VÀI TIN
THUỐC TRƯỚC TẾT CANH DẦN
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Thay đổi thông tin Olanzapin
dùng cho thiếu niên:
Olanzapin (biệt dược Zyprexia) là thuốc chống loạn trí đời thứ hai rất
phổ thông để điều trị bệnh loạn trí, ngay cả ở Việt-nam. Tháng 12 năm
2009, FDA chấp thuận chỉ định dùng cho thiếu niên từ 13 đến 17 tuổi để
điều trị bệnh tâm thần phân liệt và bệnh hưng trầm cảm I (bipolar I).
Trong tháng giêng năm 2010, FDA cho bổ túc chỉnh định trên ở 2 điểm:
- khi quyết định dùng Olanzapin cho thiếu niên, bác sĩ tâm thần phải chú
ý đến 2 tác dụng nghịch là tăng cân và cao lipid huyết. Bác sĩ phải cân
nhắc về tiềm năng nguy cơ lâu dài khi kê đơn cho thiếu niên, và trong
nhiều trường hợp khiến bác sĩ phải đổi qua thuốc khác.
- Olanzapin chỉ là 1 phần trong điều trị tổng thể gồm tâm lý, giáo dục
và xã hội. Ngoài ra Olanzapin chưa được nghiên cứu để điều trị cho trẻ
em dưới 13 tuổi.
Hai tính chất mới của acid
béo omega-3
1/ Dầu cá có thể giảm bệnh tâm
thần ở người có nguy cơ cao
Một nghiên cứu mới đăng trên báo Arch of General Psychiatry đầu tháng
2/2010 với 81 bệnh nhân tuổi tư 12 đến 25 thỏa mãn chỉ tiêu nguy cơ cao
bệnh tâm thần tham dự 1 nghiên cứu ngẩu nhiên, mù đôi và kiểm chứng với
giả dược. Tất cả đều qua 9 buổi can thiệp điều trị về tâm lý và tâm lý
xã hội. Bệnh nhân được khám bệnh hang tuần trong 4 tuần đầu, sau đó lúc
8 và 12 tuần, rồi tháng thứ 6 và tháng 12. Sau 12 tháng, tỷ suất sinh
bệnh tâm thần ở người dùng omega-3 là 4.9% và ở nhóm dùng giả dược là
27.5%, khác biệt 22.6%.
Nhóm nghiên cứu kết luận dầu cá làm chậm lại phát sinh bệnh tâm thần phân
liệt. Khác với thuốc trị loạn trí, dầu cá ngăn hư hại tế bào trong não
và giảm mức triglyceride phá hoại.
2/ Acid béo omega-3 cải thiện chức
năng mạch máu ở người bệnh tiểu đường 2
Trong 1 nghiên cứu đăng trên báo dinh dưỡng lâm sàng Hoa-kỳ, người ta
cho 34 bệnh nhân dùng mỗi ngày 2 gam omega-3 (EPA/DHA) nguyên chất hay
2 gam giả dược bằng dầu oliu trong 6 tuần. Đo hoạt động của mạch máu lúc
nhịn đói, 2,4 và 6 giờ sau bữa ăn nhiều chất béo với 600 Kcalo. Chức năng
mạch máu lớn đo bằng siêu âm để xem mức dãn mạch do lưu lượng máu tăng
qua động mạch cánh tay phải. Chức năng vi mạch đo bằng phương pháp Doppler
để xem máu tăng ở bàn tay. Khi nhịn đói, chức năng mạch máu giống nhau
ở 2 nhóm. Tuy nhiên sau khi ăn, chức năng mạch máu lớn giảm tối đa 38%
sau 4 giờ trong khi chỉ giảm 13% ở nhóm dùng omega-3. Về vi mạch, không
thấy thay đổi trong nhóm dùng giả dược, nhưng tăng đáng kể lên đến tối
đa là 27% sau 2 giờ ăn trong nhóm dùng omega-3.
