Bàn
về Thuốc
Bác sĩ Nguyễn Văn Đích
Thuốc là hóa chất để chữa bệnh, là phương tiện để người
dân tiếp cận với nền y tế, và như vậy, hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm tất
cả các phương tiện bảo vệ sức khỏe.
Nghiên cứu để tìm ra một món thuốc mất từ 8 đến10 năm và tốn chừng 800
triệu Dollars vì thế hãng bào chế phát minh được độc quyền sản xuất thuốc
trong một thời gian dưới tên riêng gọi là biệt dược. Sau thời gian đó,
các hãng khác cũng được phép sản xuất dùng tên hóa học, gọi là thuốc gốc.
Thuốc gốc cũng có tác dụng như biệt dược, nhưng giá rẻ hơn vì không mất
phí tổn nghiên cứu và quảng cáo. Hoa kỳ cũng khuyến khích tìm ra thuốc
chữa những bệnh lạ và ít gặp gọi là thuốc mồ côi vì sự sản xuất các thuốc
này ít có lợi nhuận. Tại các nước tiền tiến, thuốc do dược sĩ bảo quản,
chỉ được dùng sau khi bác sĩ khám bệnh và kê đơn (toa) ghi rõ tên thuốc,
hàm lượng, số lượng và cách dùng. Một ít thuốc không độc hại trị bệnh
thông thường có thể bán tự do gọi là thuốc ngoài quầy, một số khác chỉ
cần thông qua dược sĩ gọi là thuốc sau quầy. Nhờ có phương tiện và tổ
chức, sức khỏe của dân chúng tại các nước đã phát triển được nâng cao
trong khi tại các nước đang phát triển, thu nhập thấp, làm sao để có đủ
thuốc thiết yếu và hợp với khả năng chi trả của bệnh nhân là một vấn đề
nan giải. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo cần lựa chọn thuốc hợp lý,
có kế họach nhập thuốc rẻ để nhiều người có thể mua được.
Bà con chỉ dùng thuốc khi cần và đúng chỉ định của bác sĩ, không tự chữa
bệnh, không chia thuốc với người khác, không mách thuốc cho người khác.
Thầy thuốc phải kê đơn hợp lý, phù hợp với chẩn đoán, đủ và đúng yêu cầu,
ưu tiên chọn thuốc gốc, giá rẻ và đã được thời gian thử thách, không điều
trị bao vây, không viết những thuốc không cần thiết. Viết nhiều thuốc
ngoài thuốc chủ yếu chỉ làm cho bệnh nhân dễ nhầm lẫn, tăng tác dụng phụ
và tăng giá thành điều trị. Các hội chuyên môn phải lập các phác đồ hướng
dẫn điều trị và tổ chức các khóa huấn luyện để cập nhật cho các dược sĩ,
bác sĩ về các kiến thức mới để dùng thuốc hợp lý. Các dược sĩ, bác sĩ
phải có một số giờ học chuyên môn hàng năm để tiếp tục hành nghề.
Chính phủ cần có chính sách làm cho mọi tầng lớp dân chúng có thể tiếp
cận với nền y tế một cách đồng đều bởi vì tại các nước đang phát triển
có sự chênh lệch lớn lao về thu nhập và trong khi 80% chi phí điều trị
do bệnh nhân gánh chịu, những người có thu nhập thấp không có đủ khả năng
tài chính để tiếp nhận sự điều trị. Để giảm phí tổn điều trị, cần ưu tiên
nhập cảng thuốc gốc và dựa vào sự cạnh tranh của các hãng bào chế để hạ
giá thuốc. Cần có một tổ chức chung có kinh nghiệm biết thương lượng với
các hãng bào chế và nhập khối lượng lớn cho toàn quốc để được hưởng giá
rẻ đồng thời cần trang bị đầy đủ phương tiện để kiểm tra chất lượng và
tính khả dụng sinh học của thuốc để lọai bỏ thuốc không đạt yêu cầu. Thuốc
là phương tiện bảo vệ sức khỏe và sự sống của dân chúng nên sự sản xuất,
nhập cảng, tồn trữ và lưu hành phải được người có huấn luyện chuyên môn
kiểm tra và quản lý. Dược sĩ phải có mặt tại dược phòng để chịu trách
nhiệm điều hành và tham vấn cho bệnh nhân. Phải truy lùng, trừng phạt
nặng nề những người sản xuất, nhập lậu và lưu hành thuốc giả. Phải phát
huy quyền của người tiêu thụ, có biện pháp chế tài đối với những người
sai phạm trong khi hành nghề.
Mong rằng mọi người dù ở nước giàu hay nước nghèo cũng được hưởng đồng
đều các tiến bộ của khoa học.
Tham khảo - Marthe Everard: Access to Medicines in low-income countries,
Drugs and Money, 7th edition, 2003, World Health Organization.
Bs Nguyễn Văn Đích
