Brain
Natriuretic Peptide
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
1 giờ sáng thứ bảy 10 th 1, 2009
Chỉ trong khoảng vài năm qua, có một test mới giúp cho
việc định bệnh và chữa suy tim: congestive heart failure.
Test này ngày nay càng ngày càng thịnh hành: serum
BNP (Brain natriuretic peptide. Test này đang được dùng hàng ngày tại
phòng mạch, trên các trại bệnh, và đặc biệt là tại khu tim mạch (cardiac
care unit - CCU).
Atrial natriuretic peptide (ANP) là một hormone
do myocardial cells ở atria tiết ra (và có khi từ ventricles) để phản
ứng với việc tăng thể tích toàn cơ thể (hypervolemia) hoặc căng trướng
ở thành tim (increased cardiac wall stress). ANP là một 28 amino acid
polypeptide.
Còn Brain natriuretic peptide cũng là một natriuretic
hormone, giống như ANP. Lúc đầu tiên, BNP được tìm thấy ở não, nhưng ngày
nay cũng đã tìm thấy ở tim, đặc biệt ở ventricles.
Áp dụng chính của serum ANP và serum BNP là để định bệnh
và điều trị trong trường hợp suy tim. Cả ANP và BNP đều tăng khi áp suất
ventricles tăng (increased ventricular filling pressure).
Cả hai ANP và BNP đều có tác dụng lợi tiểu (diuretics),
khiến đái sodium ra (natriuretic), và giảm áp suất máu (hypotensive effect).
Đặc biệt hai chất này chận đứng (inhibit) hệ thống renin - angiotensin;
làm giảm mức độ co mạch (vasoconstriction), và giảm việc giữ lại sodium
trong cơ thể (sodium retention).
Xưa, đo BNP tốn một ngày, nhưng từ khoảng năm 2000
trở đi, dùng fluorescent immunoassay, chỉ tốn 15 phút.
Khi đọc ý nghĩa cuả serum BNP (interpretation of
serum BNP level), nên để ý là values có thể hơi khác trong trường hợp
suy thận hay A.Fib (atrial Fibrillation). Trong Ạ Fib, nếu dùng cut off
ở mức 100 pg/dL, thì specificity giảm xuống còn có 40%, so với 79 % trong
những bnhân không có A Fib.
Nếu dùng srum BNP > (lớn hơn) 100 pg/dL làm điểm
cắt ngang (cut off) để định bệnh suy tim, thì sensitivity là 90%, specificity
là 76 %, và predictive value là 83 %.
Từ xưa, định bệnh suy tim dựa vào nghe phổi (tìm
xem có rales hay không), nhìn Jugular veins, nhìn Chest XR, nhìn mắt cá
chân hoặc đo độ đẩy tim trái (left ventricular ejection fraction). Nay
cọng thêm thử máu để tìm mức BNP: định bệnh trở nên đúng hơn.
Vai trò cuả BNP đặc biệt quan trọng khi đứng trước một b.nhân đang khó
thở (dyspnea). Khó thở cấp tính có thể vì lý do tại phổi (pulmonary causes)
hay tại tim (cardiac cause). Serum BNP giúp tách hai trường hợp này ra:
nếu BNP tăng: thì khó thở này thường do nguyên cớ ở tim: congestive heart
failure.
Notes:
(1) Trong nhà thương ở đây, dùng "cut
off" cho BNP là 100 pg/dL (ở đây chỉ đo BNP, mà không đo ANP).
(2) Trong vài ngày qua, tôi có 4 bnhân trên trại mà lượng BNP tăng rất
cao vì suy tim: có hai người nặng nhất: một người 85 tuổi, serum BNP là
2800 pg/dL, còn người kia, 90 tuổi, BNP khoảng 3900 pg/dL. Hai người này,
đã dùng tất cả các thuốc để chữa suy tim, nhưng họ vẫn không khá hơn.
Riêng b.nhân có lượng BNP 3900 pg/dL: đã phải bãi bỏ tất cả các cố gắng
chữa trị, và chết do suy tim chỉ là vấn đề thời gian.
Một số bnhân tôi đang theo tại office: lượng BNP đã giúp
rất nhiều trong việc theo dõi chữa trị bệnh congestive heart failure,
đặc biệt để điều chỉnh các thuốc chữa suy tim cho họ. Những bnhân này,
nghe phổi thường không khác gì: vẫn nghe thấy rales ở bases of both lungs.
NTM
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ biến tự do,
không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài do BS Nguyễn
Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 10 tháng 1 năm 2009 (tôi không giữ
lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa
Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
