HAI BÀI BÁO VỀ BỆNH NHIỄM KHUẨN
Dược Sĩ Lê Văn Nhân

Tại Việt-nam, do kỹ thuật vi sinh chưa tiến mạnh như những ngành chẩn đoán cận lâm sàng khác, kết quả kháng sinh đồ quá lâu có khi lúc có kết quả thì bệnh nhân đã xuất viện, do đó các bác sĩ thường thích chữa theo kinh nghiệm (empiric), và đôi khi, ngay cả lúc đã có kết quả kháng sinh đồ, vẫn chữa theo ý mình chứ không theo kháng sinh đồ.

Theo báo Lancet ở Anh đầu tháng 12 năm 2009, tiêu chuẩn vàng để tìm vi trùng ở bệnh nhân nhiễm khuẩn là cấy máu, thời gian điển hình để có kết quả trong 1-3 ngày. Cần thêm 1-2 ngày nữa để nhận diện vi trùng và xem vi trùng nhạy cảm với kháng sinh nào. So ra đã nhanh hơn Việt-nam nhiều, nhưng họ còn muốn nhanh hơn nữa.
Hiện nay, đã có phương pháp tìm DNA đặc biệt của vi khuẩn gây bệnh gọi là DNA chip (DNA-based microarray platform có người dịch là vi bản trải). Phương pháp này cho kết quả nhanh, nhưng rất đắt tiền, nên chỉ dùng giới hạn trong một số trường hợp. Tờ báo Lancet trên giới thiệu DNA chip “Prove-it” của công ty Mobidiag, dùng phản ứng chuỗi polymerase để tìm gen gyrB, parE và mecA trong 50 loại vi trùng. Trong hơn 2000 mẫu máu dương tính, phương pháp này tìm được 86% và kết quả dưới 1 ngày, độ nhạy 94.7% và tính đặc thù 98.8%.
Nếu Việt-nam có thể phát triển được những DNA chip này, thì ngành vi sinh sẽ giúp bác sĩ điều trị chính xác hơn và tránh được nạn dùng kháng sinh bừa bãi đưa đến đề kháng kháng sinh.

Một bài báo thứ hai trên đặc san bệnh đường hô hấp của Âu châu. Chúng ta biết những bệnh nhân thở máy (ventilator) thường hay bị viêm phổi và phải dùng kháng sinh. Nhưng lúc nào bác sĩ sẽ hạ liều và lúc nào ngưng thì khó biết được. Nếu dùng lâu dài có thể bệnh nhân bị phản ứng hay đề kháng thuốc. Trên căn bản, sau khi có kết quả vi sinh, bác sĩ sẽ ngưng kháng sinh trong vòng 72 giờ.
Procalcitonin, tiền phân tử của của calcitonin, tăng cao trong trường hợp nhiễm vi trùng trầm trọng, nếu đo procalcitonin và thấy chất này giảm, thì đó là triệu chứng viêm phổi đã hết và có thể nghĩ đến ngưng kháng sinh.
Trong một nghiên cứu ngẫu nhiên nhiều trung tâm, 101 bệnh nhân ở trại ICU viêm phổi liên quan đến dùng máy thở. So với 50 bệnh nhân đối chứng, 51 người dùng procalcitonin để hướng dẫn ngưng kháng sinh, nhóm điều trị có nhiều ngày sống sót không dùng kháng sinh hơn nhóm chứng trong 28 ngày sau khi viêm phổi liên quan đến dùng máy thở.
Chúng tôi không biết có thể đo được procalcitonin ở Việt-nam không.

Dược sĩ Lê-văn-Nhân

Copyright, 2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com