Một Case Tiêu
Biểu Vì Thiếu Máu
Bs Nguyễn Tài Mai
Viết một case tiêu biểu này ra v/v chữa thiếu máu vì thiếu
sắt. Tuy nhiên không thể cứ nhắm mắt thấy thiếu máu thì cho bnhân uống
sắt hoặc chích vit B12 được.
Cách đây độ hơn 20-25 năm, ở HKỳ còn thỉnh thoảng thấy y sĩ "nhắm
mắt" cho như thế, nhưng bây giờ thì không còn như thế nữa. Tại sao
dần dần có sự thay đổi (không cho sắt hay Vit B12 một cách bừa bãỉ).
Các yếu tố chính (tạo ra sự dần dần thay đổi lối
practice sai hỏng):
(1) phần lớn vì các đại
học y khoa ở đây đã giảng giải cặn kẽ cho y sĩ khi còn đi học ở under
graduate (truớc khi M.D.) và trong các chương trình post grad...(residencies).
(2) sự tăng tiến rất nhanh
chóng số chuyên viên (subspecialists) (về mọi ngành tại HKỳ)-
kể cả hematologỵ. Xã hội "chịu khó" bỏ tiền để đào tạo chuyên
viên: con số năm 1983-1984 cho thấy một năm training post graduate (internshoip/residency/fellowship)
tốn cho xã hội khoảng $US 100,000 (một trăm nghìn dô la) cho một y sĩ,
mỗi năm (per trainee, per year of post graduate training) (tôi đọc ở Annals
of Internal Medicine - nay không còn nhớ ở số nào, về phần "manpower
in medicine" (Policy and healthcare section).
(3) tinh thần của y sĩ tại
xứ này: họ có khuynh huớng sẵn sàng học hỏi, khiêm nhượng - đây là một
tinh thần rất đáng trọng - khi "bí" thì họ sẵn sàng hỏi ngay
và sẵn sàng học hỏi, họ cũng tìm cách và chịu khó bỏ thói cũ sai hỏng
đi, không lập lại. Khi gặp thắc mắc, họ sẽ tra cứu, hoặc ngưng lại, đi
hỏi (consultation). (Mỗi ngày thường nhận được một số telephone: "X.
à, tao có bnhân ...như thế này, mày nghĩ sao ...tao sẽ gửi bnhân sang
đó"
(4) tinh thần cuả bệnh nhân:
họ luôn luôn thắc mắc, đa số kính trọng y sĩ, nhưng cũng tìm cách học
hỏi căn bệnh của họ qua sách vở, báo chí...và hỏi y sĩ ... đa số không
nghe "ông bà hàng xóm", không nghe quảng cáo, chính bnhân cũng
khiêm nhượng, không trâng tráo, không "làm mà không nghĩ" (không
emotional): "Tôi nghe người ta nói thế này, nhưng "you are the
doctor, you know best". Đây phản ảnh tầm mức giáo dục cuả dân chúng
và sự bình ổn (stability) của xã hội.
(5) hệ thống luật pháp:
trong một hệ thống hoàn toàn pháp trị, tất cả mọi ngành nghề (và ngay
cả hành pháp, chính trị, tôn giáo), mọi nguời trước pháp luật đều bình
đẳng và đều phải accountable (chịu trách nhiệm) cho hành động cuả mình.
Vì vậy (y sĩ) làm gì cũng phải luôn luôn tự hỏi: "nếu ai hỏi mình
làm như thế, thì sách vở chứng mình ở đâu?"; hoặc biết đâu có chuyên
viên khác sẽ bảo: "có cách khác, có lẽ hay hơn" (nhiều khi cái
"có lẽ" này được nói ra "sau khi ngó lại" (retrospectively).
Cái đó mới là khó .
Nói cách khác, xã hội mở rộng cho nhiều chọn lựa "options",
tránh các ý kiến độc đoán ...
Xin lỗi có lời editorial như trên, nhưng ai cũng muốn xã hội ta tiến bộ,
y khoa ta lên tầm mức cuả thế giới, góp phần vào sự tiến bộ cuả khoa học
thế giới và nhân loại ... nhưng muốn thế, PHẢI THAY ĐỔI TỪ LỐI SUY NGHĨ,
lối giáo dục ...
Những lời nói trên chắc chắn sẽ làm nhiều vị khó chịu. Nhưng y sĩ đã được
huấn luyện ngay từ ngày đầu về cơ chế (pathophysiology) cuả bệnh tật.
Không tìm hiểu history cho cẩn thận, làm physical examination cho kỹ lưỡng,
không suy
nghiệm pathophysiology cho rốt ráo thì không thể nào chữa bệnh đuợc .
Câu hỏi lớn về pathophysiology cho nước ta, ai cũng đã rõ ...
Xin qúy vị cao minh luợng thứ cho những lời đường
đột ...
Bs Nguyễn Tài Mai, Chuyên Khoa bệnh Máu và Ung Thư
Copyright, 2007. Muốn phổ biến bài
viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
