Ung Thư Viền Hậu
Môn (Anal cancer)
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Hỏi: Anal
cancer (ung thư bờ viền hậu môn) khác biệt với rectal cancer (ung thư
ruột thẳng) ra sao, chưã trị thế nào? prognosis ra sao?
NTM
Tôi đọc trên Internet nhưng chả biết người này là ai,
nhưng chỉ để ý đến ung thư bờ viền hậu môn (anal canal). Không thấy ai
trả lời, nên chỉ tóm tắt như sau:
Ung thư đường tiêu hoá từ miệng đến bờ viền hậu môn: cách
chữa trị tùy histopathology. suốt đuờng (tract) (Gastrotintestinal tract)
này thì histopahtology chỉ có squamous cell và adenocarcinoma. Một cách
chung chung cho dễ nhớ:
(1) Từ miệng đến hết 1/3 trên cuả thực quản (esophagus):
squamous cells.
(2) 1/3 giưã của thực quản thì "nửa nạc nửa
mỡ" có khi squamous cell carcinoma (ung thư tế bào vảy), có khi adenocarcinoma
(ung thư tuyến).
(3) Từ 1/3 cuối cuả thực quản suốt đến hết ruột
thẳng (rectum): ung thư adenocarcinoma.
(4) Ung thư bờ viền hậu môn: squamous cell carcinoma.
Để ý:
(1) đây là nói chung chung, chứ như thực quản chẳng hạn
dĩ nhiên phải biopsy cho rõ, mới biết đường mà chữa. Không thể chữa trong
oncology được nếu không có chứng minh bằng microscope (biopsy) là đích
thực thấy ung thư.
(2) đường phân ranh (border) giưã rectum và anal canal
là dentate line (đường răng lược).
(3) tính từ bờ hậu môn ngược lên ruột thẳng, thì độ 11-
13 cm: đây là mức ranh giới quan trọng: đây là chỗ đáy của màng bao bụng
(peritoneum), tức là ở điểm này là chỗ màng bao bụng bật ngược trở lên
(peritoneal reflexion). Tại sao ranh giới này quan trọng?: Vì duới ranh
giới này có thể cho radiation để chữa ung thư ruột già (colon cancer)
được, còn trên ranh giới này không cho radiation được: Nếu cho radiation
trên ranh giới này, radiation sẽ làm hư hỏng (damage) ruột non (radiation
enteritis).
Vì thế câu trả lời truờng hợp về ung thư bờ viền hậu môn
không có gì khó:
(1) histopathology khác (squamous cell ca versus adenocarcinoma)
(2) cho nên chemotherapy phải khác (Anal cancer vì là squamous,
có nên chắc chắn phải dùng regimen có chứa Cisplatinum, hay carboplatin,
vì đây là những chất rất hiệu quả cho squamous cell). thường cho CisPlatinum
cọng với 5-FU + rađiation. 5-FU trong trường hợp này cũng làm cho hiệu
ứng cuả radiation hoá ra mạnh hơn (radiation sensitizer).
(3) metastases cũng khác vì lymphatic drainage khác: anal
cancer ngoài lối metastases thông thuờng (theo rectal) có thể theo lymphatic
drainage cuả các ung thư phát xuất từ mông đít: cho nên có thể metastases
đến hạch ở háng (inguinal / femoral lymph nodes) cùng bên (ipsilateral
lymphadenopathy) (hơi khác rectal cancer, và cũng khác colon cancer) (colon
cancer đi theo portal system, cho nên metastases lên gan trước, rồi từ
gan mới lên phổi - còn rectal cancer chuyển di theo lymphatic drainage
khác, cho nên có thể lên thẳng tới phổi mà không đi qua gan).
NTM
Tôi có hai người Merkel's cell tumor ở
mông đít: metastases ở inguinal lymph node (hai người này chữa chemotherapy,
đều còn sống).
note: Rectum ta hay gọi là "trực
tràng", sao không gọi ngay nó là "ruột thẳng" đi cho dễ
hiểu? (Latin: rectus : thẳng; chẳng hạn musculus rectus abdominis).
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ
biến tự do, không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài
do BS Nguyễn Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 17 tháng 5 năm 2009
(tôi không giữ lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này
để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa
Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
