Sống
Lâu
Bác sĩ Nguyễn văn Đích
Ở khắp nơi trên thế giới nhất là ở các nước kinh tế phát triển, người
ta đã sống lâu hơn. Ở Hoa kỳ số người trên 85 tuổi là nhóm dân tăng nhanh
nhất. Hoa kỳ hiện có 55 ngàn người trên một trăm tuổi. Vào đầu thế kỷ
trước tuổi thọ của người dân Nhật kém các nước phát triển 30 tuổi. Nhờ
kinh tế phát triển Nhật hiện nay có nhiều người sống lâu nhất thế giới.
Phụ nữ thường sống lâu hơn nam giới, tuổi thọ của đàn bà thường hơn đàn
ông 6 tuổi.
Ta biết rằng sống lâu có dòng nhưng cũng
có ảnh hưởng của các yếu tố môi trường. Di truyền không thay đổi được
nhưng những yếu tố tự tạo có thể thay đổi được. Qua nghiên cứu ở những
người sinh đôi ta ước lượng rằng những người sống lâu chỉ có 25% là do
di truyền còn 75% là do những yếu tố có thể thay đổi được.
Yates L.B.và csv nghiên cứu dựa trên 2357 đàn ông tuổi
trung bình 72 theo dõi trong 25 năm, thấy rằng hút thuốc lá làm tăng nguy
cơ tử vong gấp 2 lần, tiểu đường tăng 86%, mập phì tăng 44% cao áp huyết
tăng 28% trong khi tập luyện giảm nguy cơ tử vong 30%. Càng có nhiều yếu
tố bất lợi thì càng dễ bị chết sớm. Khả năng sống đến 90 tuổi giảm 33%,
49% 75% và 88% nếu có 1,2,3,4 hoặc trên 4 yếu tố bất lợi. Một người 72
tuổi nếu không hút thuốc lá, không cao áp huyết, không tiểu đường, không
mập, năng vận động có 54% khả năng sống đến 90 tuổi; khả năng đó giảm
xuống 36% đến 22% nếu có 2 yếu tố bất lợi, nếu có cả 5 yếu tố thì chỉ
còn 4%. So với những người chết sớm, những người sống đến 90 tuổi đã sống
lành mạnh hơn, ít bị bệnh mãn tính hơn; và bị bệnh chậm hơn 5 năm. Trên
68% tự cho là sức khỏe rất tốt.
Terry D.F.và csv nghiên cứu dựa trên 216 đàn ông
và 523 đàn bà từ 97 tuổi trở lên cho thấy rằng 32% đã có bệnh mãn tính
trước 85 tuổi, 68% bị bệnh mãn tính sau 85 tuổi. Sáu mươi phần trăm đàn
ông có một hoăc hai bệnh mãn tính được coi là khỏe, có thể sống độc lập
được so với 18% đàn bà.
Theo báo cáo của Yates, có thể kéo dài thời gian
sống khỏe mạnh, ép ngắn thời gian bệnh tật phù hợp với giả thuyết của
Fries (compression of morbidity). Terry và csv cho thấy rằng bệnh mãn
tính tiến triển khác nhau và người lớn tuổi cũng là một nhóm không đồng
nhất. Với tiến bộ của y khoa, tỉ lệ người bất lực ở Hoa kỳ giảm 2% mỗi
năm. Người già ngày nay ít bị suy giảm chức năng hơn người già một thập
niên trước nghĩa là có thể ép ngắn thời gian bất lực (compression of disability).
Nghiên cứu của Yates dựa trên 2357 đàn ông trong
công trình nghiên cứu sức khỏe của bác sĩ (Physician Health Study) mà
97% là da trắng, sống ở Hoa kỳ. Dù dựa trên một quần thể chọn lọc nhưng
nghiên cứu cũng chỉ ra một cách rõ ràng những yếu tố cần phải tránh hoặc
lọai trừ để kéo dài tuổi thọ có thể áp dụng cho mọi người ở mọi nơi.
Trong khi tuổi thọ chung ở Hoa kỳ tăng, tuổi thọ
của đàn bà ở 963 quận và đàn ông ở 59 quận lại giảm. Những quận này phần
lớn ở miền nam và đông Hoa kỳ, có thu nhập thấp có nhiều người mập và
hút thuốc lá. Tình hình sức khỏe tỏ ra có liên hệ với nơi cư trú.
Đối với một người, để được sống lâu cần có may mắn,
khôn ngoan, hiểu biết, có phương tiện vật chất, có khả năng thích nghi,
sống lành mạnh và năng vận động. Nhưng người đó sống trong một môi trường
và sức khỏe còn tùy thuộc ở môi trường. Do đó cần bảo vệ môi trường chống
ô nhiễm không khí và nguồn nước, bảo đảm an toàn trong sinh họat và làm
việc, cung cấp dịch vụ bảo vệ sức khỏe cho mọi người.
Tham khảo:
Yates LB & al Exceptional longevity in men: modifiable factors associated
with survival and function to age 90 years. Arch Intern Med, 2008,
168, 284-290;
Terry DF&al Disentangling the role of disability and morbidity in
survival to exceptional old age. Arch Intern Med, 2008, 168, 277-283
Ngày 26-4-2008
Bs Nguyễn Văn Đích
Xin tùy nghi sử dụng và phổ biến bài viết này.
Xin ghi rõ nguồn: www.yduocngaynay.com
