SITAGLIPTIN
PHOSPHATE (Biệt dược Januvia)
Dược sĩ Lê Văn
Nhân
Phỏng dịch từ báo The Consultant Pharmacist
số tháng 4/08.
Giới thiệu:
Incretin là
nội tiết tố làm tăng tiết insulin khi lượng glucose tăng cao trong máu
(thí dụ sau khi ăn). Năm 2005, exenatide (Byetta) là thuốc đầu tiên ra
thị trường để điều trị bệnh tiểu đường với cơ chế làm tăng tác dụng của
incretin. Đôi khi người ta bảo exenatide bắt chước tác dụng của incretin.
Exenatide tiêm dưới da để điều trị kết hợp cho bệnh nhân tiểu đường tip
2 không đạt kiểm soát mức glucose huyết với metformin, sulfonylurea, thiazolidine
hoặc kết hợp metformin với 2 chất sau.
Cuối năm 2006, sitagliptin ra thị trường và được xem là
thuốc uống đầu tiên trong nhóm tăng tác dụng của incretin để điều trị
bệnh tiểu đường. Incretin thường bị mất hoạt động rất nhanh bởi enzym
DiPeptidyl Peptidase-4 viết tắt là DPP-4.
Sitagliptin là thuốc ức chế DPP-4 làm chậm lại tiến trình thoái hóa incretin,
do đó làm tăng và kéo dài hoạt động của incretin. Lúc đầu, sitagliptin
được chấp thuận như là phụ dược với chương trình kiêng khem ăn uống và
tập thể dục để cải thiện kiểm soát mức glucose ở người bệnh tiểu đường
tip 2, hoặc dùng 1 mình hoặc kết hợp với metformin, thiazolidinedione
(như pioglitazone, rosiglitazone). Sau đó, chỉ định thuốc được nới rộng
dùng chung với các thuốc khác điều trị bệnh tiểu đường như sulfonylurea.
Sitagliptin không công hiệu cho bệnh tiểu đường tip 2 hay điều trị bệnh
tiểu đường nhiễm toan xê-tôn.
Dược tính và tác dụng phụ:
Trong những nghiên cứu lâm sàng, sitagliptin cải thiện đáng kể mức HbA1c,
mức glucose bụng đói và mức glucose sau khi ăn 2 giờ so với giả dược.
Khi dùng một mình, sitagliptin giảm HbA1c 0.6-0.8% so với giả dược. Trong
số 3884 bệnh nhân trong nghiên cứu đánh giá hiệu quả và an toàn của sitagliptin,
725 người ≥ 65 tuổi, và 61 người ≥ 75 tuổi. Không thấy khác biệt giữa
bệnh nhân cao tuổi và trẻ tuổi.
Sitagliptin dung nạp tốt, và nghiên cứu lâm sàng tác dụng
phụ tương tự như giả dược. Tác dụng phụ thường báo cáo nhiễm trùng phần
trên đường hô hấp (6%), viêm mũi họng (5%), và nhức đầu (5%). Sitagliptin
không hạ thấp mức glucose huyết và có không gây nguy hiểm hạ đường huyết
khi dùng chung với metformin hay thiazolidinedione. Tuy nhiên, khi dùng
chung với thuốc có khả năng hạ thấp đường huyết như sulfonylurea hay insulin,
cần phải theo dõi sát.
Dùng một số thuốc trị bệnh tiểu đường như sulfonylurea,
thiazolidinedione thường thấy lên cân, trong khi dùng exenatide lại thấy
giảm cân (1). Trong những nghiên cứu với sitagliptin, gần như không thấy
thay đổi trọng lượng cơ thể so với mức căn bản.
Dược động học:
Sau khi dùng sitagliptin bằng đường uống, thuốc hấp thụ nhanh và không
cần để ý uống bụng no hay đói. Sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 87%. Thuốc
chỉ chuyển hóa chút ít, và phỏng chừng 80% liều uống thải ra nước tiểu
không thay đổi. Sitagliptin là chất phản ứng của p-glycoprotein, nhưng
độ thanh thải không thay đổi bao nhiêu khi dùng chung với cyclosporine
là chất ức chế p-glycoprotein. dùng sitagliptin cùng với digoxin làm tăng
nhẹ AUC (11%) và nồng độ đỉnh (18%) của digoxin. Điều chỉnh liều không
cần thiết, nhưng phải theo dõi sát.
Liều lượng:
Liều khuyên dùng là 100 mg ngày 1 lần. Độ thanh thải của thuốc giảm ở
bệnh nhân suy thận, và phải giảm liều ở bệnh nhân suy thận từ trung bình
đến trầm trọng. Ở bệnh nhân suy thận vừa phải (độ thanh thải creatinin
30-49 ml/phút) liều khuyên dùng là 50 mg ngày 1 lần. Ở bệnh nhân suy thận
nặng (độ thanh thải creatinin <30 ml/phút) hay bệnh thận giai đoạn
cuối (ESRD) cần thẩm tách hay lọc qua qua màng bụng, liều khuyên dùng
là 25 mg ngày 1 lần.
Không cần thay đổi liều lượng cho bệnh nhân cao tuổi. Tuy
nhiên, phần lớn bệnh nhân cao tuổi thường suy giảm chức năng thận, nên
đánh giá chức năng thận trước khi điều trị và thỉnh thoảng nên kiểm tra
lại chức năng thận.
Dạng dược phẩm:
Sitagliptin bán ở dạng viên nén hàm lượng 25 mg, 50 mg và 100 mg. Cũng
có biệt dược kết hợp sitagliptin với metformin tên Janumet.
Dược sĩ Lê Văn Nhân
Copyright, 2008. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
