Cây
Trinh Nữ Hoàng Cung
Crinum Latifolium-Amaryllidacea
Ds Trần-Việt-Hưng &
Ds Phan-đức-Bình và Ds Lê-văn-Nhân
Dẫn nhập:
Ds Đàm-Giang gởi cho chúng tôi một bài
viết tiếng Anh trên mạng VNS về cây Trinh nữ Hoàng cung. Ds Trần-Việt-Hưng
cũng cung cấp cho chúng tôi một bài khác trên mạng về cây này. Điều đặc
biệt có lẽ đây là dược liệu duy nhất viết bằng tiếng Anh mà công trình
nghiên cứu toàn là người Việt-nam. Thấy vấn đề có vẻ thích thú, nên chúng
tôi tò mò tìm hiểu từ đâu có tên Trinh nữ Hoàng cung và những chỉ định
quảng cáo có đáng tin cậy không.
Định danh:
Trong các sách về dược liệu và cây cỏ Việt-nam
chỉ có sách “Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt-nam” do nhà xuất bản
Khoa học ấn hành có tên Trinh nữ hoàng cung, trong khi sách của Võ-văn-Chi
và của Phạm-Hoàng-Hộ gọi là cây “náng lá rộng” hay “tỏi lơi lá rộng”.
Như vậy tên Trinh nữ Hoàng cung mới chỉ có sau này chứ trước đó không
có.Ngoài ra, sách “Những cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt-nam” dịch
tên họ Amaryllidacea ở cây náng hay náng hoa trắng (crinum asiaticum)
là họ loa kèn, trong khi cây crinum latifolium cùng họ Amaryllidacea lại
dịch là họ thủy tiên.
Những cây crinum trước kia gọi là amaryllis như cây náng
hoa trắng còn có tên la-tinh là Amaryllis zeylanicum , tức là cây có hoa
hình loa kèn và tìm thấy ở Tích-lan hay Srilanka. Tên Crinum do gốc Hy-lạp
Krinon có nghĩa là hoa huệ, vì vậy cây Trinh nữ hoàng cung gọi là Trumpet
Lily tức là huệ loa kèn, và cây náng hoa trắng gọi là Giant Crinum Lily
có lẽ do từ này mới có tên đại tướng quân.
Như vậy do đâu có tên “Trinh nữ”? Có người giải thích có
một loài crinum nào đó có hoa khép chặt như màn trinh nên mới gọi là Trinh
nữ. Chúng tôi nhờ các nhà thực vật học giải thích giúp xem có đúng không?
Một giải thích thứ hai, khi người Việt-nam qua đánh Pol
Pot ở xứ Chùa Tháp, thấy cây này trong hoàng cung ở Nam-vang nên đem về
nhân giống, và gọi là Trinh nữ hoàng cung. Nếu đúng ý nghĩa này, thì tên
tiếng Anh dịch là Royal Virgin chúng tôi e chưa được chỉnh, mà nên gọi
là “ The virgin in the Royal Palace”hay theo cách gọi của một tác giả
trên tờ Focus là “Medecine of the King’s Palace” hay “Royal Female Herb”.
Theo giải thích của VNS, thì cây này trước kia chỉ giành
cho hoàng triều điều trị bệnh về cơ quan sinh dục cho hai phái nam và
nữ kể cả thái giám. Nhưng tại sao là trinh nữ vẫn không biết được. Hơn
nữa, nền quân chủ ở Việt-nam đã không còn hơn 60 năm, tại sao không ai
đề cập đến tên này?
Thành phần hoạt chất:
Hoạt chất chính gồm có các alkaloid
không dị vòng như latisolin và nhiều alkaloid dị vòng từ các tác giả ngoại
quốc như Shibnath Glosal năm 1983, 1985 ,1986 ,1988.1989, Jeffs Peter
W. 1985, Kobayashi Shigeru 1984. Những công trình này không thấy đưa lên
trang mạng.Ngoài ra, rễ và thân rễ cũng chứa 2 glucan A và B.
