Hoạt
Chất Trong Cây ROSEMARY Có Thể Bảo Vệ Thần Kinh
Dược sĩ
Lê Văn Nhân
Rosemary (Rosmarinus officinalis) tiếng Việt dịch là cây hương thảo, là một loại cây bụi ở vùng ôn đới, lá dày có hương thơm, và được người Âu châu dùng từ xưa để bảo quản thức ăn khỏi bị hư thối.
Rosemary có tính kháng khuẩn. Bột lá có thể dùng để thoa cho bò chét khỏi cắn (insect repellent). Tinh dầu rosemary có tính kháng khuẩn, chống nấm, chống mốc và chống siêu vi Cũng có nhiều báo cáo đề cập đến tính chống ung thư, vì chất chiết từ rosemary cảm ứng quinine reductase, một enzyme chống ung thư. Một cơ chế chống ung thư khác là các chất polyphenol trong rosemary ức chế chuyển hóa các chất procarcinogen tiếp theo là phản ứng khử độc.
Nhiều báo cáo về tính chống oxyt hóa của rosemary. Camosol và carnosic acid chiếm đến 90% tính chống oxyt hóa của chất chiết từ rosemary. Cả hai đều là chất ức chế mạnh peroxide hóa lipid và là những chất dọn sạch (scavenger) gốc peroxyl. Tính chống oxyt hóa phụ thuộc trực tiếp vào nồng độ những chất diterpen như 2 acid trên. Những chất chống oxyt hóa của rosemary có tính dọn sạch các gốc tự do không bằng polyphenol của trà xanh nhưng mạnh hơn vitamin E.
Hai nghiên cứu mới gợi ý carnosic acid viết tắt là CA có tính bảo vệ thần kinh mà không sinh tác dụng độc hại như nhiều chất dùng để điều trị bệnh thoái hóa thần kinh. Một nghiên cứu thực hiện ở viện nghiên cứu y khoa Burnham ở LaJolla, California và nghiên cứu thứ hai ở đại học Inwate Nhật bản, vừa công bố trên báo Nature Reviews Neuroscience trong tháng 10 và trên Journal of Neurochemistry tháng 11/07, cho thấy carnosic acid khích hoạt một con đường mới bảo vệ tế bào não khỏi bị hư hại vì gốc tự do, thấy trong đột quỵ hay những bệnh thoái hóa thần kinh như bệnh Parkinson hay bệnh Alzheimer.
Thí nghiệm trên thú vật, các nhà nghiên cứu thấy carnosic acid trở nên hoạt động khi bị hư hại bởi gốc tự do nhưng vô hại ở những trường hợp khác. Điều trị bằng chất có tiềm năng bảo vệ thần kinh bị giới hạn vì tác dụng phụ nguy hiểm như rối loạn nhận thức, ảo giác và ngay cả hôn mê, tất cả xảy ra do thuốc can thiệp vào hoạt động bình thường của não. Có thể do não có nhiều chức năng phức tạp, do đó khó tìm được thuốc điều trị thoái hóa thần kinh mà không đụng tới hoạt động bình thường của hệ thần kinh.
Nghiên cứu trên thú vật cho thấy carnosic acid khích hoạt đường phiên mã Keap1/ Nrf2 bằng cách gắn vào vị trí đặc biệt đuôi cysteine của Keap1, bảo vệ tế bào thần kinh khỏi bị stress oxyt hóa và độc hại do kích thích. Nghiên cứu cũng gợi ý carnosic acid có thể bảo vệ não khỏi bị thiếu máu cục bộ hay tưới máu trở lại ở động mạch giữa của não.
Hoạt chất mới này được đặt tên là thuốc PAT (Pathologic-induced Therapeutic drug) tạm dịch là thuốc có dược tính điều trị do bệnh lý tạo ra qua cơ chế khử oxyt hóa (redoc) trong hóa học, trong đó electron hay điện tử được chuyển từ phân tử này sang phân tử khác để khích hoạt chính hệ miển nhiễm của người bệnh. Hơn nữa, vì cây rosemary đã được dùng từ ngàn xưa để chữa bệnh, nên an toàn và mức dung nạp rất tốt.
Bác sĩ Satoh trưởng nhóm nghiên cứu Nhật bảo trong vòng vài năm nữa, hy vọng sẽ tìm được chất tương tự như hoạt chất của cây rosemary để điều trị các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer.
Theo Nature Rev Neurosci. 2007;8:803-808
The Review of Natural Products của Facts and Comparisions
Dược Sĩ Lê Văn Nhân
Copyright, 2007. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
