Ung Thư Vú
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Bài trả lời BS HC đã gửi đi mấy hôm trước, nhưng không rõ đã được Yahoo chuyển đi chưa, nên gửi lại như sau:
Xin cảm ơn BS HCầm đã hỏi, thư không đánh dấu, cho nên
đóan mò, chữ đực chữ cái - Trong medicine không bao giờ nên đoán, cho
nên đó đã là một sai hỏng rồi. Trong thư không cho biết bnhân bao nhiêu
tuổi, menstrual status etc... Cũng không cho biết Estrogen Receptor status.
Tuy nhiên chỉ trả lời một cách chung chung (as a general statement) và
không thể đi vào chi tiết từng case được, vì không có hồ sơ (đi vào chi
tiết từng case một mà không đủ chi tiết thì rất nguy hiểm: (1) trả lời
sai (2) medico-legal. Vậy thì nghĩ gì viết như thế, một cách tổng quát
mà thôi:
Một cách chung chung, thì DCIS (ductal carcinoma in situ) là một entity
hơi còn mới (25 năm qua) trong oncology literature (chỉ nghe thấy entity
này nhiều từ độ 1980 trở đi): bởi vì DCIS thường tìm ra nhờ routine mammograms
(mammograms chỉ bắt đầu rất thịnh hành từ 1980 trở đi): và nhờ làm routine
mammograms, vì thế mới thấy microcalcifications (DCIS vì là ung thư vú
rất sớm, chưa thành một cục (lump) cho nên cả bnhân lẫn clinicians không
rờ thấy gì cả. Nhờ routine mammograms tìm ra, và từ đó mới đưa đến needle
biopsy, và rồi mới tìm ra những ung thư còn rất sớm (early breast cancer)
(DCIS - ductal carcinoma in situ có thể considered là Stage zero).
Sau khi pathology diagnosis đã là DCIS rồi (và đã gửi specimen đi làm
ER - Estrogen receptor- rồi), thì từ đó có những lựa chọn (options) sau
đây về chưã trị:
(1) Cắt cục ra (lumpectomy), không lấy hạch bạch huyết ra, rồi sau đó
radiation toàn vú
(2). Cắt toàn vú ra (total mastectomy), và lấy hay không lấy hạch bạch
huyết gác cửa (sentinel node) ra Và tái tạo hay không tái tạo (reconstruction)
vú.
(3) Cắt cục ra, không lấy hạch bạch huyết ra, rồi không cho radiation.
Chọn lựa số (1) nói trên hiện nay là category 1.
Chọn lựa số (2) nói trên có người sẽ phản đối.
Chọn lựa số (3) nói trên là category 2B
Note: về Categories of evidence trong medicine
(có hay không có bằng chứng) và đồng ý hay không đồng ý (concensus), thì
hiện nay trong literature cuả medicine, có một số trường phái (school
of thought) theo lối classification như sau: CATEGORIES OF EVIDENCE AND
CONCENSUS:
Category 1: có bằng chứng rõ rệt (high level of evidence: thường bằng
randomized clinical trials), và mọi người đều đồng ý (uniform concensus).
Category 2A: Mức độ có bằng chứng thấp hơn (lower level of evidence),
nhưng mọi người vẫn đồng ý (uniform concensus).
Category 2B: Mức độ có bằng chứng thấp hơn (lower level of evidence),
nhưng mọi nguời không hoàn toàn đồng ý đồng ý (uniform concensus) (tuy
nhiên không có phản đối rõ rệt - no major disagreement).
Category 3: Khuyến cáo đưa ra (Recommendation) mà chỉ có chút ít bằng
chứng (any level of evidence) và có phản đối rõ rệt (major disagreement).
Note: đối với những bnhân chỉ làm lumpectomy:
thì phải biết ER - estrogen receptor- status: nếu positive, thì hiện nay
sẽ cho Tamoxifen trong 5 năm.
Note: Khi cắt cục ra (lumpectomy) thì câu
hỏi kế tiếp sẽ là: đã cắt được hẳn ung thư ra không: có nghiã là bờ viền
(margins) cuả cục đó khi đưa lên thớt cắt rồi dòm duới kính hiển vi là
bao nhiêu milimét? có nghĩa là từ điểm nhìn thấy ung thư dưới kính hiển
vi cho đến bờ cắt cuả cục đó là bao nhiêu milimét? (nói cách khác: có
để sót lại ung thư ở ngực bnhân hay không, hay đã lấy hết ra rồi ?). Trong
surgical oncology chữ này gọi là surgical margins. Hiện nay vẫn còn nhiều
tranh cãi về bờ này: nếu bờ viền này (từ bờ ngoài cùng cuả ung thư cho
đền bờ của vết cắt) dưới kính hiển vi thấy dưới một milimét (1 mm): thì
bờ này coi là không đủ (inadequate surgical margin): và phải mổ lại, cắt
rộng ra, để lấy hết ra. Có người đòi bờ này phải là 10 milimét (cho chắn
chắn là lấy hết ra), nhưng có người lại phản đối: vì như thế thì lấy ra
quá nhiều mô vú, làm vú có thể méo đi hay thẹo rút lại, sau khi lumpectomy,
vú không đẹp (poor cosmetic result).
Đó là nghĩ thế nào viết thế nấy, hy vọng sẽ giải thic'h được phần nào.
Còn mỗi bnhân một khác, và cần phải có medical oncologist đọc hồ sơ, khám
bnhân cẩn thận, thì mới cho một recommendation đúng được...
Note: DCIS cuả vú theo staging là Tis N0
M0 (ở Mỹ, phát âm - viết theo phát âm tiếng Việt: "Ti - ai- és; En
zero, Em zero): Tức là Stage zero
NTM
Note: lắm khi đọc bài trong diễn đàn này
thấy có vị viết bài, mà chỉ viết theo cảm tưởng (perception) (mường tượng)
cuả mình, chứ chả có bằng cớ (evidence) gì cả... Mấy bài đó có khi ở Category
3 (như nói trên) không chừng!!! , vậy thì viết làm gì?
NTM
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ biến tự do,
không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài do BS Nguyễn
Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 10 tháng 5 năm 2009 (tôi không giữ
lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa
Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
