COLCHICINE
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Chỉ định:
Điều trị cấp cơn viêm khớp cấp do gụt và ngừa tái phát những cơn bệnh
này.
Cơ chế tác dụng:
Giảm chuyển động của bạch cầu, giảm tác dụng thực bào ở khớp và sinh acid
lactic, do đó giảm đọng tinh thể urate làm cho đáp ứng viêm tồn tại.
Tác dụng nghịch:
Thuốc cổ điển chống cơn gut là colchicine. Tác dụng nghịch phổ thông nhất
của colchicine là tiêu chảy ở liều cao. Tuy nhiên, ngay cả ở liều thấp
cũng có thể liên quan với tác dụng nghịch hay độc tính như bệnh cơ và
triệt tủy (myelosuppression). Theo dõi mức troponin huyết thanh trong
khi dùng quá liều cấp colchicine có thể giúp tránh xẹp mạch (vascular
collapse).
Tương tác thuốc:
- macrolide như clarithromycin, erythromycin tăng nồng độ của colchicine.
- colchicine tương tác với 1 số statin chuyển hóa qua CYP 3A4 (atorvastatin,
simvastatin, lovastatin) nên có thể tăng nồng độ statin trong máu.
- thông tin do FDA chấp thuận cảnh báo tương tác với thuốc ức chế P-glycoprotein
và enzym CYP 3A4.
Liều dùng cho người lớn:
- Ngừa bộc phát cơn gút cấp: thuốc uống 0.6 mg ngày 2 lần, liều đầu và
liều tiếp theo có thể giảm (thí dự 0.6 mg/ngày) ở bệnh nhân nguy cơ độc
tính hay người không chịu được colchicine (yếu ớt, phân lỏng hay tiêu
chảy); phạm vi liều từ 0.6 mg dùng cách nhật đến 0.6 mg ngày 3 lần.
- Cơn gut cấp:
Thuốc uống: liều đề nghị cho cơn gut cấp
được FDA chấp thuận là bắt đầu bằng 1.2 mg, 1 giờ sau uống liều thứ hai
0.6 mg (tổng cọng 1.8 mg)
Tiêm mạch: bắt đầu 1-2 mg, tiếp theo 0.5
mg mỗi 6 giờ cho đến khi có đáp ứng, không được dùng quá liều tổng cọng
4 mg. Nếu cơn đau trở lại, có thể dùng thêm liều mỗi ngày. Lượng colchicine
tiêm mạch trong điều trị cấp (thông thường 1 tuần) không được quá liều
tổng cọng 4 mg. Không được dùng colchicin bất cứ đường nào ít nhất 7 ngày
sau khi đã dùng liều đầy đủ điều trị tiêm mạch.
Ghi chú:
Nhiều bác sĩ thành thạo về sử dụng colchicine tránh dùng colchicine vì
có tiềm năng biến chứng trầm trọng nguy hiểm đến tính mạng. Không được
dùng cho bệnh nhân suy thận, nghẽn gan mật, bệnh nhân > 70 tuổi, hay
mới dùng colchicine uống. Nên để giành colchicine cho bệnh nhân nằm bệnh
viện đang được bác sĩ chăm sóc có kinh nghiệm tiêm mạch colchicine.
Giải phẫu: viêm khớp do gut, ngừa cơn gut
trở lại: người lớn uống 0.6 mg/ngày hay cách nhật; bệnh nhân đang tiến
hành thủ thuật giải phẩu có thể uống 0.6 mg ngày 3 lần trong 3 ngày trước
và 3 ngày sau khi giải phẫu.
xơ gan mật chính yếu (chưa được công nhận):
người lớn uống 0.6 mg ngày 2 lần.
Người cao tuổi: giảm liều duy trì/phòng ngừa
50% ở bệnh nhân > 70 tuổi.
Điều chỉnh liều cho bệnh nhân suy thận: viêm
khớp do gut, cơn gút cấp: dùng thuốc uống, liều khuyên dùng nhà sản xuất
chưa nêu ra.
Phòng ngừa:
- ClCr 35-49 ml/phút : 0.6 mg ngày 1 lần
- ClCr 10-34 ml/phút : 0.6 mg mỗi 2-3 ngày
- ClCr < 10 ml/phút : tránh dùng colchicine mãn tính. Dùng cho bệnh
nhân suy thận trầm trọng chống chỉ định theo nhà sản xuất.
Điều trị:
- ClCr < 10 ml/phút chống chỉ định cho suy thận trầm trọng theo nhà
sản xuất. Nếu bác sĩ quyết định dùng colchicine, giảm liều 75%.
FDA chấp thuận colchicine
cho bệnh gut cấp và sốt giá đình Địa trung hải
FDA chấp thuận lần đầu tiên thuốc uống colchicin (biệt dược Colcrys) để
điều trị sốt gia đình địa trung-hải và cơn gut cấp.
Thuốc uống colchicin đã được dùng từ nhiều năm nay như là thuốc không
được FDA chấp thuận về thông tin kê đơn, lời khuyên về liều lượng, hay
cảnh báo tương tác thuốc. FDA cho biết thông tin mới về quan ngại an toàn.
FDA phân tích dữ liệu an toàn từ dữ liệu báo cáo tác dụng nghịch, y văn
và nghiên cứu do nhà sản xuất bảo trợ về dược động học và tương tác thuốc,
phát hiện những ca colchicin độc hại chết người ở một số bệnh nhân dùng
liều chuẩn cùng với những thuốc khác như clarithromycin.
Những dữ liệu này gợi ý tương tác thuốc tác động lên hấp thụ thuốc ở dạ
dày ruột và/hay chuyển hóa colchicin qua gan giữ vai trò chính trong phát
sinh độc tính.
Kết quả là, thông tin mới kê đơn colchicin cảnh báo dùng
chung thuốc ức chế P-glycoprotein hay CYP 3A4 chống chỉ định ở bệnh nhân
suy thận hay suy gan.
Phải nghĩ đến giảm liều hay ngưng điều trị bằng
colchicin ở bệnh nhân chức năng gan và thận bình thường cần dùng thêm
thuốc ức chế P-glycoprotein hay thuốc ức chế mạnh enzym CYP 3A4.
Bản thông tin mới này cũng kèm dữ liệu từ nghiên cứu lâm sàng cho thấy
liều thấp hơn bình thường vẫn cung cấp hiệu quả ngang hàng khi điều trị
bệnh gut và tăng thêm thông số an toàn. Liều FDA chấp thuận đề nghị cho
cơn gut cấp là 1.2 mg tiếp theo liều thứ hai 0.6 mg 1 giờ sau (tổng cọng
1.8 mg).
Bệnh nhân phải được thông báo nguy cơ tương tác thuốc chết người có thể
xảy ra ở liều kê đơn với thuốc như kháng sinh, dầu dùng ngắn hạn. Bệnh
nhân phải được nhắc nhở không dùng bưởi Mỹ hay uống nước bưởi trong khi
điều trị và cảnh giác dấu hiệu nghi ngờ độc tính của colchicin như đau
hay tê bắp thịt, tê ở tay chân, xuất huyết bất thường hay bầm, tiêu chảy
hay ói mửa trầm trọng, cảm thấy yếu và mệt, tăng nhiễm trùng, môi luỡi
hay lòng bàn tay trở nên tái hay có màu xám.
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Copyright, 2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
