Còn Gì Nữa
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Hồi còn làm Chief resident về Internal Medicine, còn nhớ
một GS chuyên về Internal Medicine/Nephrology khi ông ta làm attending
physician, mỗi tuần đều họp các residents lại và bảo đọc case cuả Mass
General trong New England Jnl Med. Ông ta bảo: "Nếu không đọc gì,
hoặc sau này các anh chị lên subspecialties, không rớ tới general internal
medicine nữa, thì mỗi tuần cũng phải nhớ đọc cho xong Case records của
Mass General".
Một GS khác, thuờng hỏi chúng tôi: "New England
(Journal of Medicine) tuần này có gì lạ?" Ông chuyên về Internal
Medicine/Endocrinology. Ông là một người thày rất khó tính, thông minh
xuất chúng... Đầu ông là một quyển tự điển bách khoa về medicine, và ông
là GS về endocrinology, nhưng thường giảng các bài về cardiology.
Ngoài medicine, ông còn viết gần 10 quyển tiểu thuyết,
và có thời là bình luận gia về medicine cho một đài TV truyền khắp toàn
quốc Mỹ. Tụi tôi rất "sợ" ông này vì cái óc khiếp đảm cuả ông
ấy. Bảy giờ sáng "trình sổ", các residents vào phòng họp, và
toán trực suốt 24 giờ qua phải trình cho ông ấy trong vòng một giờ tất
cả nhừng trường hợp nhập viện. Dĩ nhiên là toán này đã thức suốt đêm,
vào thư viện đọc khắp literature để chuẩn bị cho các câu hỏi hóc búa cuả
ông ấy sáng mai...
Sáng hôm sau, BS nội trú (anh chị BS thấp nhất trong đám
gần 50 BS residents về nội thuơng), sẽ bắt đầu "đọc" case và
gài các phim XR's CAT scan's lên cho mọi người thấy.
Có lần gặp một ngài nội trú, giọng đều đều tẻ nhạt, ông
GS, một văn sĩ, đã gắt lên: "Cậu có thể trình case một cách sống
động lên đươc không?" ("Can you make it more interesting?").
Trong khi trình, ông sẽ ngắt lời, và hỏi: "đáy mắt
ra sao?", "nách ra thế nào" (cái này rất nguy, vì có khi
anh nội trú quên không khám nách... Có lẽ trong đầu ông đang nghĩ differential
diagnosis cuả lymphadenopathy - Dĩ nhiên là anh nội trú phải khai thật:
đã quên khám, và rồi câu hỏi kế tiếp sẽ là: "tại sao anh quên?"
Câu này thì chỉ có Trời mới trả lời được).
Đến phần cuối: diferential diagnosis. Đây là giai
đoạn chúng tôi đều sợ ... Ông GS sẽ ngồi yên như pho tuợng ở ghế chính
trong phòng họp, lắng nghe người nội trú tóm tắt:
"Tóm lại đây là một bnhân đàn bà, 45 tuổi vào nhà
thuơng tối qua vì đau bụng, ỉa chảy, mất nước rất nhanh, phân thấy có
tí máu ...Differential diagnosis như sau: 1. bệnh A.. 2. bệnh B.. 3. Bệnh
C.. 4. Bệnh D.. 5. Bệnh E.. 6. Bệnh F.., ...
Và dĩ nhiên rồi ngưng, vì trong óc nguời nội trú, không
còn nghĩ được thêm bệnh gì nữa ...và trên trời đất này, có lẽ chỉ có bằng
đó bệnh "hợp" với bnhân trên giường bệnh...
Nhưng ông GS, vẫn như pho tuợng, chỉ hỏi cụt ngủn: "Còn
gì nữa?" (What else?). Anh nội trú, đã đọc hết literature tối qua
trong thư viện, cố "nặn " thêm được một hay hai câu nữa... Nhưng
rồi phòng họp lại nín lặng như tờ ...
Ông GS tỏ cho mọi nguời biết là ông ấy rất bực, gằn giọng:
"Còn gì nữa?"...Không thấy có tiếng động, ông như choàng tỉnh
trong cơn mơ, và chỉ tay một anh chị xấu số ngồi trước mặt: "You,
what else?" (Anh/chị kia...còn gì nữa?)...
Lại một vài lời ấp úng từ một BS còn non trẻ, áo choàng
trắng toát...
Ông tỏ vẻ không hài lòng, với con mắt dửng dưng: "Trời
ơi, còn gì nữa?" Lại vẫn im lặng ....
Chán quá, từ đó trở đi, ông lại như pho tuợng, không nhìn
ai, nhưng differential diagnosis và literature cứ thế từ óc ông tuôn ra
như nước chảy...
Chúng tôi chỉ dám ngồi yên, chẳng nói chẳng rằng, nhận
sự dốt nát cuả mình ... Cuối cùng, như một cái máy chiếu phim tự nhiên
tắt, giọng liên tu bất tận cuả ông ấy kể literature vanh vách, tự nhiên
khựng lại, mọi nguời choàng tỉnh...
