Hai
bài báo về Thuốc Kháng CHOLIN cho bệnh Tắc Phổi Mãn Tính tăng nguy cơ
tử vong
Dược sĩ
Lê Văn Nhân
Ipratropium (Atrovent)
cho COPD liên quan với tăng nguy cơ tử vong
Ipratropium liên quan đến nguy cơ tử vong do tất cả nguyên
nhân và do bệnh tim mạch, theo một nghiên cứu ca bệnh có kiểm chứng trên
báo The Annals of Internal Medicine ngày 16.09.08.
Một nghiên cứu của bệnh viện cựu chiến binh Hines tiểu bang Illinois và
đại học y khoa tây bắc Feinberg Chicago ở Illinois, tìm liên quan giữa
thuốc dùng và nguy cơ tử vong, gồm chết do bệnh hô hấp và do bệnh tim
mạch, trong một dân số lớn bệnh nhân mới bị mắc bệnh COPD.
Nghiên cứu tìm dữ liệu của 32 130 ca bệnh và 320 501 người
kiểm chứng từ 1 tháng 10 năm 1999 đến 30 tháng 9 năm 2003, và theo dõi
cho đến 30 tháng 9 năm 2004, dùng dữ liệu của bệnh nhân bộ cựu chiến binh
nội trú cũng như ngoại chẩn, dữ liệu khai tử, cơ quan bảo hiểm sức khỏe
cho người lợi tức thấp và người cao tuổi.
Họ lấy mẫu ngẫu nhiên ở 40% những người chết trong
thời gian theo dõi, nguyên nhân tử vong. Ca bệnh nhân được sắp theo từng
loại: chết vì tất cả nguyên nhân, chết vì bệnh hô hấp hay chết vì tim
mạch. Nguy cơ tử vong liên quan đến việc dùng thuốc chửa COPD được xác
nhận theo phương pháp hồi quy logistic bệnh (conditional logistic regression)
điều chỉnh với bệnh kèm theo, sử dụng phương tiện chăm sóc sức khỏe, và
chất đánh dấu mức trầm trọng của COPD.
Phơi nhiễm thích đáng gồm dùng thuốc hít cocticoit,
ipratropium, thuốc đồng vận β2 tác dụng dài (LABA), và theophyllin trong
6 tháng trước khi chết. Trong số 11 897 bệnh nhân có được nguyên nhân
tử vong, 2405 ca bệnh nhân chết vì bệnh hô hấp và 3159 ca bệnh nhân chết
vì bệnh tim mạch.
| Chết do tất cả
nguyên nhân |
Tỷ số odd đã điều chỉnh |
Khoảng tin cậy
95% |
| Hít cocticoit |
0.80 |
0.78-0.83 |
| Hít ipratropium |
1.11 |
1.08-1.15 |
| Hít LABA |
0.92 |
0.88-0.96 |
| Theophyllin |
1.05 |
0.99-1.10 |
| Chết do bệnh tim
mạch |
|
|
| Ipratropium |
1.34 |
1.22-1.47 |
| Hít cocticoit |
0.80 |
0.72-0.88 |
Chúng ta thấy iratropium liên quan đến
nguy cơ chết vì bệnh tim mạch cao nhất, và thuốc hít cocticoit có tỷ số
nguy cơ thấp nhất. Liên quan này cần phải điều tra sâu rộng hơn nữa.
Nghiên cứu này có những giới hạn gồm thiết kế quan
sát, không có dữ liệu bệnh nhân có đang hút thuốc trong thời gian nghiên
cứu không, chức năng phổi và không biết việc xếp loại nguyên nhân chết
có chính xác không.
Tác giả nghiên cứu kết luận: Ipratropium có thể tăng nguy
cơ chết vì bệnh tim mạch; tuy nhiên, nguy cơ này được giảm thiểu khi dùng
đồng thời với thuốc hít cocticoit, làm giảm nguy cơ chết do tất cả nguyên
nhân. Nguy cơ tử vong do vài thứ thuốc phải được cân nhắc với khả năng
có lợi nhưng không nắm được qua dữ liệu, như giảm triệu chứng, tình trạng
sức khỏe, giá trị cuộc sống. Người ta chưa rõ những ưu điểm này có hơn
phần hại là tăng nguy cơ tử vong không.
