốn phổ biến bài viết này, không cần xin phép tác giả. Nếu ai có câu
hỏi gì xin ghi lại bài viết và Bs Mai sẽ trả lời quý vị.
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