Thuốc mới Dalfampridine
(Ampyra):
Fampridine là tên của chất 4-aminopyridin viết tắt 4-AP đã biết từ 100
năm nay. Fampridine là chất chẹn kênh Kali phụ thuộc điện thế. Chất này
kéo dài điện thế tác động của trục thần kinh và tăng phóng thích acetylcholine
ở mức synapse. Fampridine được dùng để điều trị nhiều rối loạn thần kinh
như xơ cứng rải rác, nhất là giảm yếu cơ. Báo Lancet 02.28.09 đăng kết
quả của 1 nghiên cứu lâm sàng so sánh giả dược với fampridine dạng nhả
chậm liều 10 mg ngày 2 lần ở người bệnh xơ cứng rải rác với rối loạn khi
bước đi. Fampridine cải thiện khả năng đi bộ ở một số bệnh nhân. FDA trong
tháng giêng 2010 cho phép bán Dalfampridine (tên biệt dược ampyra) để
giảm rối loạn khi đi bộ ở một số bệnh nhân xơ cứng rải rác. Liều chấp
thuận là 10 mg ngày 2 lần. Liều cao hơn có thể gây động kinh.
So sánh dung dịch sát trùng
trong phẫu thuật:
Báo NEJM số 01.07.10 so sánh hiệu quả của dung dịch cồn chlorhexidine
với dung dịch povidone-iodine. Trong sát trùng da tiền giải phẫu, dung
dịch cồn chlorhexidine hiệu nghiệm hơn dung dịch povidone-iodine để giảm
tần số nhiễm trùng quanh vùng bác sĩ giải phẫu can thiệp, tần số giảm
một nửa. Tác dụng ngoài ý muốn gần giống nhau giữa 2 nhóm.
Nghiên cứu này thực hiện trên 849 bệnh nhân, 409 dùng dung dịch cồn chlorhexidine
và 440 dùng povidone-iodine. Tỷ số nhiễm trùng chỗ mổ thấp hơn đáng kể
ở nhóm dùng cồn chlorhexidine (9.5%) so với nhóm dùng povidone-iodine
(16.1%).
So sánh tần số nhồi máu cơ tim và tai biến mạch máu não giữa các kết hợp
thuốc lợi tiểu với từng nhóm thuốc trị cao huyết áp:
Thuốc trị cao huyết áp giảm nhiều tai biến do cao huyết áp gây ra, nhưng
nếu dùng một mình thường không kiểm soát được huyết áp, nên phải dùng
thêm 1 thuốc khác thông thường là thuốc lợi tiểu.
Một bài báo đăng trên BMJ trong tháng giêng năm 2010, tính tần
số nhồi máu cơ tim và các tai biến mạch máu não của từng nhóm kết hợp
này: tần số này không thay đổi đáng kể với kết hợp thuốc lợi tiểu + beta-blocker,
giảm khoảng 25% khi kết hợp với thuốc chống men chuyển (ACE-I) hay chẹn
thụ thể angiotensin (ARB), nhưng giảm gấp đôi khi kết hợp với thuốc chẹn
kênh calcium.
Nếu chỉ nhìn vào nhồi máu cơ tim, kết hợp với thuốc chống men chuyển hay
ARB cho kết quả tốt nhất, trong khi kết hợp với thuốc chẹn kênh calcium
cho kết quả dở nhất.
Nếu nhìn vào nguy cơ tai biến mạch máu não, kết hợp với thuốc chống men
chuyển hay ARB hiệu nghiệm hơn kết hợp với beta-blocker và kết hợp với
thuốc chẹn kênh calcium cho kết quả gần giống như kết hợp với beta-blocker.
Chúng ta thấy mặc dầu kết hợp thuốc lợi tiểu với thuốc chẹn kênh calcium
hạ huyết áp mạnh nhất, nhưng dùng để ngừa các nguy cơ tim mạch hay tai
biến não thì kết hợp này dở nhất.
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
TAGS: Olanzapin, Omega-3 fatty acids, Dalframdipine,
chlorhexidine, Le van Nhan
