CƠ CHẾ TƯƠNG
TÁC DƯỢC PHẨM CỦA BƯỞI MỸ
Dược sĩ Phạm hữu Hiền – Phạm thị
thanh Tâm
1.Bưởi Mỹ khác Bưởi ta chỗ nào
?
Bưởi Mỹ còn gọi là Bưởi Chùm Citrus paradisi, Macf, Rutaceae( Grapefruit)
là trái cây được lai tạo tự nhiên từ hai giống pommelo từ vùng Đông Ấn
(Bưởi Á châu: Citrus maxima ) và cam của vùng Jamaica(Citrus sinensis)
vào năm 1693.
Được mô tả đầu tiên bởi cha cố Griffith Hughes vào năm 1750, trái cây
này được liệt kê là 7 kỳ quan của vùng Barbados (seven Wonders of Barbados).Năm
1823, giống này được công tước Odette Philippe mang về trồng tại Florida
.Năm 1837, trong cuốn sách viết về thực vật vùng Jamaica (Flora of Jamaica),
James Macfayden đã định danh là Citrus Paradisi để phân biệt với Bưởi
Á châu (bưởi ta : citrus maxima). Tuy nhiên, các nhà thực vật học hiện
nay lại đồng thuận với danh pháp lá Citrus X paradisi, Macf.
Bưởi này còn được gọi là bưởi chùm do thường mọc thành chùm ( hinh 1.)
Thoạt đầu, Bưởi chùm có ruột màu vàng như cam, nhưng sau này do các tiến
bộ về kỹ thuật lai tạo bằng cách chiếu xạ tia X, các nhà nông học đã gây
được giống bưởi chùm có ruột màu đỏ giống cam Cara- Cara mới được du nhập
vào nước ta.( hình 2)
2. Cơ chế xung khắc dược phẩm
Các Dược phẩm nhóm Statin làm hạ cholesterol được Y văn thế giới cảnh
báo là có tương tác với bưởi chùm nguyên trái hoặc nước ép bưởi chùm vì
gây ra nhiều phản ứng nguy hại cho sức khỏe như làm gia tăng biến chứng
tiêu hủy cơ vân (rhabdomyosis) của nhóm Statin, ngoài ra còn có khả năng
làm tổn thương chức năng gan và thận.
Nguyên nhân do bưởi chùm chứa Bergamottin, Dihydrobergamottin, Naringin
tương tác với các enzim P-glycoprotein và diếu tố cytochrome P-450 (enzim
CYP 3A4) trong cơ thể (Bưởi VN chứa naringin trong phần võ xốp). Các enzim
này có chức năng chuyển hóa các phân tử statin thành những nhóm phân tử
hữu dụng hơn và chuyên chở các phân tử này luân chuyển trong cơ thể. Bưởi
chùm và nước ép bưởi chùm, khi dùng cùng một lúc với các dược phẩm thuộc
nhóm statin sẽ ngăn cản tác dụng chuyển hóa của các enzim nêu trên làm
cho các statin tích tụ trong cơ thể dưới dạng nguyên trạng gây nguy hại
cho cơ thể.
Ngoài ra, do các DP nhóm statin là những chất ức chế men HMG co-A reductaz
để làm hạ hàm lượng Cholesterol nội sinh, nên khi Bưởi chùm và dịch ép
bưởi chùm dùng cùng lúc với DP nhóm statin sẽ làm mất tác dụng của các
chất này và làm cho liệu pháp giảm Cholesterol bằng DP Statin không mang
lại hiệu quả mong muốn, đôi khi còn gây nguy cơ tử vong cho người dùng.
Đó là nguyên nhân vì sao hãng Bayer phải thu hồi sản phẩm baycol (Cerivastatin)
khỏi thị trường.
3. Có phãi tất cả DP nhóm
statin đều xung khắc với Bưởi hay không?
Tùy theo ái lực của Statin dối với enzim P-glydoprotein và CYP 3A4, mà
tương tác của bưởi chùm sẽ mạnh hay yếu.
Tương tác đáng kể :
. atorvastatin (Lipitor®)
. lovastatin (Mevacor®)
. simvastatin (Zocor®)
Tương tác ít hơn
. rosuvastatin (Crestor®)
. pravastatin (Pravachol ®)
. fluvastatin (Lescol ®)
Bưởi chùm và nước ép bưởi chùm còn tương tác với các DP hạ huyết áp (elanapril,
epitoside) và DP trị tràm cảm (carbamazepine) thông qua cơ chế tương tác
với enzim CYP 3A4.
Mới đây, Trug tâm cảnh giác Dược củng được báo cáo về tai biến do uống
nước ép trái Lựu dùng chung với DP nhóm statin.
Tóm lại, nếu bạn đang sử dung thuốc loại statin để hạ cholesterol, Carbamazepin, Enalaprin, epitoside, mà đi du lịch hoặc thăm thân nhân ở Mỹ hoặc Châu Âu thì cần chú ý là không nên dùng chung với các sản phẩm từ Bưởi chùm và trái Lựu để tránh nhửng tai biến do thuốc .
Tài liệu tham khảo:
1. Morton, J. 1987. Grapefruit. p. 152–158. In: Fruits of warm climates.
Julia F. Morton, Miami, FL.
2. Dreier JP and Endres M. Statin-associated rhabdomyolysis triggered
by grapefruit consumption. Neurology. 2004 Feb 24;62
3. Martin Wainwright :The Guardian, Friday 24 December 2004
4. Bressler R (2006). "Grapefruit juice and drug interactions. Exploring
mechanisms of this interaction and potential toxicity for certain drugs".
Geriatrics 61 (11): 12–8
Dược sĩ Phạm hữu Hiền – Phạm thị thanh Tâm
Copyright, 2007. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
