TÁC DỤNG
NGOÀI CHỈ ĐỊNH CỦA THUỐC UỐNG NGỪA THAI
(OC: Oral Contraceptive)
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Tại Việt-nam, có lẽ thuốc ngừa thai uống sau khi giao
hợp với hoạt chất chính là levonorgestrel dùng phổ thông hơn là thuốc
uống liên tục 28 ngày với cả hai hormone estrogel và progesterone. Lý
do giải thích có thể chỉ uống 1 ngày tiện lợi hơn và đỡ tốn kém hơn, vì
thuốc uống ngừa thai không được hảng bảo hiểm chi trả như ở Âu-Mỹ.
Bài này chú ý đến loại thuốc ngừa thai với cả 2 hormone estrogel và progesterone,
và báo của hội sản phụ khoa Hoa-kỳ tháng giêng năm 2010 cũng cho biết
những lợi ích ngoài việc ngừa thai.
Người Mỹ, gọi những chỉ định không được FDA chấp thuận
là unlabel hay”off label”. Đây là những cách dùng ngoài chỉ định ngừa
thụ thai của thuốc uống ngừa thai bằng hormone.
Trong lớp tuổi có thể thụ thai sinh con, hơn 80%
phụ nữ ở Hoa-kỳ dùng một dạng thuốc ngừa thai từ hormone, như viên thuốc
ngừa thai, que chứa progestin cấy vào bắp thịt, thuốc tiêm, vòng âm đạo
và dụng cụ đặt vào tử cung. Ngoài có thai ngoài kế hoạch, thuốc ngừa thai
hormone được dùng ngoài luồng để điều trị hiệu nghiệm bệnh kinh nguyệt
như đau bụng khi có kinh và kinh nguyệt ra quá nhiều.
Hơn 90% phụ nữ trẻ báo cáo đau bụng khi có kinh,
và là nguyên nhân dẫn đầu phải nghỉ việc hay nghỉ học ở phụ nữ. nếu không
chữa trị, chứng xuất kinh quá nhiều khi có kinh có thể gây bệnh thiếu
máu. Khoảng ¾ phụ nữ đau bụng khi có kinh đáp ứng thuận lợi với thuốc
ngừa thai kết hợp, và vòng âm đạo cũng hiệu nghiệm cho vấn đề này.
Điều trị kinh tế nhất cho chứng xuất kinh quá nhiều có thể dùng thuốc ngừa thai kết hợp trong 1 năm, tiếp theo dùng dụng cụ đặt levonorgestrel vào tử cung. Hệ thống này có vẻ tốt hơn dùng norethindrone từng chu kỳ để điều trị chứng xuất huyết quá nhiều. Thuốc ngừa thai kết hợp dùng từng chu kỳ giảm mất máu trong khi có kinh 40% đến 50% và có thể nhiều hơn nữa nếu dùng chu kỳ dài hạn (84 ngày) thuốc ngừa thai. Tuy nhiên dùng chu kỳ dài hạn có thể tăng cao đốm huyết xuất hiện giữa chu kỳ.Vài chứng cứ gợi ý kết hợp ethinyl estradiol cùng với drospirenone có thể giảm triệu chứng tiền kinh nguyệt.
Dùng thuốc uống ngừa thai kết hợp chứa cả estrogen và progesterone liên quan với nguy cơ thấp hơn phát sinh ung thư màng trong tử cung (giảm 50% so với người chưa bao giờ dùng thuốc uống ngừa thai), ung thư buồng trứng (giảm nguy cơ 27%), và ung thư đại tràng hậu môn. Những nghiên cứu ngày nay gợi ý dùng lâu dài thuốc uống ngừa thai liên quan với giảm nguy cơ phát sinh ung thư màng trong tử cung và ung thư buồng trứng đến 20 năm sau khi ngưng dùng. Đang dùng hay mới dùng thuốc uống ngừa thai cũng bảo vệ chống ung thư đại tràng hậu môn trong ngắn hạn (giảm nguy cơ 18%).
Ngoài ra, thuốc ngừa thai kết hợp chẹn sản xuất androgen và từ đó giảm mọc lông hay mụn mặt. Thuốc uống ngừa thai chứa drospirenone hay cyproterone acetat có thể hiệu nghiệm hơn cho chứng mọc nhiều lông tóc, nhưng tất cả thuốc uống ngừa thai tổng hợp có vẻ hiệu nghiệm giống nhau chống mụn.
Trên lý thuyết, thuốc uống ngừa thai cũng có lợi để ngừa bệnh nhức đầu mi-grên do kinh nguyệt, chữa đau nhức vùng chậu gây ra bởi bệnh lạc màng trong tử cung (endometriosis), và điều trị xuất huyết do xơ hóa tử cung. Thuốc ngừa thai chu kỳ kéo dài hay liên tục có thể giảm tần số bệnh mi-grên do kinh nguyệt, nhưng dùng thuốc uống ngừa thai kết hợp có thể liên quan với tăng nguy cơ đột quỵ ở phụ nữ nhức đầu mi-grên từ 35 tuổi trở lên, hút thuốc hay có dấu hiệu thần kinh tiêu điểm. Do đó không nên dùng thuốc ngừa thai kết hợp cho những phụ nữ này.
Thuốc uống ngừa thai kết hợp hiệu nghiệm để điều chỉnh kinh nguyệt không đều, giảm triệu chứng tiền kinh nguyệt, cải thiện mụn mặt, và cho phép phụ nữ tránh kinh nguyệt ở thời điểm không thuận tiện, thí dụ đang du hành trong công việc làm ăn, đang đi nghỉ hè hay trong tuần trăng mật.
Những lời khuyên về thuốc uống ngừa thai
có thể tóm tắt như sau:
không nên dùng thuốc uống ngừa thai kết hợp để điều trị nang buồng trứng
đang hiện hữu và hoạt động;
dùng thuốc ngừa thai kết hợp cho thấy giảm nguy cơ ung thư màng trong
tử cung và buồng trứng;
dùng thuốc ngừa thai kết hợp cho thấy điều hòa và giảm xuất huyết do kinh
nguyệt, điều trị đau bụng khi có kinh,giảm triệu chứng khó ở tiền kinh
và điều trị mụn.
Những lời khuyên sau đây chỉ có bằng chứng
giới hạn hay không chắc chắn:
thuốc uống ngừa thai kết hợp không liên quan với
tăng nguy cơ phát sinh u cơ trơn tử cung (uterine leiomyoma), dựa trên
chứng cứ giới hạn;
với phụ nữ muốn có con, thuốc ngừa thai kết hợp phải được xem là dùng
để điều trị chứng kinh nguyệt ra quá nhiều. Phụ nữ có thể dùng để điều
trị chứng khó ở khi có kinh hay kinh nguyệt ra quá nhiều, nếu không bị
chống chỉ định.
Thông tin này dựa trên báo sản phụ khoa Hoa-kỳ đầu năm
2010.
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Copyright, 2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
