NGHI VẤN VỀ VIỆC DÙNG ASPIRIN CHO NGƯỜI BỆNH TIỂU ĐƯỜNG
Dược Sĩ Lê Văn Nhân

Trong những bảng hướng dẫn điều trị bệnh tiểu đường, thường khuyên cho người bệnh dùng aspirin để tránh những biến cố tim mạch. Nhưng trong 1 bài báo đăng trên BMJ 11.06.09, bác sĩ Giogria De Beradis ở Ý và cộng sự, tác giả của một phân tích meta, bảo lợi ích dùng aspirin để ngừa biến cố tim mạch chính ở bệnh nhân tiểu đường chưa được xác nhận.
Ông bảo aspirin thường dùng cho những người có nguy cơ tim mạch cao, và bệnh tiểu đường có nguy cơ tương đương với bệnh động mạch vành, nên suy diễn là người bệnh tiểu đường cần uống aspirin, Nhưng khi nhìn vào những nghiên cứu thực hiện ở bệnh nhân tiểu đường, thì chứng cứ không mạnh như chúng ta tưởng.
Nhóm của ông xem lại y văn về thử nghiệm so sánh aspirin với giả dược hay không dùng aspirin ở bệnh nhân tiểu đường và không chẩn đoán bệnh tim mạch gồm 6 nghiên cứu. Khi kết hợp tất cả dữ liệu lại với nhau, tác giả thấy không có khác biệt đáng kể về nguy cơ biến cố tim mạch chính, tử suất tim mạch, tử suất do mọi nguyên nhân, nhồi máu cơ tim hay đột quỵ, và có chứng cứ không kiên định nguy hại do dùng aspirin. Trong một phân tích về giới tính, aspirin giảm đáng kể nhồi máu cơ tim ở đàn ông 43%, nhưng không giảm đáng kể với phụ nữ.

Hiệu quả của aspirin so với giả dược hay không dùng aspirin lên nguy cơ tương đối biến cố lâm sàng ở bệnh nhân tiểu đường:

Nghiên cứu “Antithrombic Trialists’ Collaboration “ (hợp tác thử nghiệm chống huyết khối) trên báo Lancet đầu năm 2009 cập nhật phân tích meta năm 2002. Tác giả bảo không những những người bệnh tiểu đường, nhưng những nhóm nguy cơ cao khác, hiệu quả của aspirin trong phòng ngừa tim mạch thấp hơn chúng ta kỳ vọng. Như vậy không có nghĩa là aspirin không có hiệu quả, nhưng thấp hơn mong đợi, và chúng ta phải chọn cẩn thận bệnh nhân có nhiều cơ may hưởng lợi khi dùng aspirin.

Trong bảnh hướng dẫn bệnh tiểu đường mới đây của Canada, lần đầu tiên họ công nhận thiếu dữ liệu về hiệu quả của aspirin, và họ để cho bác sĩ quyết định có nên cho bệnh nhân dùng không dựa trên những đặc điểm riêng biệt của từng bệnh nhân.

Hiện nay có 2 nghiên cứu để tìm câu trả lời về lợi hay hại của aspirin đề ngừa nguy cơ tim mạch cho bệnh nhân tiểu đường. Trong khi chờ kết quả 2 nghiên cứu trên, các bác sĩ nên dùng những tiếp cận đã biết rõ giảm thiểu nguy cơ tim mạch (như tránh hút thuốc, dùng statin, thuốc chống men chuyển ACE và kiểm soát mức glucose ở mục tiêu trước khi nghĩ đến aspirin.
Tác giả cũng bảo có chứng cứ mạnh mẽ căn bản là bệnh tiểu đường có thể tượng trưng cho tình huống đáp ứng kém của tiểu cầu với aspirin, và có nhiều nguyên nhân cho điều này. Bệnh tiểu đường liên quan với cao đường huyết, cao insulin huyết, đề kháng insulin, stress oxyt hóa và nhiều chất gắn vào phân tử đường (glycation).Tất cả những yếu tố này có thể kích hoạt tiểu cầu qua nhiều đường khác nhau và không bị aspirin ngăn chặn.

Ds Lê Văn Nhân

Copyright, 2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com