Về câu hỏi bệnh...
Bát cơm Phiếu mẫu lòng còn nặng
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Nhân có vị hỏi về ..., xin kể một case riêng trong practice
của tôi, không quên được.
Cách đây mấy năm có môt người đàn bà, khoảng 70 tuổi, caucasian, bnhân
của tôi đã lâu, bà ấy đến độ 4 tháng một lần, chỉ bị những chuyện thông
thường: high blood pressure ... Hôm ấy bà ấy đến và hỏi tôi về một vết
lác (nhìn như eczema) ở cùi chỏ (khuỷu tay - elbow). Chỉ có ở chỗ đó thôi.
Không thấy ở da đầu, háng, nách, etc... Không ngứa, không sưng, không
đau, không chảy nuớc. Nhìn thì không phải psoriasis. Bệnh sử cho thấy
b.nhân than bắt đầu hơi ỉa cháy, và bà ấy mất 2 lbs (khoảng 1 kilô) trong
3 tháng (không mất bao nhiêu).
Lúc đầu tôi không biết là bệnh gì, tính gửi sang dermatology - và tôi
không muốn cho thử steroid cream xem nó ra sao (sợ làm vết này biến mất,
các dermatologists bạn sẽ khó chịu là tại sao mình lại cho steroid, còn
gì đâu để cho họ biopsy, nếu cần). Tôi mới bảo bà ây để nguyên, chớ chữa
trị gì cả trong một tháng xem sao (observation only).
Tháng sau, bà ấy trở lại, vết lác cứ thế còn đó, b. nhân vẫn còn tiêu
chảy... Lúc đó tôi mới ngớ ra: "Chết thật, đây chính là dermatitis
herpetiformis (do malabsorption, do Celiac Disease)" mà mình đã không
nghĩ ra kỳ trước!!! Ỉa chảy, mất ký, vết lác, còn muốn gì nữa??? Từ đó
mới bắt đầu work up và rồi chứng minh được là bnhân bị sprue. Sau khi
chữa sprue, thì quả nhiên vết "lác" này biến mất.
Các vết (lesions) ở da, có lẽ nên cẩn thận. Xin kể một chuyện riêng. Hồi
đó tôi mới ra khỏi trại tỵ nạn tại Hkỳ (ra ở tiểu bang Pennsylvania).
Có cái quận ở Pennsylvania, cả quận không có B. Sĩ, họ mới đón (sponsored)
gia đình tôi và tôi ra nơi đèo heo hút gió đó với mục tiêu là sau này
tôi sẽ trở về làm BS toàn khoa cho quận.
Tôi ở đó đâu được một hai tháng, chán qúa (vì hồi đó nghĩ: "... nó
gửi mình đi du học, dại gì không học cho tới nơi tới chốn"). Ở quận
đó, trong nhóm người đến thăm, có một nguời đàn bà VN, lấy một nguời lính
Mỹ.
Họ đã ở đó lâu rồi. Người lính có vẻ khá tử tế, một ngày đẹp trời đến
nơi gia đình tôi đang ở mướn, và tôi hiếu rằng ông ta muốn đưa tôi tới
nhà ông ấy, để khám cho bà vợ.
Tôi từ chối, bảo ông rằng tôi chưa có bằng hành nghề tại Mỹ. Ông ta cứ
nài nỉ : "Ông là BS từ VN, thì phải biết những bệnh của xứ đó; vợ
tôi có bệnh ngoài da, mà sang BS quận bên cạnh họ không biết là bệnh gì".
Thấy anh ta quá nài nỉ, mà bệnh nhân lại là đồng hương, chả lẽ mình cứ
chai lì mà từ chối ... Cho nên đành malpractice mà bước lên xe.
Đến cái nhà khiêm nhượng của anh ấy, bà vợ ra chào, anh ta chỉ vào phòng
riêng, rồi bảo rằng bà ấy có một vết ở mông bên phải.
