Paraneoplastic
Syndromes
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Paraneoplastic syndromes dĩ nhiên thấy trong ung thư, và có khi xuất hiện
hàng tháng truớc khi ung thư hiện ra.
Oncologists nhiều khi nhận consultation từ các y sĩ khác
hỏi: "bnhân mất ký, có phải paraneoplastic hay không".
Những trường hợp này, tôi làm work up (đi tìm bệnh) như
sau (dĩ nhiên là đã phải hỏi history và physical exam một cách cẩn thận
- để dễ nói chuyện, cứ cho là history và physical không tìm ra cái gì
lạ):
Đếm máu như thường lệ (đi tìm leukopenia, leukocytosis,
anemia, thrombocytosis, thrombocytopenia) (thrombocytosis có khi là một
reactive process, kể cả reactive to an occult malignancy).
Liver function tests (nhìn bilirubin, Alk phosp,
SGOT/SGPT).
Urine analysis (đi tìm occult blood, protein).
Serum protein electrophoresis (đi tìm amyloidosis,
myeloma, plasmacytoma).
Serum LDH (tăng trong trường hợp lymphoma, hay leukemic
process).
Erythrocyte Sedimentation rate.
CAT scans cổ (đi tìm lymphadenopathy, thyroid),
Phổi (lung cancer), bụng chậu (dòm liver, spleen, ovaries).
EGD esophagoduodenoscopy (đi tìm ung thư thực quản
và bao tử).
Colonoscopy (đi tìm ung thư ruột già).
Serum PSA (đi tìm prostatic Ca).
Khám da cho cẩn thận, kể cả bàn chân, bàn tay, móng
chân, móng tay (đi tìm melanoma).
Nếu không tìm ra gì, tôi sẽ yêu cầu bnhân trở lại mỗi 3
tháng, rồi tùy trường hợp mà theo dõi (có nghĩa khi theo dõi, thấy cái
gì lạ, thì cứ theo đó "phăng ra" thêm)...
Trường hợp này có lẽ không phải pancreatic adeno carcinoma
(tức là loại ung thư thường thấy nhất cuả pancreas). Nhưng cứ cho là pancreatic
ca (adenoca), và đã tìm ra rất sớm, đã cắt đi hết (Whipplés procedure)
(nhờ đã cắt đi hết, rất có hy vọng long-term survival). Nhưng báo chí
lại nói là ung thư đang trở lại ...thì cái này là môt. bad news, vì khi
pancreatic (adeno) carcinoma trở lại, thì rất khó thoát ...Cho nên lại
tuyên bố là bệnh này rồi sẽ chữa được (chữa bằng cái gì: giải phẫu nữa,
rồi dùng Gemcitabine chẳng hạn - ), hoặc là nói láo, hoặc là không phải
adenoca of the Pancreas.
Nhưng dĩ nhiên làm thầy bói đoán mò thôi, chứ không có
hồ sơ từng giai đọan, làm sao đoán cho thật đúng?
NTM
Xin lỗi, vì bài này viết cho đàn ông, cho nên tôi đề: serum
PSA (prostatic spec. Antigen).
Dĩ nhiên nếu đàn bà thì phải chụp phim vú - mà bây
giờ digital mamography rõ hơn nhiều. Nhìn digital bây giờ, chỉ cần so
với độ 2 năm trước thôi, đã thấy technology tiến thế nào.
NTM
Bs Nguyễn Tài Mai viết thêm: Dĩ nhiên nếu b.nhân mất ký, thì bắt buộc phải làm serum T4, và fasting Blood sugar. Không đề cập đến trong bài đính kèm vì vài viết theo khía cạnh của oncologist (vì thyroid functions, Blood sugar thì các BS khác đã phải làm rồi trước khi gửi bnhân đến oncologist - Pelvic exam, mammogram, Pap's smear cũng thế, đây là những việc đã phải làm trước khi gửi sang oncology).
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ
biến tự do, không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài
do BS Nguyễn Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 11 tháng Giêng năm
2009 (tôi không giữ lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài
này để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa
Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
