XÉT
NGHIỆM CẤY MÁU
Dược sĩ Lê-văn-Nhân
Một nghiên cứu của bác sĩ Nathan I. Shapiro trên báo J. Emerg. Med
tháng 11/08 bàn về kết quả cấy máu ở bệnh nhân khoa cấp cứu khi nghi
ngờ nhiễm trùng huyết. Nhóm của ông dùng những tiêu chuẩn sau cho những
bệnh nhân cần cấy máu:
- Tiêu chuẩn lớn: thân nhiệt > 39.5 0 C (1030 F), có đặt ống thông vào tĩnh mạch, hay có triệu chứng lâm sàng nghi ngờ viêm màng tim.
- Tiêu chuẩn nhỏ gồm thân nhiệt giữa 38.3-39.40C, tuổi trên 65, run, ói mửa, huyết áp thấp (huyết áp tâm thu < 90 mm Hg), bạch cầu trung tính > 80, lượng bạch cầu > 18000, band > 5%, tiểu cầu < 150 000, creatinin >2.0.
Quy tắc chỉ định cho cấy máu có ít nhất 1 tiêu chuẩn lớn và 2 tiêu chuẩn nhỏ. Nếu không hội đủ, bệnh nhân sẽ được xem là nguy cơ thấp và có thể không cần phải cấy máu.
Tuy nhiên, ngay tại Mỹ, cấy máu có kết quả dương tính cũng chỉ từ 4% đến 8%. Trong khi đó, cấy máu là xét nghiệm vi trùng tốn kém nhất, mất thì giờ của nhân viên săn sóc y tế, rút máu không cần thiết gây đau đớn cho bệnh nhân và có thể làm cho nhân viên rút máu dễ bị nhiễm trùng. Chưa kể, nếu mẫu cấy bị vấy vi trùng khác, sẽ cho kết quả sai, tốn kém thuốc men và kéo dài ngày nằm bệnh viện.
Sách Clinical Microbiology Procedure Handbook của Isenberg
H.cũng dưa ra những nhận xét:
Phần nhiều bệnh nhân nghi ngờ nhiễm trùng huyết,
máu rút 1 lần ở tĩnh mạch được cấy lên 2 chai môi trường cấy khác nhau.
Ba đến 4 mẫu cấy mỗi ngày đủ để cô lập vi trùng gây bệnh. Chỉ một mẫu
cấy hiếm khi có ích cho chẩn đoán nhiễm trùng trong máu, vì không đủ thể
tích và khó giải thích. Trái lại lấy trên 4 mẫu máu chỉ tăng thêm tốn
kém cho bệnh viện và tăng thêm cơ hội mẫu nghiệm bị vấy nhiễm. Trường
hợp mẫu máu vấy nhiễm rất cao.
Thể tích máu cũng rất quan trọng. Người ta ghi nhận rằng mỗi 10 ml máu chưa mọc được vi trùng, cho nên mỗi mẫu cấy người lớn cần 20-30 ml máu.
Do đó phòng xét nghiệm vi sinh nên bàn với hội đồng thuốc
đưa ra tiêu chuẩn cho mỗi loại xét nghiệm để bảo đảm có kết quả và giảm
lãng phí.
Ds Lê Văn Nhân
Copyright, 2008. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