Ở Việt-nam, theo Nguyễn-Hoàng và cộng sự năm 1997, cây
này có 11 alkaloid và nhiều acid amin và acid hữu cơ. Trần-văn-Sung và
cộng sự năm 1997 đã phân lập được từ thân cây này 5 alkaloid, trong đó
2 chất L. lycorin và pratorin được nhận dạng bằng quang phổ khối lượng
và phổ cộng hưởng từ hạt nhân proton carbon 13.
Võ-thị-Bạch-Huệ và cộng sự năm 1988 đã phân lập
được từ lá 2 alkaloid là crimanidin, 6-hydroxycrinamidin được nhận dạng
bằng các phân tích hóa học và quang phổ.
Tác dụng dược lý:
Theo sách “Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt-nam”
thì cao methanol của rễ, thân và cao chiết alkaloid toàn phần của cây
này đều có tác dụng ức chế phân bào.
Trong vài mô hình gây u báng sacom và ung thư đùi ở chuột
nhắt, hợp chất chứa cao cây này hạn chế sự phát triển khối u và hạn chế
sự di căn tế bào.
Một số alkaloid trong cây này có hoạt tính sinh học. Lycorin
ức chế protein và DNA của tế bào chuột và ức chế sự phát triển của u báng
cấy ở chuột. Trong thử nghiệm, lycorin làm giảm khả năng sống của tế bào
u. Lycorin làm ngừng sự phát triển virus gây bệnh bại liệt, ức chế sự
tổng hợp các tiền chất cần cho sự sinh trưởng của virus gây bệnh bại liệt.
Tác dụng lâm sàng:
Theo tài liệu của VNS, tiến sĩ Nguyễn-thị
Ngọc-Trâm, du học ở Bulgary đã đưa cây này vào ứng dụng y khoa và hiện
là giám đốc công ty Phytopharma nuôi trồng cây Trinh nữ hoàng cung và
sản xuất thuốc Crila (cri từ crinum, và la từ latifolium):
Thuốc được thử lâm sàng ở viện y học cổ truyền quốc
gia, viện y học cổ truyền TP Hồ-chí-Minh và viện lão học ở Hà-nội. Kết
quả cho thấy giảm 33-93% triệu chứng tiểu tiện. 90% bệnh nhân giảm thể
tích tuyến tiền liệt, một số đã trở lại kích thước bình thường và cơ quan
tiểu tiện lành mạnh sau 2 tháng chữa trị.
Theo tài liệu của tiến sĩ Stephen Levine trên báo Focus
tháng 4/08, có hơn 500 ca điều trị thành công phì đại tuyến tiền liệt
bằng cây crinum. Sau 7 năm nghiên cứu, bệnh viện quốc tế ở Việt-nam báo
cáo 92.6% bệnh nhân lớn tuyến tiền liệt có kết quả tốt sau khi dùng crinum
(xác nhận bằng cách đo kích thước tuyến tiền liệt và đánh giá lâm sàng).
Bác sĩ dùng cao cho uống trong 21 ngày và nghỉ 7 ngày. Không có báo táo
tác dụng phụ và không có nồng độ gây tử vong ở thú vật ( như vậy thuốc
rất an toàn).
Theo câu chuyện của Ken Malik, đồng sáng lập viên và là
giám đốc điều hành hội Prostate awareness Foundation, ông ta uống viên
crinum cùng với một số thuốc bổ túc khác trong 10 tháng, mức PSA tiếp
tục tăng cao, tuy nhiên, làm sinh thiết cho thấy tuyến tiền liệt hoàn
toàn không có tế bào ung thư. Nói một cách khác, người này lành bệnh ung
thư tuyến tiền liệt.
Tháng 10 năm 2007, Crila được bộ y tế Việt-nam công nhận
chửa xơ tử cung. Bột crinum latifolium có thể chống và giảm u bướu nhiều
trường hợp, tránh phải giải phẫu.
