Y tế (Health
Care) ở Mỹ
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Chính vì vậy rất khó "chữa" health care ở xứ
này. Ai ở trong health care của Mỹ trong suốt 30 năm qua thì thấy cái
hỏng là hỏng từ toàn xã hội chứ không phải một ngành nghề nào riêng...
Cách đây 30 năm, không có chuyện học trò xách súng vào
trường bắn. Nhà thương ở HKỳ, hồi xưa không có chuyện có người xách súng
vào bắn; nhưng nay Emergency Departments đều có cửa tự động, không có
mã số trên thẻ nhân viên thì không mở cửa được.
Ngày xưa quên cái stethoscope, hai tuần trở lại, vẫn ở
chỗ cũ, nay chỉ hơn vài giờ đồng hồ đã biến mất ngay ...
Y khoa HKỳ ngày xưa như một quân đội thiên chiến "lean
and mean"…Khi đi rounds, hỏi người y tá, họ thuộc vanh cách từng
bệnh nhân, trọng lượng bao nhiêu, nhiệt độ bao nhiêu... Potassium bao
nhiêu... Nay "Xin lỗi tôi mới đổi shift ("ca"), để tôi
tìm trong computer...". Ngay cả đến y sĩ ...
Ngày xưa chỉ có một số y tá, nhưng công việc trôi chảy,
mọi người ra sức làm việc... Nay họ dám làm một việc mà xưa nay chưa từng
thấy trên trại bệnh: họ đọc báo rồi kháo với nhau xem chỗ nào "on
sale"...
Khi đi rounds, có khi không cả tìm được chỗ ngồi
viết notes, vì trên trại có quá nhiều nhân viên (những nhân viên này ngoài
medicine: đuổi đi một mớ không chết ai). Hệ thống y tế càng ngày càng
"bàn giấy", mọi người túi bụi bỏ thì giờ ngồi viết trong hồ
sơ, lỡ sau này ra toà thì có bằng chứng mình đã làm... Hôm nọ, nhìn một
đám sinh viên học trường y tá trên trại, bà GS dạy cho họ, gọi b.nhân
là "clients"...Ngạc nhiên, hỏi bà ấy gọi là "patients"
thì sai ở chỗ nào... Bà ấy bảo "thưa bây giờ chúng tôi được chỉ thị
gọi tất cả b. nhân là clients - thân chủ -, và phải bỏ chữ "patients".
Mới ngớ ra là mình ngốc: "Dear Provider". Bnhân bây giờ là customers,
là clients, vì business bây giờ chỉ huy medicine...
(Trên trại, họ nói chuyện qúa ồn ào, đến nồi ngày nay có
một dụng cụ để đo tiếng động nơi làm việc, khi họ cười đùa qúa lớn: đèn
đỏ sẽ chớp lên... đèn xanh là "tiếng động chịu được").
Trại bệnh đèn đuốc sáng choang, các loại máy bíp tới bíp
lui... nhưng bnhân nằm đó không ai lo: có lần nghe report là "bệnh
nhân không chịu ăn, vì bà ấy anorexic", tôi phải thử đứng bên giuờng
bệnh đút cho b.nhân ăn: bà ấy đói qúa; nhưng có ai đút đâu, họ mải nói
chuyện. Khay thức ăn đưa lên, bnhân mệt mỏi, ngồi dậy một mình không được,
không ai đút cho họ, đúng giờ, nhân viên nhà bếp đi một vòng thu lại,
thức ăn chưa hề đụng tới, vứt hết vào sọt rác...
Trọng lượng cuả bnhân, phải cân mỗi ngày (congestive heart
failure, kidney failure): con số này ít khi đúng nữa: bây giờ cân electronic:
bnhân chỉ nằm lên giường, bấm nút ở đầu giường sẽ thấy số kilô / lbs hiện
ra ... Nhưng những con số này sai toét: vì cân lối
này phải calibrate cái đã, phải trừ cái nệm ra / chăn chiếu, giày dép,
quần áo ra: nhưng không ai thèm calibrate. Thành ra cái giường rất đắt
tiền trở thành vô dụng (tôi đụng đầu vấn đề này thường xuyên: khi cho
chemotherapy: phải tính theo BSA (body surface area) mà BSA từ trọng lượng
và chiều cao mà ra; cho nên chán qúa, tôi bảo lấy cái cân kiểu cũ, bảo
bnhân đứng lên thớt cân rồi đọc, không cần electronics gì ráo trọi).