Tôi ngại quá, đã malpractice rồi, mà bây giờ lại bảo mình khám chỗ hơi
kín của một nguời đàn bà !!! Mới chân uớt chân ráo ra khỏi tỵ nạn, tiếng
Anh nói chả ai hiểu, họ tính gì đây?
Qua cái tiếng Anh rất khó hiểu của tôi lúc đó, anh ấy cuối cùng hiểu nỗi
khó xử của tôi ... Anh tỏ ra thông cảm, và ra dấu báo tôi ngồi chờ.
Vài phút sau, có mẹ anh ở nhà bên cạnh chạy sang. Anh ta mới phân bua
là có mẹ anh ấy làm chứng, anh ấy và vợ anh sẽ rất cám ơn tôi, họ chỉ
muốn nài nỉ tôi khám bệnh, và không làm khó dễ gì ...
Lại nể nang quá, cây ngay không sợ chết đứng, tôi mới bảo bà vợ vào nhà
trong, và bảo anh ấy đi theo. Họ ở một căn nhà quá khiêm tốn, không kín
đáo gì, cửa nẻo tông hốc; cho nên tôi bảo anh ấy cầm một miếng vải trải
giường, căng ra, che phía sau của bà vợ.
Khi bà ấy kéo lưng quần xuống thì ở mông bên phải, phía trên, thấy một
vết hơi nhạt màu da (discoloration) độ 10 cm X 5 cm, tôi mới bảo anh ấy
lấy cho tôi một cái kim băng (safety pin), và rồi tôi rà đầu kim xem bà
ấy có mất cảm giác không, hoá ra trong khoảng discoloration đó, bà ấy
không nhận ra đầu kim nhọn đang rà vào da (anesthesia).
Tôi nghi là một bệnh, không nói cho anh và vợ anh ấy biết (sợ họ lo),
viết vào một tờ giấy tên bệnh, cho vào một cái bì thư, niêm bì thư lại,
rồi bảo anh ấy tìm một dermatologist ở tỉnh kế cận (cách đấy đâu 40 phút),
đưa bì thư cho dermatologist đó.
Cũng dặn họ rằng sau khi đi khám dermatologist, thì gọi cho tôi ngay,
và tôi sẽ giải thích.
Họ tin tưởng, đem lá thư đó sang dermatologist. Sau khi về, họ gọi tôi
ngay ... đưa cho tôi cái bì thư tôi đã gửi cho dermatology. Trong thư
tôi đã viết: "Đây có phái Hansen disease (bệnh cùi) không?"
Ông dermatologist trả lời: "yes, it is very likely, biopsy is pending"
(có lẽ đúng đấy, tôi đang chờ kết quả sinh thiết).
Hai tuần sau, họ trở lại tái khám, biopsy xác nhận là quả thật bà ấy bị
Hansen. Tôi giải thích cho bà ấy với phuơng tiện lúc ấy, có thể chữa được.
Người vợ sau cơn "sốc" lúc đầu, chảy nước mắt cảm ơn; anh chồng
cựu chiến binh cũng hết lòng cảm tạ...
Viết lại chuyện này, đã hơn mấy chục năm lưu lạc, qua các chương trình
training ở internship, residencies, fellowships, rồi định cư ở đây; tôi
chưa có dịp trở lại quận ấy để cảm ơn sự cưu mang cúa họ lúc đầu. Bát
cơm Phiếu Mẫu lòng còn nặng.
Nhưng thỉnh thoảng tôi có nói chuyện với họ qua telephone, và nay họ đã
tìm được một BS cho quận.
Tôi có nhắn các con chớ quên ơn họ và mỗi năm gửi cho trường học của họ
một số tiền ...
NTM
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ biến tự do,
không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài do BS Nguyễn
Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 09 tháng 4 năm 2010 (tôi không giữ
lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn tài Mai, Chuyên Khoa Nội Thương, Ung
Thư và Bệnh Máu