Ông nhìn người nội trú: Hôm nay cậu vào thư viện, lật American
Journal of Medicine, năm đó, tháng đó, tác giả là... đọc cho cẩn thận,
sáng mai trình cho mọi nguời biết cậu học được cái gì...
Chúng tôi vào thư viện, quả thật ngày đó, tháng đó... quả
là một bộ óc trác tuyệt ... Trên thông thiên văn, duới hiểu điạ lý, giữa
suốt nhân tình...
Vì thế ngày nay, khi xem những cases khó do đồng nghiệp
gửi tới hỏi ý kiến, tôi vẫn còn nhớ cái nhíu mày khó chịu cuả ông: "còn
gì nữa?"...và luôn luôn nhớ cái cảm tưởng khiêm nhường, kém cỏi,
dốt nát cuả mình...
Ngày còn ở Sài Gòn, báo New England Jnl of Medicine
đều hàng tuần được bày ở thư viện y khoa... nhưng có ai hướng dẫn sinh
viên, nội trú thường trú đọc? để họ theo dõi được sự suy nghĩ cuả các
experts về internal medicine?
Nay có cố viết ra biện luận mỗi tuần, cũng chỉ có mục đích
hướng dẫn những người mặt còn trắng, tóc còn đen...
Cái khốn khổ nhất hồi đó, là cái danh sách (list) về differential
diagnosis ngắn qúa...Chả trách ở BViện Nhi đồng ngày xưa, đứa bé vào,
sốt, chưa thấy differential diagnosis đâu cả, đã thấy "phang"
ngay: "Penicillin, ...units" (tôi được dịp đọc vài hồ sơ về
Internal medicine bên ấy mới gửi sang, vẫn không khác gì !!! đã hơn 30
năm !!! )...Nhiệm vụ chính cuả Thày là dạy cho học trò ngay từ tấm bé
đã phải luôn luôn tự hỏi "Còn gì nữa?"
NTM
Sau phần differential diagnosis, dĩ nhiên phải đến các chữa trị.
Và bây giờ mới bắt đầu" lo", vì ông sẽ hỏi: tại sao cho Digoxin?
Indications là gì, tại sao không cho thuốc khác ...Lịch sử cuả thuốc này
ra sao?...Cơ chế tác động cuả Digoxin trên tim ở đâu? Kể ra muời hiệu
ứng phụ cuả Digoxin. Half-life cuả Digoxin là bao nhiêu giờ?
Anh nội trú phải thuộc lòng...không được phép vấp váp, và phải ứng đối
như nước chảy.
Ông GS khó, khó ngay ra cả nét mặt: ông chả bao giờ cười. Ông tiết kiệm
cả đến cái mỉm cuời... Buồn bã hay mừng vui, mặt ông không bao giờ thay
đổi...
Có lần theo ông trong clinic về subspecialty: endocrinology. Sau khi đã
may mắn trả lời trôi chảy một số câu hỏi về hypophysis. Ông tỏ vẻ hài
lòng nhưng mặt không hề đổi sắc, mở ngăn kéo lấy quyển tiểu thuyết ông
vừa xuất bản, ký đề tặng vào trang đầu..."Hy vọng sẽ mua vui cho
cậu được vài hôm... Trong chuyện có nói đến cậu đấy, và cả John B. (chuyên
môn về truyền nhiễm ) ..." Hôm ấy giúp ông đưa chồng sách ra xe cuả
ông: đấy là một cái xe cà tàng, hạng bét...
Khó như thế, ông cũng tận tình giúp học trò: ông gọi telephone cho bạn
hữu tại các đại học khác để "gửi gấm" họ vào những chương trình
giảng huấn cao hơn...
Những bậc Thày khó tính đó, đã dạy được một số học trò nên nguời, họ đã
tiếp tục lên fellowships, và nay đã có một số làm Giáo Sư tại các Đại
Học hoặc consultants...
Cách đây vài năm, tóc đã bạc, ghé thăm nhà thương cũ, nhìn lại giảng đuờng,
nhìn ảnh ông treo trên tuờng... Bức ảnh đen trắng nay đã ngả màu; nhưng
vẫn cặp mắt tinh anh đó, cặp mắt chẳng cần đời... Nay ông đã khuất núi,
nhưng huyền thoại về ông vẫn còn vang vọng ...
Cũng may ông đã qua đi, vì có lẽ ông sẽ phải trằn trọc với những câu thúc
vô lối cuả việc hành nghề y khoa tại HKỳ ngày nay... những cái ngốc nghếch
hàng ngày trong medicine ngày nay có lẽ rồi đã khiến ông bỏ tất cả, bỏ
half life cuả Digoxin, mà mộng mơ với văn chương ...
Một mặt trời đã tắt, một thời vàng son đã qua...Sông có khúc, đời có lúc...
Vũ trụ chẳng qua ... ở một chữ "Thời".
NTM
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ
biến tự do, không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài
do BS Nguyễn Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 20 tháng 4 năm 2009
(tôi không giữ lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này
để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa
Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
