MỨC PHOSPHO HUYẾT THANH VÀ CHỨC NĂNG THẬN
TIÊN ĐOÁN ĐÓNG VÔI ĐỘNG MẠCH VÀNH
Dược Sĩ Lê Văn Nhân

Mức Phospho huyết thanh cao và suy giảm chức năng thận thường được xem là những yếu tố độc lập tiên đoán đóng vôi động mạch vành (CAC: coronary artery calcification) ngoài những yếu tố nguy cơ căn bản bệnh động mạch vành, theo một nghiên cứu mới đăng trên báo của hội bệnh thận Hoa-kỳ trong tháng 11/2009.

Trong 883 bệnh nhân tham dự nghiên cứu, người ta thấy cứ tăng mức phosphat huyết thanh 1 mg/dL liên quan với mất chức năng thận, sẽ kéo theo tỷ số nguy cơ 1.61 và tỷ số lưu hành đóng vôi động mạch vành 1.54, tác động tương tự như những yếu tố nguy cơ cổ truyền khác.

Nghiên cứu tuyển mộ 883 người khoẻ mạnh không có bệnh tim mạch hay những bệnh chính kèm theo trong khoảng năm 1994 đến 2003. Những người này được cho làm một loạt xét nghiệm, kể cả xét nghiệm tìm đóng vôi động mạch vànhbằng cách chụp cắt lớp điện toán bằng tia điện tử (electron beam computed tomography) mỗi 2 năm ít nhất 6 năm.

Đóng vôi động mạch vành tìm thấy ở 28% bệnh nhân khi bắt đầu nghiên cứu, thường gặp hơn ở nam bệnh nhân và người cao huyết áp, có lịch sử hút thuốc hay người ruột thịt trong gia đình có bệnh tim mạch. Mức Phospho huyết thanh và ước lượng độ lọc cầu thận (eGFR) không khác với tình trạng đóng vôi động mạch vành. Trong 6 năm theo dõi, tỷ số lưu hành và tỷ số phát sinh đóng vôi động mạch vành tuần tự tăng, và tỷ số lưu hành tổng quát khi chấm dứt nghiên cứu là 50%.
eGFR cũng như mức P huyết thanh không khác với sự hiện diện hay vắng mặt đóng vôi động mạch vành ở mức căn bản, nhưng những mẫu đa biến số cho thấy yếu tố tiên đoán độc lập đóng vôi động mạch vành trong suốt thời gian cao hơn điểm đóng vôi động mạch vành lúc bắt đầu nghiên cứu, mức P huyết thanh cao hơn, mức eGFR thấp hơn, và những yếu tố nguy cơ tim mạch cổ truyền khác.
Đóng vôi là một phần của bệnh xơ vữa động mạch, nhưng với bệnh nhân giảm chức năng thận, calcium đóng ở màng gữa và lá thun trong (elastic latima) của động mạch vành, đưa đến xơ cứng tiến triển động mạch vành và lan tràn trong hệ tuần hoàn. Mẫu thú vật cho thấy cao phosphat huyết là phần đóng góp chính cho đóng vôi mạch máu. Cao P huyết thanh đưa đến đóng vôi động mạch chủ ở thú vật thí nghiệm và có thể sửa chửa bằng thuốc gắn phosphat hay hạn chế tiết thực. Hơn nữa, quan sát ở người càng ngày càng thấy phù hợp với mẫu thú vật thí nghiệm, mức cao P huyết thanh được báo cáo tiên đón đóng vôi động mạch vành và sự cố bệnh động mạch vành ở người không lộ rõ bệnh thận trên lâm sàng.

Quan sát dữ liệu ở người kết hợp với nghiên cứu thí nghiệm có thể làm nghiên cứu xem giảm phosphat huyết thanh ở người bệnh động mạch vành ở giai đoạn sớm suy thận hay cả những người không suy thận mãn nhưng bị đóng vôi động mạch vành. Chiến lược điều trị giảm thiểu đóng vôi lên mô (thí dụ giảm phosphat trong thức ăn hay dùng thuốc gắn phosphat) là điều được chú ý đặc biệt.

Theo Clin J Am Nephrology THÁNG 11/2009

Ds Lê Văn Nhân

Copyright, 2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com