Theo Ann Intern Med 2008;149:380-390
Hiện nay có 2 thuốc kháng cholin dùng tại chỗ trị bệnh COPD: ipratropium và tiotropium. Hai thuốc này khác atropin do có ion ammonium IV phân cực, nên không xuyên qua thành tế bào ở phế quản để vào máu, vì vậy tránh được tác dụng toàn thân. Tuy nhiên, theo một phân tích meta với 17 thử nghiệm, thì bệnh nhân dùng thuốc hít kháng cholin ít nhất 1 tháng, so với mẫu chứng dùng thuốc vờ, tăng nguy cơ chết vì tim mạch 58%, nhồi máu cơ tim, hay đột quỵ. Nguy cơ chết vì tim mạch một mình tăng 80%, mặc dầu sự cố này hiếm xảy ra trong dân số nghiên cứu.
Tác giả sàng lọc 17 thử nghiệm ngẫu nhiên với 14 783 bệnh nhân, theo dõi từ 6 tuần đến 5 năm. Những nghiên cứu này hoặc đã đăng báo, hoặc không đăng trong dữ liệu của nhà nước hay các công ty. Họ chỉ kể những bệnh nhân COPD dùng hoặc thuốc hít kháng cholin hoặc kiểm chứng có thể là giả dược hay thuốc đồng vận beta có hay không steroid, ít nhất trong 30 ngày. Bệnh nhân hen suyển bị loại khỏi nghiên cứu.
Phân tích meta 17 thử nghiệm dùng thuốc hít kháng cholin so với kiểm chứng:
| Điểm chấm
dứt |
Nguy cơ tương
đối |
Khoảng tin cậy
95% |
p |
| Chết do tim mạch,
nhồi máu cơ tim hay đột quỵ |
1.58 |
1.21-2.06 |
< 0.001 |
| Chết do tim mạch |
1.80 |
1.17-2.77 |
0.008 |
| Nhồi máu cơ tim |
1.53 |
1.05-2.23 |
0.03 |
| Đột quỵ |
1.46 |
0.81-2.62 |
0.20 |
Bản phân tích khác về nguy cơ tổng hợp khi dùng lâu ngày 2 thuốc này:
| Nguy cơ tổng hợp |
Nguy cơ tương
đối |
Khoảng tin cậy
95% |
p |
| - Ipratropium |
1.57 |
1.08-2.28 |
0.02 |
| - Tiotropium |
2.12 |
1.22-3.67 |
0.008 |
| Phân tích độ nhạy
nguy cơ tổng hợp cho người dùng thuốc
hít kháng cholin |
1.73 |
1.27-2.36 |
< 0.001 |
Nguy cơ tương đối chết do bất cứ nguyên nhân nào tăng
26% ở người dùng thuốc, chưa đạt đến mức có ý nghĩa thống kê.
Hiện nay có một nghiên cứu khác đang tiến hành là UPLIFT ( Understanding
Potential Longterm Impacts on Function with Tiotropium) dùng nghiên cứu
viển tưởng với hơn 6000 bệnh nhân COPD. Nếu nghiên cứu này cho cùng kết
quả thì phải đặt lại vấn đề sử dụng thuốc này.
Công ty sản xuất biệt dược Spiriva của Tiotropium
không đồng ý với kết quả nghiên cứu này. Họ bảo nghiên cứu trong 4 năm
chứng tỏ thuốc này an toàn và hữu hiệu.
Các bác sĩ nên xem kỹ bệnh nhân có bị bệnh tim mạch không
trước khi dùng nhóm thuốc này điều trị COPD và có lẽ dùng thêm thuốc hít
steroid sẽ giảm được nguy cơ gây ra do nhóm kháng cholin.
Theo JAMA 09.24.08
Dược sĩ Lê Văn Nhân
Copyright, 2008. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