Nhưng các BS đã nhiều năm trên trại bệnh bây giờ đành phải
thở dài, mà "rút lui" có trật tự vi nói láng cháng thì sẽ đối
diện với luật sư: Ông /bà muốn phỉ báng?
NTM
Xin trích:
"Với một phí tổn đứng đầu thế giới, mà nước
Mỹ còn để nhiều người không đươc bảo hiểm sức khỏe là điều thua kém rất
nhiều các nước khác. Dĩ nhiên tiền nào của đó, nếu mình đóng rẻ thì phẩm
chất thấp, nếu muốn được chăm sóc đầy đủ, có phòng nằm riêng trong bệnh
viện thì trả thêm tiền."
Câu đầu đúng, câu thứ hai hoàn toàn sai, 100% sai: "nếu
mình đóng rẻ thì phẩm chất thấp, nếu mướn được chăm sóc đầy đủ, có phòng
nằm riêng trong bệnh viện thì trả thêm tiền."
Ở HKỳ không có chuyện này, Bác Sĩ, anh triệu phú, người
homeless, người ở tù... vào nhà thương đều nằm phòng như nhau, chữa trị
giống hệt nhau, thuốc men hoàn toàn giống...Thật sự hệ thống nhà thương
của Mỹ không có khoản "trả tiền thêm" (Xin lỗi, "trả tiền
thêm" này có thể bị coi là hối lộ. Ở Mỹ, bệnh thì phải chữa đi cái
đã, rồi sau này mới nói chuyện tiền bạc...).
NTM
Tại sao Health care nó là cái big mess? Bởi vì mọi nguời
quên cái focus của Health care... Focus của Health care là Health CARE..
Anh y sĩ lo ngay ngáy không có tiền trả nợ cái du thuyền hay cái nhà thứ
3... cho nên anh ấy nhìn bnhân nhưng thấy ngay echocardiogram hoặc endoscopy,
mỗi "cú" vài trăm vào túi... Chị CEO lo cho hãng bảo hiểm, lương
vào túi bạc triệu, và phải đứng trước share holders để cho hãng mình phải
có lời, nếu không chính mình mất cái job thơm (và rồi lấy tiền đâu trả
cho cái Mc-mansion to bằng cái Wal Mart?)... Anh hãng thuốc thì phải tìm
cách push cho thuốc của mình thành "block buster".
Có nghĩa mọi nguời không muốn nói chính cái chuyện sức khỏe... Sức khỏe
nó chỉ là một cái trò hề để mọi người chấm mút... Nó đã hỏng từ gốc rễ
...
NTM
Dược Sĩ Lê Văn Nhân
viết:
Thưa quý anh chị,
Chúng tôi cám ơn bác sĩ NTM đã viết hai bài cho biết mặt trái của ngành
bảo hiểm y tế, nhất là tại Boston, nơi duy nhất trên nước Mỹ ai cũng có
bảo hiểm y tế, và bác sĩ Bảo-Quý đã chuyển giúp qua Unicode để mọi người
đọc được dễ dàng.
Chúng ta không nên so sánh với Trung quốc, Việt-nam nhưng chúng tôi đề
nghị các bác sĩ và dược sĩ tại Pháp, Anh, Úc và Canada cho biết người
bệnh tại các nước này bằng lòng điểm nào và không bằng lòng điểm nào về
chương trình bảo hiểm y tế quốc gia tại các nước này để dễ so sánh. Riêng
với Canada, chúng tôi biết chỉ được khám bác sĩ chuyên khoa 6 tháng 1
lần, và phải chờ đợi rất lâu nếu cần mổ. Nhưng trên mặt thuốc men, thuốc
ở Canada rẻ hơn ở Mỹ, và hình như mua brand cũng thoải mái hơn ở Mỹ.
Chúng tôi nghĩ rằng dầu chúng ta không làm gì được với những ông chủ bảo
hiểm y tế, nhưng nếu góp ý với những người làm luật môt số vấn đề căn
bản để bảo vệ cho người tiêu thụ, trong 10 điều, ít nhất họ cũng phải
lắng nghe 5 ba điều.
Ds LVN
Bs Nguyễn Tài Mai viết:
Xin cảm ơn DSĩ đã cho lời bàn ...
Không, mấy hãng insurance không mất quyền lợi đâu,
họ lại còn "khá" hơn là đằng khác: chương trình của chính phủ
(Obama) đề nghị hiện nay là mọi người phải có insurance (bằng bất cứ cách
nào).
