Tiên
Đoán Tai Biến Mạch Máu Não (Phương Pháp ABCD²)
Bác sĩ Trần
Mạnh Ngô
Cơn thiếu máu não tức thời (Transient Ischemic Attack,
TIA), là một hình thức tai biến mạch máu não bất chợt. Thường thì triệu
chứng xuất hiện từ 10 tới 15 phút đầu, có thể kéo dài trong 24 giờ đầu.
Nói một cách khác, TIA hiện biến rất nhanh. Khi bị TIA cục máu bầm xuất
hiện trong một động mạch não, máu không phân phối được tới não. Những
triệu chứng của TIA cũng na ná giống triệu chứng tai biến mạch máu não,
như cảm thấy yếu hay tê nửa thân mình, tự nhiên thấy đầu óc lẫn lộn, không
nói được, không nhìn thấy được (một bên mắt hay cả hai mắt), cơ thể mất
thăng bằng và cử động không được điều hòa.
TIA thường tới trước tai biến mạch máu não cho nên
cần biết sớm, cần tìm hiểu gấp và điều trị TIA kịp thời, để phòng ngừa
tai biến mạch máu não. Hai tường trình đăng trong báo Lancet số 370 trang
1432-1442, 2007, và báo Lancet Neurol, 6: 953-960, 2007, cho biết nếu
sớm chẩn định và điều trị TIA có thể ngừa tai biến mạch máu não lên tơí
80% trong vòng 90 ngày. Và trong vòng 24-48 giờ khi bị TIA, bệnh nhân
cần phải nhập viện (báo Ann Neurol 60: 310-313, 2006).
Hiện có 3 phương pháp giúp tiên đoán tai biến
mạch máu não, nhưng phương pháp ABCD2 có vẻ là khá hơn cả.
Tiên đoán tai biến mạch máu não
tính theo điểm:
Age (tuổi tác): Nếu
bệnh nhân tuổi từ 60 hay trên 60 coi là bị 1 điểm.
Blood pressure (huyết áp):
Huyết áp tâm thu 140 mm thủy ngân hay trên 140 hoặc huyết áo tâm trương
90 hay trên 90 mm thủy ngân, thì bị thêm 1 điểm.
Triệu Chứng: bệnh
nhân bị yếu nửa người do tiểu sử bệnh lý cho biết bệnh nhân bị yếu nửa
người hay do bệnh nhân than phiền bị yếu nửa người. Bệnh nhân có thể bị
yếu nửa bên mặt, một bên cánh tay hay một bên chân. Nếu bị thì tính thêm
2 điểm.
Nếu nói ngọng ngọeo hay không thể nói được hoặc
vừa nói ngọng ngoẹo vừa không nói được (mà không bị yếu nửa người, không
bị yếu nửa mặt mặt, không bị yếu một chân hay một tay) thì cộng thêm 1
điểm.
Thời gian: Nếu thơì
gian bị TIA quá 60 phút thêm 2 điểm, thơì gian bị TIA từ 10 tới 59 phút
thêm 1 điểm.
Tiểu Đường: Nếu bệnh
nhân đang bị tiểu đường thì cộng thêm 1 điểm.
Tổng cộng tất cả mọi điểm cho thấy:
* Nếu bệnh nhân có 6 tới 7 điểm: Bệnh nhân bị nguy
cơ tai biến mạch máu não: 8.1%
* Nếu bệnh nhân có 4 tới 5 điểm: Bệnh nhân bị nguy
cơ tai biến mạch máu não: 4.1%
* Nếu bệnh nhân có 0 tới 3 điểm: Bệnh nhân bị nguy
cơ tai biến mạch máu não: 1.0%
(Tham khảo: Johnston SC et all: Lancet, 369: 283-292,
2007)
Trong một tài liệu của Trung Tâm Tai Biến Mạch
Máu Não thuộc Đại Học Y Khoa Irvine, California, tóm tắt những triệu chứng
TIA dựa theo tài liệu của www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4781
Những triệu chứng của TIA (có thể coi TIA như “tiền” tai
biến mạch máu não, stroke), xẩy ra trong thời gian rất ngắn, trong vòng
10 tơí 15 phút (và theo định nghĩa của TIA thì trong thơì gian dưới 24
giờ).
Bệnh nhân có thể bị một trong những triệu chứng
như sau:
Bất thình lình bị tê hay yếu một bên mặt, một bên
tay hay một bên chân.
Bất thình lình bị chứng lẫn, không nói được, mỉm
cười miệng méo, nghe không hiểu.
Bất thình lình một bên mắt hay cả 2 mắt không nhìn
thấy.
Bất thình lình thấy không đi được, chóng mặt, mất
thăng bằng hay không thể cử động điều hòa.
Hoặc, bất thình lình bị nhức đầu kinh khủng, không
biết nguyên nhân vì sao.
Nếu bất thình lình bị một trong những triệu chứng kể trên
thì bệnh nhân phải gọi 911 và vào nhà thương cấp cứu ngay.
Muốn tìm hiểu thêm, xin đọc bài Tai Biến Mạch Máu Não của Bs Nguyễn Văn Thịnh, trong Y Khoa Thực Hành, Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
Bác sĩ Trần Mạnh Ngô
Xin tùy nghi xử dụng và phổ biến bài viết
này.
Xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay,
www.yduocngaynay.com