Đánh giá thông tin và ứng
dụng cây Trinh nữ hoàng cung:
Sau đây là một số ý kiến cá nhân
của chúng tôi:
1/ Thông
tin do nhà sản xuất cung cấp không đủ độ tin cậy, mà phải có nghiên cứu
từ những cơ sở nghiên cứu độc lập với nhà sản xuất. Mặc dầu có bệnh viện
quốc tế ở VN tham gia nghiên cứu, chúng tôi cần đọc toàn bản báo cáo nghiên
cứu và nhất là cách thiết kế nghiên cứu, mới dám nói độ tin cậy kết quả
nghiên cứu tới đâu. Ngay cả Hàn quốc là nước tiến bộ, vụ gian lận nghiên
cứu tế bào mầm và “cloning” khiến các nhà khoa học thế giới dè dặt, nghiên
cứu ở Trung quốc và Việt-nam lại cần phải đánh giá kỹ hơn nữa.
2/ Không
phải thuốc nào có kết quả tốt trên dĩa cấy cũng có thể ứng dụng tốt cho
điều trị lên con người.
3/ Những
người làm nghiên cứu lâm sàng ở Việt-nam đã qua lớp huấn luyện nghiên
cứu lâm sàng nào chưa?
4/ Mặc dầu
thuốc này được hội Awareness Foundation hổ trợ, hội này do người bệnh
thành lập chứ không phải là một hội của bác sĩ chuyên khoa.
5/ Theo tây
y, chứng tuyến tiền liệt lớn có thể do một chất chuyển hóa của testosterone
gây ra. Lý thuyết này không được đề cập đến trong nghiên cứu lâm sàng.
6/ Những
nghiên cứu với dân số quá nhỏ hay chỉ một vài người cho biết kết quả tốt,
không đủ sức thuyết phục là thuốc hiệu nghiệm và an toàn.
7/ Thuốc
trinh nữ hoàng cung là dịch chiết alkaloid trong viên nang, viên này dễ
hút ẩm và có thể mất hoạt tính.
Kết luận:
Hiện nay thuốc hóa dược chữa chứng
phì đại tuyến tiền liệt thường không đủ sức làm nhỏ tuyến tiền liệt trở
lại, và chỉ làm giảm triệu chứng. Một số thuốc gốc đối kháng thụ thể α-1
có thể gây tác dụng phụ giảm huyết áp khiến bệnh nhân dễ bị té hay ngất
xỉu. Nếu crinum latifolium có được tính chất chống bệnh phì đại tuyến
tiền liệt thì rất tốt, vì nghiên cứu cho thấy không độc ở liều điều trị.
Do tính chất chống phân hóa tế bào, nếu người bệnh
còn có khả năng làm cha, và khi bà vợ có bầu, thì có an toàn cho thai
nhi không, điều này chưa thấy ai nghiên cứu.
Một câu hỏi được đặt ra là cây crinum asiaticum chứa hoạt
chất gấp 10 lần crinum latifolium, nhưng lại bị cho là độc, không nên
dùng. Trong khi hoạt chất trong cây trinh nữ hoàng cung thấp hơn lại được
sử dụng. Cần phải nghiên cứu điều này.
Tài liệu sử dụng:
- Tự điển cây thuốc Việt-nam của
Võ-văn-Chi
- Cây cỏ Việt-nam của Phạm-hoàng-Hộ
- Cây thuốc và động vật làm thuốc của nhà xuất bản
khoa học
- Báo Focus tháng 4/07 của Allergy Research Group
- Pharmacist reveals secret of royal herb from Vietnam
News of Sunday 02.17.2008
Ds Trần Việt Hưng & Ds Phan Đức Bình và Ds
Lê Văn Nhân
Copyright, 2006. Muốn phổ biến bài viết này, cần
xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