Chính vì: mọi nguời đều phải có bảo hiểm, cho nên các hãng
này càng "mạnh thế " hơn. Họ chống là chống ở chỗ (thí dụ) từ
nay trở đi không được "cherry picking" nữa (những case khỏe
mạnh - ít tốn tiền sau này - thì ta bán insurance; những case phức tạp,
tốn tiền , có "pre-conditions " mà ta sẽ mất tiền dài dài thì
dại gì ta bán insurance cho mấy của nợ này) (cherry ngon, ta cứ bứt mà
ăn, còn cherry hạng bét thì để cho mạng khác nuốt cho nó trợn mắt ra).
Nhưng bọn chính trị trên thế giới này thì bọn nào chả nói láo đến mang
tai: tiểu bang Massachusetts: mọi người đều có insurance đó, nhưng vô
ích: chẳng hạn không có BS nào nhận thì insurance làm gì (tại sao không
có BS nào nhận: ngu gì mà nói ra đây: mất đầu) ... Chương trình này ở
Massachusetts hiện nay đã tốn hơn dự tính (về budget): cost overrun 30%.
Cuối cùng mấy mạng politicians đều khen nhau: nhìn gương của Massachusetts
đấy, ai cũng có insurance: muốn cho biết chuyện thì phải sống ở nơi đó
rồi mới biết...
Còn bnhân Canada đã có mấy anh chị mon men sang đây để
consultation cho nó nhanh ... Còn anh CEO của hãng
medical insurance ở Boston bảo là các anh chị ấy phải "nhảy vào"
làm "quatlity control" trong health care, thì các "dear
providers" nghe thế phải nên tức thì chóng mặt... tuy rằng chuyện
này chả có gì mới lạ ở Mỹ...Chóng mặt vì từ nay trở đi các "dear
providers" sẽ còn thiếu Oxygen hơn, còn ngạt thở hơn. Thiếu oxygen
có khi làm cho nguời ta "light-headed"…
Còn các trự bên Âu châu chớ vội khoe là health care
của Âu châu: the best ...
Tờ Wall Street Jnl số 7 th 8, 2009 trang đầu tiên cho thấy
Pháp hiện đang cố bắt chước Mỹ (the French government is trying to borrow
US. tactics). Bắt đầu câu chuyện bằng một bà có bầu, đến khi đẻ, phải
gọi hãng chữa lửa chở bà ấy vào nhà thương, nhưng nhà thương gần nhà nhất
đã bị đóng cửa để đỡ tốn tiền cho chính phủ... Cho nên phải chở bà ấy
đến một nơi kế tiếp cách nhà hơn 30 dặm: hú còi không kịp, đẻ rơi ngay
trong ambulance...
Cho nên cái saga health care là một "long story",
có những nguyên tắc nên nhớ khi nghe hoặc bàn về health care:
(1) chớ nghe những gì thiên hạ nói, mà phải nhìn kỹ...
(2) ai cũng lo cho nồi cơm của mình truơc' cái đã:
politicians, bọn insurance, y sĩ ...
(3) trong chăn mới biết chăn có con voi.
(4) When it's too good to be true, it IS too good
to be true…
Xin lỗi đã phải viết dông dài. Phải nói dài, nói dai, nói
dở, nói dóc; vì muốn tránh hiểu lầm... tránh việc có vị sẽ bảo: xứ tôi
là thiên đường... Xứ của bạn có thể có con khủng long đấy...
Có người đọc đến đây sẽ tăng áp mạch, rồi heart attack
không chừng (chớ, chớ, bạn đang ở xứ nào đó? khủng long đang chờ bạn)...Bị
Heart attack vì tức tối: sao anh cứ lải nhải cằn nhằn, mà không đề nghị
một vài biện pháp...Xin lỗi, có ai hỏi đâu mà nói, nói có được xu nào
không? nói ra có khi lại mất chỗ đội nón?
Vả lại đến khi đối diện với khủng long rồi mới thực sự
"biết". Đoạn trường ai có qua cầu mới hay ... Kiểu như anh bạn
vừa nói hôm qua: chết với morphine IV thì chết sướng, chết êm ả ...Ủa,
anh có chết (với morphine) chưa mà sao anh biết... Cho nên tất cả chỉ
là second hand information...Chờ chết thì mới "biết"...Mà chết
có " biết" không lại là chuyện khác nữa...
Xin cảm ơn đã đọc.
NTM
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ
biến tự do, không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài
do BS Nguyễn Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 10 tháng 8 năm 2009
(tôi không giữ lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này
để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa
Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
