Vài
tin ngắn về thuốc sau tết Canh Dần
Dược sĩ
Lê Văn Nhân
Tránh dùng diphenhydramin,
ranitidine sau khi lủng ruột thừa
Dùng thuốc kháng histamine ranitidin hay diphenhydramin cho bệnh nhân
lủng ruột thừa tăng nguy cơ ap-xe xuyên màng bụng, theo một nghiên cứu
mới. dùng 1 trong 2 thuốc trên tăng gấp đôi nguy cơ, trong khi dùng cả
2 tăng nguy cơ gấp 4.
Tác giả nghiên cứu bảo bác sĩ thường điều trị đau do lủng ruột thừa với
ketorolac tromethamin, có thể đưa đến viêm dạ dày, hay thuốc giảm đau
gây nghiện có thể gây ngứa. Ranitidin, thuốc chẹn thụ thể Histamin-2 đàn
áp acid dạ dày, và diphenylhydramin, thuốc chẹn thụ thể histamine-1 giảm
ngứa và gây buồn ngủ, thường được bác sĩ kê đơn để phònng ngừa tác dụng
phụ nêu trên.
Tác giả giải thích trong 1 nghiên cứu viển tưởng 2 chế đô kháng sinh dùng
cho lủng ruột thừa, thấy bệnh nhân dùng ranitidine có vẻ bị ap-xe xuyên
màng bụng cao hơn. Nghiên cứu này gồm 98 trẻ em (tuổi trung bình 8.6 tuổi).
41 em không dùng ranitidine hay diphenhydramin có tỷ suất ap-xe là 10%,
trong khi 17 em dùng diphenhydramin có tỷ suất 18% và 16 em dùng cả 2
thuốc này lên đến 44%/
Tác dụng chẹn thụ thể histamine phân tán trong đáp ứng viêm,và thụ thể
H1 và H2 hiện diện trong tế bào neutrophil,eosinophil, monocytes, tế bào
gai và tế bào T và B.
Theo Arch Surg số tháng 2 năm 2010
Hai nghiên cứu liên quan đến bệnh rung nhĩ:
1/ Thuốc trị cao huyết áp giảm rung nhĩ: một
nghiên cứu ở thụy-sĩ đăng trên báo Ann of Internal Medicine trong tháng
1 năm 2010, cho biết nếu thuốc chẹn kênh calcium làm chuẩn, thì những
thuốc khác như thuốc chống men chuyển (ACE-I), thuốc chẹn thụ thể angiotensin
(ARB) và thuốc beta-blocker giảm rung nhĩ 25%. Nói một cách khác, bệnh
nhân dùng thuốc chẹn kênh calcium có tỷ suất sinh rung nhĩ cao hơn các
thuốc khác. Tác giả không cho biết thuốc chẹn kênh calcium thuộc nhóm
dihydropyridine hay non-dihydropyridine.
2/ Acid béo omega-3 giảm rung nhĩ: Một nghiên
cứu của Phần-lan đăng trên báo Circulation số tháng 12/09 đo nồng độ acid
béo omega-3 trong máu của hơn 2000 bệnh nhân trong lứa tuổi 50 và theo
dõi trong 17 năm, ghi nhận tần số nhập viện do rung nhĩ. Những acid béo
omega-3 này là EPA (eicosapentenoic acid), DPA (docosapentenoic acid),
DHA (docosahexenoic acid). Họ sắp những người bệnh trong khoảng ¼ nồng
độ những acid béo omega-3 này, và thấy rung nhĩ giảm khoảng 30% trong
số ¼ nồng độ cao nhất so với ¼ có nồng độ thấp nhất.
Acid béo omega-3 chống lão hóa: một nghiên
cứu đăng trên báo JAMA tháng 1 năm 2010 đưa đến kết luận gen
kết thúc (telomere) rút ngắn ( đo trên bạch cầu trong khoảng thời gian
6 năm) chứng kiến sự lão hóa, và hiện tượng này chậm lại ở những người
có nồng độ cao acid béo omega-3 trong máu như EPA và DHA.
Yếu điểm của nghiên cứu này là nồng độ omega-3 không đo 1 lần, nên không
bảo đảm kết luận chính xác.
Tìm hiểu về methotrexate:
Methotrexate có cấu trúc tương tự folic acid, cơ chế tác dụng chính là
ức chế enzyme DHFR (Dihydrofolate Reductase). DHFR biến dihydrofolate
thành tetrahydrofolate, dạng duy nhất cung cấp gốc methyl cần thiết cho
vi trùng, ký sinh sốt rét,và tế bào con người bình thường cũng như ung
thư. Do đó methotrexate có hai chỉ định chính:
1/ dùng như thuốc chống ung thư, với liều
rất cao, và người ta phải dùng liều cứu hộ của folinic acid ( folinic
acid rescue) mà sự tổng hợp bị methotrexate ngăn chặn.
2/ dùng như thuốc chống viêm trong bệnh viêm
khớp do thấp, trong bệnh ngoài da, hay những bệnh khác với liều thấp.
Trong chỉ định này, người ta có khuynh hướng thêm vào folic acid hay folinic
acid (đắt tiền hơn) để giảm các tác dụng không mong muốn của methotrexate
như tăng cao men gan, trong khi vẫn giữ được hiệu quả của methotrexate.
Thật ra, tác dụng của methotrexate ngoài ức chế DHFR, còn giảm giải thoát
adenosine. Thêm folic acid có thể giảm ức chế DHFR và có thể phải tăng
liều methotrexate để giữ hiệu nghiệm.
Do đó, vấn đề đặt ra là có nên thêm folic acid khi dùng methotrexate ở
liều thấp không và dùng liều nào có lợi cho bệnh nhân, điều này chưa được
giải đáp.
Theo một bản tin của Pháp.
Dược sĩ Lê Văn Nhân
TAGS: diphenhydramin, ranitidine, thuốc chẹn kênh
calcium (Calcium blocker), Omega-3, methotrexate, Le Van Nhan
Copyright, 2010. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
