Mập
Phì và Tắt Kinh, Hôi Miệng
Bác sĩ Trần mạnh Ngô
Mập Phì Khi Tắt Kinh
Sau khi bị tắt kinh, cân lượng lên vù vù, vì sao?
Đó là câu hỏi rất thông thường của phụ nữ tới thời kỳ mãn kinh.
Ở tuổi này phụ nữ sẽ xồ xề, mập ra và sẽ phải đối diện nhiều nguy cơ như
bệnh cao huyết áp, bệnh cao mỡ. Nguy hiểm hơn là kích thích tố insulin
không còn tác dụng mạnh dễ sinh ra bệnh tiểu đường.
Sau khi hết kinh, estrogen sản xuất yếu và lượng cholesterol, nhất là
cholesterol xấu (LDL) trong máu tăng cao. Và đó là nguyên nhân dễ sinh
bệnh tim mạch (coronary heart disease)
Vài xác xuất mập của phụ nữ khi mãn kinh:
Bình thường phụ nữ khi lớn tuổi, cứ 10 năm tỉ lệ mập sẽ từ từ lên cao.
Đặc biệt là tới thời kỳ tắt kinh, cân lượng sẽ tăng lên thật nhiều. Trong
3 năm đầu, phần lớn cân lượng tăng khoảng 10 lbs (Trong trường hợp ngoại
lệ, khoảng 3 phần trăm bệnh nhân sẽ bị cân lượng giảm đi khi tắt kinh).
Sau đó khi tuổi tác lên cao hơn, sức nặng của cơ thể tăng dần, mỗi năm
lên khoảng một cân (lb).
Mỡ biến chuyển trong cơ thể như thế nào?
Tới thời kỳ hết kinh, mỡ tích tụ mỗi lúc mt nhiều trong cơ thể. Về phương
diện y học, tăng mỡ bụng quá cỡ là điều đáng lưu ý. Bụng bự là báo hiệu
của vài loại bệnh nguy hiểm như tiểu đường loại 2, cao mỡ trong máu, cao
huyết áp, vài thứ ung thư và bệnh tim mạch.
Vì sao bị mập?
Mập khi mãn kinh có vẻ liên hệ tới vấn đề sinh lý và tâm tính thay đổi,
tuổi tác, hơn là do kích thích tố trong cơ thể thay đổi. Quan trọng nhất
là bởi vấn đề thiếu tập thể dục. Thiếu thể dục trong thời kỳ tắt kinh
sẽ làm cân lượng tăng lên, mập phì.
Chương trình khảo cứu gần đây (The Women’s Healthy Lifestyle Project)
trong quãng thời gian từ 1992 tới 1998 cho thấy:
Phụ nữ ăn uống kiêng cữ, tập thể dục, trong 6 tháng đầu, giảm được 10
cân (lb). Mỡ, cholesterol tổng quát và cholesterol xấu (LDL) đều giảm,
huyết áp xuống thấp và đường trong máu cũng sẽ giảm.
Nếu vẫn tiếp tục tập thể dục thì một năm sau, 80 phần trăm phụ nữ sẽ xuống
cân lượng giảm dưới mức trung bình (baseline weight). Vòng háng sẽ nhỏ
lại. Mỡ tan trong cơ thể.
Sau đây là những lời khuyên cho phụ nữ tới thời kỳ mãn kinh. Mục
đích chính là để giúp giảm cân hay giảm mập:
Giảm calories hàng ngày (khoảng 1000 tới 1200 calories cho phụ nữ).
Giảm mỡ trong đồ ăn (khoảng 30 phần trăm tổng số lượng calories).
Tập thể dục nhiều hơn (ít ra là 30 phút mỗi ngày).
Đọc thêm tài liệu giảm mỡ, giảm mập (National Institutes of Health, Obes
Res , Suppl 2: 51S, 1998).
