Health
Care Proxy
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Y sĩ cũng có nhiệm vụ chuẩn bị cho bnhân mình (và chính
mình) trong nhũng ngày cuối. Ở HKỳ, luật lệ mỗi tiểu bang đều khác, nhưng
ở tbang này thì có vài chuyện như sau:
(1) Tiểu bang này -Massachusetts- có một
form đã in sẵn (có để tại khắp các nhà thương, nursing home, hội nguời
già, sở xã hội v.v. : Form này gọi là Health care proxy: tức là (bệnh)
nhân khi còn khoẻ mạnh chỉ định một người nào đó là đại diện cho mình,
để (khi mình không còn đủ sức nưã) sẽ trực tiếp nói chuyện với y sĩ về
việc chưã trị cho mình. Đây chỉ là để chỉ định nguời đại diện mà không
nói gì đến (bệnh) nhân muốn chưã trị ra sao. Form này chỉ cần nguời ấy
ký trao quyền cho một người nào đó, và có sự chứng kiến của người khác
(Y sĩ không dính gì đến).
(2) Lại có một form khác ký với sự hiện diện
cuả Notary public, hay lawyer, form này khác: chính form này sẽ nói rõ:
tôi không muốn các heroic efforts khi cardiopulmonary arrest (tức là tôi
không muốn cứu chữa bằng tất cả mọi cách) tôi không muốn được nuôi bằng
ống, hay Intravenously, khi tim ngưng đập hay ngưng thở (cardio respiratory
arrest), tôi không muốn đuợc cứu sống trở lại (No cardiopulmonary ressuscitation),
tôi chỉ muốn giúp cho tôi đỡ đau đớn (care and comfort only) (y sĩ không
cần ký).
(3) tiểu bang này có một
form riêng "DNR", đó chính là form DNR (do not ressuscitate)
(không cứu):
phần trên có tên tuổi địa chỉ chính cá nhân đó, form đó đề rõ người ký
giấy này không muốn được cứu sống trở lại khi tim phổi ngưng, và
PHẦN DƯỚI CÓ CHỮ KÝ CỦA Y SĨ (y sĩ này thường là một y sĩ điều trị - attending
physician - của người ấy) đề rõ ngày giờ ký.
Tôi để sẵn những form số (1) và (3) tại office (lấy ở nhà thương), và
khi nào có bnhân nào muốn, thì đưa cho họ (và ký cho họ).
Form kể ở số (3) nói trên đặc biệt rất quan trọng - tôi bảo bnhân nên
để form này - đã ký rồi - ngay ở chỗ nào mà mọi nguời đều thấy / hoặc
để cho thân nhân dễ tìm ra ngay - vì theo luật hiện hành tại đây, các
nhân viên cấp cứu khi đến nhà trong khi khẩn cấp, nếu cần thiết, họ sẽ
"tự động " phải làm các thủ tục cứu sống (ressucitate) - và
họ không dám chậm trễ. Nếu chậm trễ, họ có lỗi.
Nếu khi bnhân vào nhà thương, mà chưa ký các thủ tục để "không cứu
nưã" (do not ressuscitate - Ở Mỹ chỉ gọi : DNR) như đã nói trên,
thì y sĩ điều trị vẫn có thể bắt đầu thủ tục này như sau :
(1) Trước mặt bnhân Bnhân và y sĩ, hai nguời cùng quyết
định: hai người đều đồng ý không cứu (DNR), bnhân phải tỉnh táo. Y Sĩ
sẽ viết vào progress note rằng: lúc mấy giờ, ngày nào: "tôi đã bàn
luận với bnhân về việc không làm heroic efforts trong trường hợp cardiopulmonary
arrest, và bnhân đồng ý " Rồi lật sang phần "Chỉ thị cuả y sĩ
" (physician order): viết Ngày tháng, giờ: DO NOT RESSUSCITATE (y
sĩ ký tên).
(2) nếu y sĩ không vào được (không thẳng mặt), thì trong
trường hợp khẩn cấp, y sĩ được phép ra chỉ thị cho y tá qua telephone
"MR/MRS/MSS ...: DO NOT RESSUSCITATE". Y tá sau đó viết vào
progress note của y tá: lúc mấy giờ ngày nào, BS XXX gọi telephone cho
chỉ thị DNR, và rồi y tá sẽ lật sang phần "chỉ thị của y sĩ"
viết "Do Not Ressusscitate" / by telephone order of Dr XXX.
Chỉ thị này bắt buộc phải có một ý tá thứ nhì cùng nghe telephone và cùng
ký trong hồ sơ ở cả hai chỗ. Y sĩ ngày hôm sau mới viết vào hồ sơ: lúc
mấy giờ, ngày, tôi đã chị thị DNR sau khi đã nói chuyện với bnhân hay
thân nhân. Trường hợp này bnhân thường vào ban đêm, và lúc bình thường
ngày trước đã báo cho y sĩ là họ không muốn heroic efforts in case of
cardiopulmonary arrest (chỉ cần nói cho y sĩ mà không cần có giấy tờ gì).
Nếu bnhân không còn tỉnh nưã, thì đại diện cuả gia đình có thể nói cho
y sĩ điều trị là bnhân không muốn được cứu - Thường thì y sĩ đã "biết"
rất rõ gia đình và thân nhân, gia cảnh lâu rồi, tin lời nói, rồi cho chỉ
thị (qua telephone hay chính mình viết ngay lúc ấy) là đủ.
Đây là thể lệ thông thường ở tiểu bang này (nhưng những nơi tôi được trained
ở các tbang khác thì na ná như thế cả). Tuy nhiên luật lệ mỗi nơi một
khác, và phải tùy y sĩ điều trị / tùy luật lệ.
Chỉ có khó khăn khi :
(1) gia đình mà y sĩ chưa bao giờ thấy mặt, tự nhiên "hiện ra"
trong lúc 9 chết 1 sống.
(2) cái chết đã qúa rõ ràng nhưng chính bnhân hoặc thân nhân đều không
muốn đối diện với tình huống hiện tại (unrealistic), và họ đòi làm mọi
thứ cho bằng được - trường hợp này thì y sĩ không được phép "cãi
lại" và phải làm theo ý của bnhân hay thân nhân.
Nếu y sĩ có sự xung khắc - mà không chịu nổi - thì có thể dàn xếp để cho
chính mình "thoái bộ", ra khỏi chức vụ y sĩ điều trị, giao quyền
cho một y sĩ khác. Trong trường hợp không có y sĩ nào nhận, mà y sĩ vẫn
còn xung khắc, thì họ có thể yêu cầu một BS trưởng khu dàn xếp (thường
thì BS này "lãnh nợ" vì không ai nhận, chính ngài trưởng khu
đó phải làm y sĩ điều trị) (việc này hiếm lắm - trong hơn 20 năm, chỉ
thấy có một hai lần cho cả khu internal medicine-
Disclaimer: bài này chỉ nói tổng quát, luật lệ hiện
hành thay đổi tùy từng nơi - xin vui lòng hỏi ý kiến y sĩ điều trị /luật
sư nơi liên hệ.
NTM
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ
biến tự do, không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài
do BS Nguyễn Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 6 tháng 1 năm 2009
(tôi không giữ lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này
để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
