Những
điều cần để ý về thuốc Chống Trầm Cảm
Dược sĩ
Lê Văn Nhân
Báo của hội bác sĩ gia đình Hoa-kỳ tháng 7/2008 có những
lời khuyên sau đây về thuốc chống trầm cảm:
Bác sĩ cần phải biết là thuốc chống trầm cảm có thể liên hệ đến những
tác dụng nghịch gây hại cho nên cần chú ý đến tương tác thuốc nguy hiểm.
Nguy cơ tự vẫn luôn luôn là điều quan tâm trong bệnh trầm cảm và nguy
cơ này không cần thiết phải giảm khi dùng thuốc chống trầm cảm. Vài người
có thể tăng ý nghĩ tự vẫn khi điều trị bằng thuốc chống trầm cảm. Phải
theo dõi sát khi bắt đầu điều trị và điều chỉnh liều.
Sau đây là những lời khuyên kèm theo mức độ chứng cứ:
• So với giả dược, thuốc chống trầm cảm giảm bớt triệu chứng trầm cảm
ở người lớn. Không có khác biệt quan trọng về hiệu quả giữa các thuốc
chống trầm cảm (mức chứng cứ A).
• Trước khi cho 1 chế độ điều trị đặc biệt nào đó là không hiệu nghiệm,
phải chữa trầm cảm với đủ liều thuốc chống trầm cảm ít nhất từ 4 đến 8
tuần (mức chứng cứ C).
• Bệnh nhân uống thuốc chống trầm cảm phải được theo dõi về tác dụng nghịch,
ý nghĩ tự vẫn, và hiệu nghiệm (mức độ chứng cứ C).
• Nếu không cải thiện sau 4 đến 12 tuần điều trị bằng thuốc chống trầm
cảm, nên nghĩ đến thay thuốc điều trị (mức chứng cứ B)
• Sau khi điều trị thất bại với 1 thuốc chống trầm cảm, chọn lực điều
trị thích hợp có thể gồm thuốc khác cùng nhóm, thuốc thuộc nhóm khác,
hay thêm 1 món thuốc thứ hai (mức chứng cứ B)
Thuốc chống trầm cảm 3 vòng khóa bơm tái thu hồi noradrenalin cũng như
serotonin. Tác dụng lên acetylcholine, histamine và thụ thể adrenergic
thường liên quan đến tác dụng phụ như lên cân, ngầy ngật, táo bón, khô
miệng, hạ huyết áp thế đứng và phản xạ tim đập nhanh.
So với thuốc ức chế chọn lọc tái thu hồi serotonin
(SSRI), thuốc chống trầm cảm 3 vòng dễ gây sự cố tim mạch ở bệnh nhân
thiếu máu cục bộ tim và dễ nguy hiểm chết người khi dùng quá liều.
Từ khi fluoxetin (Prozac) được dùng năm 1986, thuốc ức chế chọn lọc tái
thu hồi serotonin SSRI trở nên dùng dùng rộng rải nhất để chửa bệnh trầm
cảm tại Hoa-kỳ. Những thuốc này ức chế tái thu hồi serotonin trước synapse;
venlafaxin (Effexor) và duloxetin (Cymbalta) ức chế tái thu hồi serotonin
và noradrenalin ở liều cao. Tác dụng nghịch đôi khi xảy ra với SSRI gồm
giao động, mất ngủ, rối loạn ống tiêu hóa gồm buồn nôn, tiêu chảy và rối
loạn tình dục ở cả 2 phái.
Mặc dầu amitriptyline có thể hơi hiệu nghiệm hơn các thuốc khác, thuốc
này gây nhiều tác dụng phụ. Một phân tích meta gợi ý fluoxetin có thể
hơi kém công hiệu so với thuốc chống trầm cảm khác. Nhiều bệnh nhân có
thể đáp ứng sớm với Venlafaxin so với SSRI, nhưng thuốc này thường tăng
cao huyết áp tâm trương và gây choáng váng, buồn nôn và ói mửa.
Bupropion có thể ít bị tác dụng nghịch về tình dục so với SSRI và có thể
làm giảm cân khiêm nhường, nhưng lại dễ gây mất ngủ và nhức đầu. Trong
nhóm SSRI, paroxetin làm lên cân nhiều nhất và fluoxetin ít lên cân nhất.
So với thuốc chống trầm cảm 3 vòng (TCA) và thuốc ức chế MAO, ưu điểm
chính của thuốc chống trầm cảm mới là an toàn và dung nạp tốt. dùng SSRI
hay SNRI ( Selective Noradrenaline Reuptake Inhibitor) tạm dịch là thuốc
ức chế chọn lọc tái thu hồi adrenalin thay vì TCA tăng gấp đôi thời gian
bệnh nhân hoàn tất 90 ngày điều trị. Việc chọn lực thuốc khởi sự điều
trị phải dựa trên an toàn, tác dụng phụ tiên đoán và chi phí thuốc.
Theo Am Fam Physician 2008;77:785-792
Dược sĩ Lê Văn Nhân
Copyright, 2008. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