Nếu ăn uống lành mạnh, đúng tiêu chuẩn và tập thể dục đều đặn không những
sẽ giúp phụ nữ giảm mập, người thon thả, giảm vòng háng, mà còn phòng
ngừa được nhiều chứng bệnh như cao huyết áp, tiểu đường, mỡ cao trong
máu. Nói chung, sẽ giảm cơ nguy bệnh tim mạch, giúp phụ nữ sống lâu, trường
thọ.
(Cập Nhật: Trong một nghiên cứu gần đây cho
biết kích thích tố phụ nữ đóng vai trò quan trọng khi phụ nữ hết kinh.
Hay nói cách khác mập phát hiện đúng lúc chấm dứt chu kỳ kinh nguyệt và
là lúc kích thích tố estrogen và progesterone từ buồng trứng phụ nữ thuyên
giảm. Vậy, kích thích tố phụ nữ thuyên giảm là nguyên nhân gây bệnh mập
phì.
Mức estrone của phụ nữ mập phì sau khi mãn kinh tăng cao 40% hơn phụ nữ
không mập phì sau khi hết kinh (Estrone là một trong 3 loại estrogens).
Phụ nữ thường ăn vặt ban đêm thêm lý do khác khiến phụ nữ mập phì.
Kết quả một nghiên cứu khác khuyến cáo phụ nữ mập sau khi mãn kinh tăng
cao nguy cơ ung thư vú, so sánh vơí phụ nữ mãn kinh cân lượng bình thường.
Mập tăng cao nguy cơ bệnh tiểu đường, tai biến mạch máu não, bệnh tim,
bênh khớp xương và một số chứng bệnh ung thư.
Ngược lại, tế bào mỡ có khả năng hấp thụ hay tiết kích thích tố nữ estrogens
cho nên mập phì sau khi mãn kinh chậm phát hiện triệu chứng bệnh lãng
quên Alzheimer).
Người Mập Hôi Miệng
Trong bài y học thường thức trước đây, chúng ta đề cập vấn đề hội miệng.
Chúng ta cũng từng nói những nguyên nhân đưa đến bệnh hôi miệng. Nguyên
nhân quan trọng nhất là vấn đề vệ sinh răng lợi. Ngoài ra, phải kể: bệnh
viêm nhiễm trùng lợi, răng hư, thuốc uống, những bệnh nhiễm trùng bộ phận
hô hấp hay bị bệnh tiểu đường, táo bón, hút thuốc lá, ăn uống kiên khem
làm tăng sản phẩm từ mỡ hay bạch đản trong cơ thể, nóng sốt, ăn không
tiêu, căng thẳng tâm trí, xạ trị chữa ung thư, và ăn một số đồ ăn đã đề
cập trong bệnh hôi miệng và cuối cùng là do miệng bị khô, không đủ nước
bọt bài tiết làm trôi đi những mảnh đồ ăn hay vi trùng trong miệng.
Gs Mel Rosenberg thuộc Đại Học thuộc Đại Học Nha Khoa và Y Khoa Tel Aviv
tường trình nghiên cứu đăng trong báo Journal of Dental Research, tháng
10, 2007. Kết quả cho thấy người mập tăng nguy cơ hôi miệng. Khi bị mập,
bệnh nhân thích dùng đồ ăn giảm cân lượng và những đồ ăn này làm khô miệng,
gây hôi miệng. Những người mập thường không giữ gìn vệ sinh, kể cả vệ
sinh về răng lợi. Gs Rosenberg cũng cho biết trong 10 người mập, 9 người
không biết mình bị hôi miệng. Ngoài vấn đề thức ăn giảm cân, người mập
kém vệ sinh răng lợi và có thể vì uống cà phê vào buổi sáng.
Tham Khảo:
1) Journal of Dental Research, October 2007
2) Hôi Miệng
trong Y Học Thường Thức, Y Dược Ngày Nay, 2007
Trần Mạnh Ngô, M.D.
Xin tùy nghi sử dụng bài viết này. Xin ghi rõ nguồn
Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
