Câu Hỏi của Bs
DTH
Cách Dùng Anticoagulant cho bệnh nhân Ung Thư đang Chemotherapy để phòng
ngừa DVT, VTE, PE
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Bs Nguyễn Tài Mai trả lời: Xin cảm
ơn Bs DTH:
Câu hỏi này qúa rộng, nhưng có thể bàn từng tiết mục một,
và hiện nay đã có những guide lines cho từng nhóm bnhân.
Nói về các bnhân đang chữa bằng chemotherapy:
Riêng về bnhân hiện đang cho chemotherapies thì thường
không sợ đông máu quá nhanh (hypercoagulable) nhưng lại sợ chảy máu, vì
một số các chemotherapy agents có thể gây thrombocytopenia. Chemotherapy
thường không ảnh hưởng gì đến cascade (thác) đông máu [cả lối trong và
lối ngoài (intrinsic and extrinsic pathways of coagulation cascade)].
Việc chemotherapy ảnh hưởng đến platelets: thì đây là
một quantitative problem (số lượng) chứ không phải qualitative problem
(phẩm chất, khả năng) cuả platelet. Trừ môt. số rất ít chemotherapy agents
(chẳng hạn nitrosureas) còn thì chemotherpy ít khi đưa platelet xuống
đến dưới 100 nghìn/mm3 (ngay cả mức để có thể chảy máu mà không va chạm
(non-traumatic bleeding): platelet phải xuống đến 10-15 nghìn/mm3 (platelet
bình thường: 150-350 nghìn /mm3), tức là xuống khoảng trên duới 50-100
nghìn platelet/ly khối máu mm3 thì chưa thấm gì.
Cho chemotherapy thường đến hàng năm, platelet thuờng
vẫn không suy suyển gì. Vì thế nếu đang cho chemotherpay mà thấy thrombocytopenia,
thì phải nghĩ mechanism khác, chứ không phải chemotherpy (các cơ chế khác
đó thường là autoimmune, hypersplenism, hoặc tủy xuơng đang biến chuyển:
trường hợp đó bắt buộc phải lấy tủy) (biến chuyển đây có nghiã là malignant
transformation: tức là có khi đang đối diện với ung thư máu hoặc dị duỡng
tủy - myelodysplasia).
Đó là nói về chemotherpay agents, ngày nay có những thuốc
mới để chưã ung thư, mà không ở trong hạng (category) chemotherapy agents,
chẳng hạn Avastin (bevacizumab): biến chứng chính cuả thuốc này là chảy
máu (antiangiogenesis), cho nên phải cẩn thận. Thuốc này hiện nay rất
thịnh hành cho ung thư phổi và colo-rectal.
Nếu nhìn theo thứ tự về thời gian (chronoclogic order)
thì chemotherapy ảnh huởng tức thì vào white cells (vài ngày), rồi mới
tới red cell (hơn vài tháng), rồi mới tới platelet. Điểm nguy hiểm khi
cho chemotherpay là ở khoảng 7-15 ngày sau khi bắt đầu cho chemotherapy
(ngày cho chemo gọi là ngày 1, điểm nguy hiểm: ngày 8- ngày 16).
Không có cách gì viết nổi hematologic complications in
chemotherapy patients trong vài bài, nhưng trên đây chỉ là đại khái.
Còn có rảnh sẽ vào những trường hợp khác, về đông máu,
mà bây giờ gọi là thrombophilia (hay đông máu)...
(-phobe: ghét, -phil : yêu thích : hydrophobe : kỵ nuớc
, hydrophil : thích nước , Francophobe : ghét Tây, Francophil: mê Tây,
Neutrophil: tế bào máu thích các màu trung hoà - tức là nưả nạc nửa mỡ
: không ăn màu acid (đỏ) mà cũng không ăn màu kiềm (basic - màu blue).
Tbào máu basophil: thích màu kiềm (baso - phil) (basic, baso- : màu xanh
blue rất đậm, màu kiềm - cho nên dưới kính hiển vi granules nó xanh đậm),
tb máu eosinophil (eosin : màu acid, màu đỏ - phil :thích) cho nên duới
kính hiển vi granules nó đỏ tươi).
Các bạn biết màu eosin (màu đỏ chói) từ đâu mà ra không -
từ một anh thợ sơn...
NTM
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ biến tự do, không
cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài do BS Nguyễn Tài
Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 26 tháng 2 năm 2009 (tôi không giữ lại
bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa
Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
