Prostate Cancer/
Oncology Emergencies
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Xin viết một case xem trong oncology consultation sáng
nay tại clinic, do urology gửi sang:
BNhân 80 tuổi Prostate CA định ra bệnh cách đây 3 năm.
Cho chích Zoladex mỗi 3 tháng. PSA ở khoảng 13 - 14 .
Ngưng Zoladex cách đây 3 tháng vì bnhân than phiền hot flashes (nóng bừng
mặt) . Tháng 9/2008 PSA tăng lên 628 .
Bnhân than đau ở háng phải.
Urologist gửi sang oncology hỏi ý kiến v/v chưã trị
Bạn sẽ trả lời như thế nào ?
Đây là một trường hợp điển hình thường thấy trong medical oncology: khi
các chuyên viên khác (radiation, urology) đã bó tay thì họ chuyển sang
medical oncology để hỏi ý kiến về chemotherapy hay xem còn có cách chưã
nào khác.
Trường hợp này với PSA tăng cao như thế, thì nên nghi ngờ là ung thư đã
chuyển di đến xương và đặc biệt phải lo ngại ung thư đã đến cột tủy sống.
Vì thế trong bnhân này, buớc kế tiếp sẽ là phải làm (nuclear) bone scan
và MRI của xương sống suốt từ cổ đến hết lumbar spines. Trong bnhân này,
neurologic examination không thấy có gì lạ, nhưng phải chuẩn bị đương
đầu với spinal cord compression, một biến chứng làm bnhân liệt chân (paraparesis,
hay paraplegia) rất nhanh, và đây là một trong các oncology emergencies
(cần phải tìm ra bệnh và chữa trị tức thì).
Spinal cord compression trong ung thư ở đàn ông: thường thấy là do chuyển
di từ Prostate, Phổi hay lymphoma; còn ở đàn bà: vú, phổi, lymphoma.
Trong những bnhân khi ung thư đã chuyển di đến xương, thì cũng nên đo
mức serum calcium. Bởi vì có thể họ đang bị hypercalcemia. Hypercalcemia
cũng là một oncology emergency: vì calcium tăng lên quá cao thì bnhân
sẽ lethargic, semi comatose, rồi comatose.
Thường thường trong prostatic CA, không thấy hyponatremia nặng do SIADH.
SIADH (và severe hyponatremia) thường thấy nhất trong "small cell
carcinoma" của phổi, và là một medical oncology emergency: vì họ
có thể đi vào kinh giựt, và phải chữa rất nhanh chóng để điều chỉnh lại
lượng Sodium trong máu cấp thời.
À hôm nọ có anh bạn nephrologist hỏi anh ta có một bnhân đàn bà 56 tuổi
thấy bị extensive thrombosis, hỏi "mày tính giải thích ra sao".
Bảo nó: "có lẽ là Trousseau syndrome: ung thư tiềm ẩn chưa tìm ra,
tạo ra "hypercoagulable state" (máu đông qúa nhanh). Đọc ở đâu
đó, Trousseau mô tả triệu chứng này cách đây hơn 100 năm, rồi chính ông
ta sau này chết vì chứng đó. (chưa có thì giờ đọc lại). Bảo hắn làm CAT
scans cuả phổi và bụng, có khi sẽ tìm thấy ung thư. Lúc rảnh sẽ viết về
chứng này. (tôi có mấy bnhân, tự nhiên đến office than hơi sưng và nhức
ở bắp chuối -chân-, khám thấy deep venous thrombosis ở chân (xác nhận
bằng ultrasound), bnhân hút thuốc: cho làm CAT scan phổi: tìm thấy ung
thư tại phổi, nhưng đã trễ: bnhân này chết trong vòng 2 năm. Cho nên oncologist
thỉnh thoảng nhận được consultation: "bnhân có deep venous thrombosis",
không rõ tại sao - xin vui lòng cho ý kiến về việc định bệnh, đặc biệt
là bnhân có ung thư tiềm ẩn hay không?"
Đây là một câu hỏi khó trả lời, tuy nhiên đây là
câu hỏi về hypercoagulable state (mà trước năm 1985 y khoa thế giới chả
biết gì mấy, bây giờ vụ này bùng nổ lớn) -
NTM
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ biến tự do,
không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài do BS Nguyễn
Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 20 tháng 12 năm 2008 (tôi không
giữ lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa
Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
