THUỐC ỨC
CHẾ AROMATASE TRỊ UNG THƯ VÚ
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Từ viết tắt:
- AI (Aromatase Inhibitor): thuốc ức chế
aromatase
- ER (Estrogen Receptor): thụ thể estrogen
- neoadjuvant (neo-adjuvant): dùng hóa liệu pháp
và xạ trị trước khi mổ cắt bỏ ung thư.
- DFS (Disease-Free survival) sống sót không có
bệnh
- OS (overall survival) sống sót toàn bộ
Hiện nay có 2 nhóm thuốc dùng trong ung thư vú:
- Tamoxifen, thuốc thông dụng nhất, can thiệp vào
hoạt động của estrogen.
- Nhóm ức chế aromatase (AI), ngăn sản xuất estrogen
trong cơ thể.
Anastrozole và letrozole là hai thu thế aromatase không
phải steroid. và exemestane là thuốc ức chế aromatase chọn lọc steroid.
Ở phụ nữ sau tuổi mãn kinh, estrogen tạo ra do enzym chuyển hóa androgen
ở thận tại mô ngoại vi thành estrogen. Thuốc ức chế aromatase ngăn thành
lập estrone và estradiol bằng cách ức chế men CYP aromatase chịu trách
nhiệm chuyển hóa này ở ngoại vi.
Thuốc ức chế aromatase có thể có những ưu điểm so với tamoxifen
trên cả 2 mặt là thuốc phụ trợ điều trị ung thư hay không phụ trợ. So
với tamoxifen, sử dụng anastrozole, letrozole và exemestane trên mặt điều
trị phụ trợ với giải phẩu, tăng số phụ nữ ung thư vú dương tính với ER
có thể mổ được, có thể giải phẩu giữ vú được với tỷ số 135, 10% và 17%
theo thứ tự.
Trong trường hợp dùng như thuốc phụ trợ cho giải phẩu,
anastrozole và letrozole tăng đáng kể sống sót không có bệnh (DFS) 17%
và 19% theo thứ tự, và giảm nhiều hơn tỷ số sinh bệnh di căn ở xa so với
tamoxifen. Hơn nữa, những tác dụng này có vẻ không phụ thuộc thụ thể progesterone
dương tính, khác với tamixifen. Kết quả nghiên cứu so sánh exemestane
và tamoxifen, cũng như nghiên cứu điều tra khác biệt giữa các thuốc ức
chế aromatase vẫn đang còn được đánh giá.
Kết hợp thuốc ức chế aromatase và tamoxifen không
mang thêm lợi ích so với đơn trị với 1 trong 2 thuốc trên. nhưng nghiên
cứu điều tra chiến lược nối tiếp tamoxifen hay thuốc ức chế aromatase
phát hiện phụ nữ sau tuổi mãn kinh với bệnh thụ thể estrogen dương tính,
có nhiều chọn lựa thuốc hổ trợ nội tiết tố phụ trợ. Chiến lược tiếp nối
gồm gồm sử dụng 1 thuốc ức chế aromatase (anastrozole, letrozole) dùng
trong 2 năm, sau đó dùng tamoxifen 3 năm; tamoxifen dùng trong 2-3 năm,
tiếp theo là thuốc ức chế aromatase (anastrazole, letrozole hay exemestane)
để hoàn tất điều trị nội tiết tố 5 năm; hoặc tamoxifen 5 năm, tiếp theo
là 1 thuốc ức chế aromatase (anastrozole hay letrozole) thêm 5 năm nữa
để có 10 năm điều trị phụ trợ. Đổi tamoxifen thành thuốc ức chế aromatase
(đặc biệt anastrozole) liên quan đến tăng DFS. điều lợi này xảy ra bất
kể tình trạng hạch, tuổi, thụ thể progesterone dương tính và bậc của u
bướu.
Nghiên cứu mới bảo letrozole tăng thời gian sống
sót và nên dùng ở hàng đầu: Với phụ nữ sau tuổi mãn kinh bị ung thư vú,
điều trị với letrozole (biệt dược Femara) tăng thời gian sống sót sau
giải phẩu hơn thuốc tamoxifen, theo một nghiên cứu mới đăng trên NEJM
ngày 08.20.09.
Cả hai letrozole và tamoxifen đều đang được dùng
để ngừa tái phát ung thư vú ở phụ nữ sau tuổi mãn kinh bị ung thư với
thụ thể estrogen dương tính, nhưng thuốc nào tốt hơn thì chưa được rõ.
Nghiên cứu mới so sánh tác động của thuốc mới letrozole so với tamoxifen.
Người cầm đầu nghiên cứu là bác sĩ Alan Coates, phó chủ
tịch ủy ban khoa học của hội nghiên cứu ung thư vú quốc tế và là giáo
sư lâm sàng đại học y tế công cọng tại đại học Sydney ở Úc.
Trong nghiên cứu, bác sĩ Coates và cộng sự, phân phối ngẩu
nhiên hơn 8000 phụ nữ sau tuổi mãn kinh bị ung thư vú dương tính với thụ
thể hormone điều trị với tamoxifen hay letrozole trong 5 năm. Ngoài ra,
một số phụ nữ được chuyển thuốc sau 2 năm.
Nghiên cứu chứng minh chứng cứ mạnh, mặc dầu không lý luận
được, letrozole kéo dài thời gian sống sót toàn bộ so với tamoxifen, và
gần như không cần phải chuyển đổi thuốc điều trị, theo lời bác sĩ Coates.
Một câu hỏi khác trong nghiên cứu là nên dùng letrozole
trước hay sau khi điều trị tamoxifen? Ông thấy không có điều trị nối tiếp
nào hơn dùng thẳng letrozole trong 5 năm. Ông thấy sự khác biệt nhỏ, nhưng
chắc chắn ở nhóm phụ có nguy cơ cao và có lợi khi bắt đầu với letrozole.
Nghiên cứu cũng gồm nhóm dùng letrozole trong 2 năm sau
đó chuyển qua tamoxifen. Ông bảo khác biệt giữa cách dùng một mạch letrozole
trong 5 năm và dùng letrozole rồi tamoxifen rất nhỏ. Nếu người nào bắt
đầu bằng letrozole, bắt buộc phải ngưng thuốc vì một lý do nào đó, thì
dữ liệu cho thấy có thể chuyển qua tamoxifen an toàn và không có hại cho
tiên lượng.
Bác sĩ Victor Vogel, phó chủ tịch hội ung thư quốc gia
Hoa-kỳ, tin rằng letrozole hiệu quả hơn và ít có tác dụng phụ hơn tamoxifen,
và nên dùng cho hầu hết bệnh nhân.
Tuy nhiên, khoảng 15 đến 25% bệnh nhân bị đau cơ
bắp và khớp khi dùng thuốc ức chế aromatase, với những ngưới này, sử dụng
tamoxifen hợp lý.
Bác sĩ Larry Norton, phó chủ nhiệm chương trình ung thư
vú bệnh viện Memorial Sloan Kettering, trung tâm ung thư tại thành phố
New York, bảo nghiên cứu này cho thấy bắt đầu bằng tamoxifen sau đó chuyển
qua letrozole không có gì lợi hơn. Với phụ nữ sau tuổi mãn kinh, càng
ngày càng thấy rõ điều trị được chọn là thuốc ức chế aromatase không có
tamoxifen.
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Copyright, 2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
