Thuốc Chống Trầm Cảm 3 Vòng Tốt Hơn SSRI Trong Điều Trị Trầm Cảm Ở Bệnh Parkinson
Dược sĩ Lê Văn Nhân

Thuật ngữ:
- TCA (Tricyclic antidepressant): thuốc chống trầm cảm 3 vòng
- SSRI (Selective Serotonin Reuptake Inhibitor): thuốc ức chế tái thu hồi chọn lọc serotonin
- HAM-D (Hamilton Depression Rating Scale): thang điểm đánh giá trầm cảm của Hamilton
- CR (controlled Release) trong paroxetin CR: phóng thích thuốc có kiểm soát, kiểm soát lượng thuốc nhả ra mỗi giờ trong máu.

Kết quả 1 thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy thuốc chống trầm cảm 3 vòng nortriptylin hiệu nghiệm trong điều trị trầm cảm bệnh nhân bệnh Parkinson so với giả dược, trong khi paroxetin nhả chậm, thuốc ức chế tái thu hồi chọn lọc serotonin, không làm được.
Kết quả nghiên cứu này đăng trên báo Neurology ngày 12.17.09. Nghiên cứu được tài trợ bởi viện quốc gia bệnh thần kinh và đột quỵ Hoa-kỳ.

Bệnh Parkinson tác động lên khoảng 1 triệu người Mỹ, trong đó, khoảng 50% bị trầm cảm, một bệnh đồng hành liên quan đến nhiều kết quả toàn diện xấu hơn, trong số đó là tiến triển triệu chứng cơ thể nhanh hơn, giảm nhanh năng khiếu nhận biết và khả năng tự chăm sóc, tuân thủ điều trị và giá trị cuộc sống kém hơn, người chăm sóc cũng như người bệnh đều bị căng thẳng.

Một nghiên cứu tái duyệt dữ liệu Cochrane mới đây kết luận chưa có đủ dữ liệu về công hiệu và an toàn của thuốc chống trầm cảm trong bệnh Parkinson để có thể đưa ra lời khuyên hướng dẫn. Một nghiên cứu dữ liệu của bệnh viện cưu chiến binh Hoa-kỳ năm 2007 tìm thấy 63% bệnh nhân bệnh Parkinson và trầm cảm đang dùng SSRI và chỉ 7% dùng thuốc chống trầm cảm 3 vòng cổ điển (Chen P và cộng sự, J Geriatr Psychatry Neuro 2007;20:161-165).
Trong thử nghiệm ngẫu nhiên có kiểm chứng này, các nhà nghiên cứu so sánh nortriptylin, thuốc chống trầm cảm 3 vòng, paroxetin CR, thuốc SSRI nhả chậm, và giả dược, trong 52 bệnh nhân bệnh Parkinson và trầm cảm. Kết quả chính là thay đổi điểm trầm cảm trong thang diểm Hamilton (HAM-D) và tỷ số trầm cảm đáp ứng sau 8 tuần. Liều thuốc uyển chuyển và quyết định về liều lượng thực hiện mỗi lần bệnh nhân đến khám hay giữa các lần khám nếu bệnh nhân có vấn đề. Paroxetin CR bắt đầu với liều 12.5 mg và có thể tăng lên đến 37.5 mg; nortriptylin bắt đầu liều 25 mg và có thể tăng lên đến 75 mg; và giả dược có thể tăng từ 1 lên 3 viên.
Điều ngạc nhiên, là nhóm nghiên cứu nhận thấy thuốc cổ điển nortriptylin, xuất sắc hơn cả giả dược lẫn thuốc mới paroxetin. Nortriptylin tốt hơn giả dược về thay đổi điểm HAM-D (P < 0.002) trong khi paroxetin CR không thay đổi điểm này. Có chiều hướng paroxetin vượ trội paroxetin CR ở tuần lễ thứ 8, nhưng chưa đạt được khác biệt đáng kể trên mặt lâm sàng.
Tỷ lệ đáp ứng, được định nghĩa là thay đổi 50% thang điểm HAM-D, thiên về nortriptylin một cách đáng kể (P = 0.024).

Nortriptylin tốt hơn giả dược trong nhiều kết quả phụ trong nghiên cứu, gồm giấc ngủ, lo lắng, và chức năng hòa hợp xã hội, trong khi paroxetin CR không được như vậy.
Cả 2 thứ thuốc đều dung nạp tốt trong nghiên cứu. Một trong những lý do thuốc chống trầm cảm không dùng nhiều ngày nay là có nhiều tác dụng phụ. Nhưng trong nghiên cứu này, số người bỏ cuộc giống nhau giữa 3 nhóm, mặc dầy tỷ số táo bón nhẹ, khô miệng và choáng váng cao hơn ở nhóm nortriptylin nhưng bệnh nhân chịu được.

Theo tác giả nghiên cứu, nortriptylin có tiềm năng làm chậm dẫn truyền tim, mặc dầu không thấy trong nghiên cứu này. Hai thuốc khác ức chế tái thu hồi đôi (noradrenalin và serotonin) là venlafaxin và duloxetin, chưa được đánh giá cho trầm cảm ở bệnh nhân Parkinson.

Nortriptylin bán ở dạng generic, nên rẻ hơn paroxetin CR là biệt dược, nhưng chưa thấy bán ở Việt-nam.

Theo Neurology 12.16.08

Dược sĩ Lê Văn Nhân

Copyright, 2008. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com

>>>back>>>