BÀN VỀ VITAMIN
D
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Hỏi:
Tôi nghe trên đài phát thanh tiếng Việt, một bác sĩ bảo thiếu vitamin
D sẽ tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Như vậy tôi có nên yêu cầu bác sĩ gia
đình đo mức vitamin D trong cơ thể không?
Đáp:
Bác sĩ Nguyễn-văn-Thịnh ở Bỉ, trong bản tin y học đăng trên www.khoahoc.net
tháng 6.2009, mục KHOA NỘI TIẾT (ENDOCRINOLOGY) có đề cập “một công trình
nghiên cứu của Anh phát hiện mối liên quan giữa sự thiếu hụt vitamin D
và bệnh đái đường hay những bệnh tim mạch.
Một nghiên cứu xuất hiện trên Diabetes Care On line và
sẽ đăng trên số tháng 7/2009, của bác sĩ Oscar Franco đại học y khoa Warwick,
điều tra liên quan giữa mức vitamin D trong cơ thể và tỷ lệ hiện hành
hội chứng chuyển hóa ở 3262 người trong lứa tuổi 50-70 tại Trung quốc.
Nhóm nghiên cứu của ông tìm thấy liên quan cao độ
giữa mức thấp vitamin D và tỷ lệ hiện hành hội chứng chuyển hóa. Họ tìm
thấy 94% người trong nghiên cứu này thiếu vitamin D (25-hydroxy-vitamin-D3).
Kết quả cho thấy 42.3% những người này có hội chứng chuyển hóa.
Thiếu vitamin D khi nồng độ 25-hydroxy-vitamin D-3 trong
huyết thanh ≤ 12 ng/ml. Nồng độ bình thường của chất này trong huyết thanh
là 25-50 ng/ml. Nghiên cứu được hợp tác với những đồng nghiệp ở Viện sinh
học Thượng-hải. Họ tuyển mộ 3262 người sinh sống trong cộng đồng tuổi
50-70 tại Bắc-kinh và Thượng-hải, trong đề án Dinh dưỡng và sức khoẻ cho
người cao tuổi tại Trung quốc.
Một nghiên cứu khác của nhóm bác sĩ Harald Dobnig đại học
y khoa Graz ở Áo, đăng trên Archives of Internal Medicine 06.23.08, cho
biết mức vitamin D thấp liên quan đến tử suất tim mạch và tử suất do mọi
nguyên nhân.
Họ ghi nhận phỏng chừng 50% đến 60% người không thỏa mãn
mức vitamin D, có lẽ do những yếu tố như sống ở thành phố, thay đổi nhân
khẩu học, giảm hoạt động ngoài trời, ô nhiễm không khí và địa cầu mờ tối
dần, giảm sản xuất vitamin D da ở người cao tuổi.
Mức 25-hydroxyvitamin D-3 tối thiểu ưa chuộng được gợi
ý trong khoảng 20-30 ng/ml, và mức thấp hơn rõ ràng liên quan đến suy
thoái mật độ xương, té ngã, gảy xương và mới đây liên quan đến ung thư
và rối loạn miển nhiễm, cũng như bệnh tim mạch, cao huyết áp và hội chứng
chuyển hóa, theo bác cáo của tác giả.
Trong nghiên cứu LURIC (Ludwigshafen Risk and Cardiovascular
Health) người ta theo dõi sức khoẻ của 3258 người trong thời gian trung
bình 7.7 năm. Trong khoảng thời gian này, 737 bệnh nhân (22.6%) chết,
gồm 463 do nguyên nhân tim mạch. kết quả cho thấy bệnh nhân ở mức thấp
25-hydroxy-vitamin D-3 ( trị số giữa 7.6 và 13.3 ng.ml) và những người
có mức thấp nhất 1,25-dihydroxyvitamin D-3 có nguy cơ cao đáng kể chết
do mọi nguyên nhân trong thời gian theo dõi. Xin nhắc lại 25-hydroxy-vitamin
D3 là vitamin D3 được gắn thêm chức –OH ở vi trí 25 trong gan, và 1,25-dihydroxy-vitamin
D3 là calcitriol do thận gắn thêm một –OH nữa ở vị trí 1.
Kết quả tương tự thấy ở tử suất tim mạch, tăng gấp đôi
ở nhóm ¼ bệnh nhân có mức vitamin D thấp nhất so với nhóm ¼ cao nhất.
Mức thấp 25-hydroxy-vitamin D3 cũng tương quan đáng kể
với những chất đánh dấu viêm như CRP (C-Reactive Protein), IL-6 (Interleukin-6),
hư hại do oxyt hóa (mức phospholipid và glutathione huyết thanh) và mức
những phân tử kết dính giữa các tế bào.
Như vậy thông tin mức vitamin D thấp gây nguy cơ tim mạch
là đúng. Còn lại vấn đề có nên đi thử mức vitamin D trong huyết thanh
không?
Những nghiên cứu trên thực hiện tại Âu châu hay vùng bắc
Trung quốc, khí hậu mùa đông rất lạnh và ngày ngắn trong mùa đông, nên
người cao tuổi không thể ra khỏi nhà.
Chúng ta biết rằng phần lớn vitamin D trong cơ thể chúng
ta do ánh sáng mặt trời tác dụng lên da. Những người sống ở các tiểu bang
cực nam của Hoa-kỳ như California, Texas, Florida không thiếu ánh nắng
mặt trời, nên rất hiếm khi bị thiếu vitamin D trừ khi người đó bệnh nằm
liệt giường không ra ngoài được. Việt-nam ở gần đường xích đạo nên ánh
nắng mặt trời nhiều quanh năm, cho dầu có bịt mặt như phụ nữ Trung Đông,
cũng có đủ ánh sáng mặt trời để tạo vitamin D. Nhóm bệnh nhân lo ngại
thiếu vitamin D ở dạng hoạt động là suy thận mãn, vì thận những người
này không thể gắn thêm –OH cuối cùng lên 25-hydroxy-vitamin D3.
Dược sĩ có thể giới thiệu bệnh nhân dùng viên Calcium +
vitamin D. Liều khuyên dùng cho bệnh nhân cao tuổi là 1500 mg calcium
mỗi ngày và 400 đơn vị vitamin D mỗi ngày. Nên hỏi bệnh nhân đang dùng
thuốc gì ở nhà, vì trong viên đa sinh tố như One a day cũng có Calcium
và vitamin D. Nếu bệnh nhân cần uống ngày 2 viên calcium, nên chọn viên
có hàm lượng vitamin D 200 đơn vị thay vì viên 400 đơn vị để giữ an toàn
cho bệnh nhân.
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Copyright, 2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
