Tế Bào Trắng và
Nhiễm Trùng Nặng
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai &
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Ds Lê văn Nhân hỏi:
CBC: trên nguyên tắc, khi bị severe infection WBC phải trên 10
000 và % neutrophils tăng cao, nhưng trong ca này WBC vẫn bình thường,
và không biết neutrophils đi đâu. Có phải neutrophils tập trung ở liver
abcess không ra máu ngoại vi, nên mới sinh bandemia không? (Bàn luận về
một trường hợp lâm sàng của Bs Tuyet-Trinh N. Truong và các đồng nghiệp
đố trong báo Consultant November 2009 : Diabetic Ketoacidosis and
Liver Abscess in a Vietnamese Man).
Bs Nguyễn Tài Mai trả lời:
Xin trả lời nhanh chóng như sau, không thể vào chi tiết:
Đối với một nhiễm trùng (bacterial) bình thường, thì thường thường sẽ
có leukocytosis và rồi có left shift (đã giải thích): tức là metamyelocytes,
bands ra ngoại biên. Tuy nhiên với một severe infection (trong ICU) chẳng
hạn thì có thể thấy ngay cả leukopenia.
Hoặc có thể giải thích một cách khác: làm tabulation của lab data lên
một bảng (như những case records của Mass General Hosp đăng trên New England
Jnl Med hàng tuần) thì sẽ thấy ngay LÚC ĐẦU : đếm WBC hoàn toàn bình thường,
nhưng left shift (bands tăng), đến vài ngày sau: sẽ thấy leukocytosis
(và left shift), và nếu bnhân rất nặng thì bắt đầu có thể thấy ngay cả
leukopenia (và pancytopenia) ...
Đây (pancytopenia) là một bad news, vì lúc đó sẽ có thể thấy cả severe
thrombocytopenia (tức là bnhân đi vào DIC - disseminated intravascular
coagulation), và rồi ngay cả anemia (from hemolysis) - Những trường hợp
này thường rất nguy kịch, và lúc đó bắt đầu có những rối loạn về đông
máu hiện ra (coagulopathy).
Tôi xin không đi vào cơ chế của leukopenia ở đây (bone marrow suppression).
Và cũng có những infections bắt đầu bằng leukopenia: typhoid fever chẳng
hạn (hoặc viral).
Khi bnhân bị nhiễm trùng, mà White blood count không tăng, thì phải nhìn
phết máu ngay (vì có khi ung thư máu bắt đầu bằng severe leukopenia rồi
mới khiến cho bnhân nhiễm trùng) (literature cổ xưa của hematology gọi
trường hợp này là aleukemic leukemia: leukemia mà WBC không tăng : "a"
: không "leuko" White, "Hemia"). (chữ này bây giờ
chả ai dùng nữa, nhưng có dùng thì vẫn đúng, chỉ làm cho người ngoài hematology
trở nên confused !!!).
Tại sao lại aleukemic, vì tủy xương đang bị leukemia (blasts) tràn ngập,
chờ vài ngày nữa, thì blasts và mọi loại precursors của white cells sẽ
tràn ra ngoại biên.
Trong trường hợp myelofibrosis, thì WBC sẽ không tăng, mà lại còn leukopenic:
lấy tủy xương thì thấy ngay: tủy đang hóa sợi: trường hợp này bnhân vào
nhà thương, có infection, mà white blood count không tăng.
Disclaimer: bài này quý vị có thể phổ
biến tự do, không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài
do BS Nguyễn Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 1 tháng 2 năm 2010
(tôi không giữ lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này
để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa Nội Thương, Bệnh
Máu và Ung Thư
TAGS: Severe Infection White Blood Cells, leucocytosis, leucopenia, pancytopenia,
Nguyen tai Mai, Le van Nhan
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
