New
England Jnl Med Oct 15, 2009: Clinical Practice (p. 1560)
Bác sĩ Nguyễn Tài Mai
Bacterial Diarrhea by H. DuPont, M.D. (U.Texas)
Một người đàn ông 47 tuổi diarrhea 1 tuần, phân có máu
đỏ 5 ngày qua. Không đi ra khỏi HKỳ gần đây, không có bệnh về đường tiêu
hoá. Sẽ Evaluate và chữa như thế nào?
Bloody stools: có lẽ bacterial colitis.
4 lý do quan trọng nhất về bloody diarrhea - ỉa chảy ra máu - tại HKỳ
: Shigella, Campylobacter, nontyphoid Salmonella, Shiga toxin-producing
E. coli
Shiga Toxin-producing E. Coli là lý do chính đưa đến hemolytic-uremic
synd ở con nít, và có thể đưa đến renal failure: 2/3 con nít bị hemolytic-uremic
synd cần hemodialysis, mortality rate 3-5%.
Lý do quan trọng nhất của traveller's diarrhea: Enterotoxigenic E. coli.
Bnhân bị traveller's diarrhea: đối với con nít: chữa bằng Azithromycin
hoặc Ceftriaxone; người lớn: cho Ciprofloxacin 750 mg PO qd 1-3 ngày,
hoặc Azithromycin 1000 mg, một liều duy nhất; hay rifaximin 200 mg TID/3
ngày.
Để ngừa traveller's diarrhea: hoặc dùng Rifaximin 200 mg ngày 1 hay 2
lần khi còn ở vùng có thể bị ỉa chảy, hay Bismuth Subsalicylate 8 viên
hay 2,1 grams (viết theo lối US: 2.1 grams/day) một ngày.
Traveler's diarrhea ở South East Asia: thường là Campylobacter, Shigella,
Salmonella, pathologic types của E. coli.
Bnhân bị Shiga toxin-produxin E. coli: không cần specific therapy, chỉ
cần supportive care.
Nếu bnhân bị có diarrhea mà bị dysentery và sốt: không nên dùng antimotility
drugs (chẳng hạn Loperamide hay Diphenoxylate HCl) nếu không cho chung
với trụ sinh (vì ngại antimotility drugs có thể làm tăng thời gian tiếp
xúc (contact) giữa enteropathogen với màng nhầy ruột).
Bảng 3, trang 1566 cho các recommendations về việc dùng trụ sinh cho từng
loại bacteria tạo ra ỉa chảy. Tóm tắt:
C. difficile là một pathogen rất quan trọng hiện nay trong nhà thương,
nursing homes etc, và cách chữa hiện nay dùng Metronidazole (note cúa
NTM: có khi phải dùng Vancomycin vì không diệt hẳn được C. diff bằng Flagyl
(Metronidazole).
Shigellosis:
dùng Azithromycin,
Enteric, fever, kể cả Typhoid fever:
dùng Ceftriaxone,
Campylobacter:
dùng Azithromycin,
Shiga toxin-producing E. coli infection:
chỉ cần supportive care.
Food posoning (tức
là đã có preformed toxin trong thức ăn trước khi ăn vào) (tức là intoxication
chứ không phải enteric infection): thường do Staph aureus: gây ói mửa
trong khoảng 2-7 giờ sau khi ăn. Food poisoning có khi do Clostridium
perfringens. Đây là clinical diagnosis, không cần lab, và thường qua khỏi
trong vòng 1-2 ngày.
Chỉ cần cấy phân (stool culture) khi: severe diarrhea
(đi cầu lỏng qúa 6 lần một ngày), ỉa chảy kéo dài qúa 1 tuần, sốt, dysentery
hay nghi ngờ có bộc phát (outbreak) cúa ía chảy hay kiết lỵ trong một
cộng đồng. Thường chỉ cần cấy phân một lần mà thôi.
Người Đọc: NTM
Disclaimer: bài này qúy vị có thể phổ
biến tự do, không cần xin phép tác giả (Nguyễn Tài Mai), chỉ cần đề: bài
do BS Nguyễn Tài Mai, đăng trên diễn đàn y sĩ ngày 22 tháng 10 năm 2009
(tôi không giữ lại bản đã viết, cho nên nếu có câu hỏi xin kèm bài này
để dẫn chứng).
Việc chữa bệnh từng bệnh nhân riêng biệt dĩ nhiên hoàn toàn tùy thuộc
y sĩ điều trị, y sĩ máu, y sĩ ung thư của trường hợp đó.
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa
Bệnh Máu và Ung Thư
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
