Đề phòng bệnh tim mạch trong mùa Giáng
Sinh
Bác sĩ Vũ Văn Dzi,
Chuyên Khoa Nội Thương
Bệnh tim mạch là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở Mỹ vì
mỗi năm có khoảng 1 triệu rưỡi người bị một cơn đau tim (heart attacks)
và 500000 người sẽ chết trong một cơn đau tim lần đầu tiên và số còn lại
sẽ bị những cơn đau tim khác trong tương lai hoặc biến thành suy tim (heart
failure) hoặc cơ tim bị sưng lớn, tim loạn nhịp chữa trị hết sức khó khăn
và tốn kém.
Có một điểm đặc biệt mà giới Bác sĩ đã biết từ lâu là phần lớn các cơn
đau tim thường hay xảy ra vào mùa Đông, nhất là trong khoảng thời gian
sau ngày lệ Tạ Ơn đến Giáng Sinh và ngày Lễ đầu năm.
Các thống kê cho biết là khoảng 25 % những cơn đau tim cấp tính thường
xảy ra ở khoảng thời gian từ giữa tháng 12 cho tới đầu tháng Giêng và
cao điểm nguy hiểm nhất là từ ngày 20 tháng 12 cho tới ngày 1 tháng Giêng!
Các bệnh viện và khu cấp cứu, emergency room thường hay bị tràn ngập bởi
các bệnh nhân tim mạch chưa kể những trường hợp nhiễm lạnh, nhiễm trùng,
viêm phổi, tai nạn, chấn thương do bạo hành, trộm cướp hay đả thương!
Những nguyên nhân
Lý do dễ hiểu là khoảng thời gian cuối
năm là dịp để cho người dân Mỹ ăn mừng ngày Chúa Giáng Sinh sau khi mừng
ngày lễ Tạ Ơn nhưng rồi vì ảnh hưởng của tình trạng đời sống bị thương
mại hóa thúc dục con người hưởng thụ , ham vui quá trớn khiến quên lần
ý nghĩa cao đẹp của những ngày lễ này và hậu quả là tình trạng căng thẳng
tinh thần, vật chất trước những khó khăn và trách nhiệm của những người
chủ gia đình, nhất là nếu không may bị mất việc, mất nhà, mất xe.. vì
kinh tế suy thoái.
Nhưng dù sao thì những tục lệ ăn uống bừa bãi, hưởng thụ thú vui vật chất,
nhậu nhẹt thâu đêm, dạ vũ tưng bừng cũng không thể không có trong đời
sống của người dân Mỹ vì đã ăn sâu trong tập quán..
Bên cạnh đó tình trạng suy nhược tinh thần mùa Đông gọi là SAD (seasonal
affective disorder) cũng làm tăng thêm tình trạng căng thẳng tinh thần
nhất là cho những người cao niên cô đơn thường bị bỏ quên lãng và không
đi ra ngoài xã hội.
Ngoài những xáo trộn trong cơ thể do tình trạng ăn uống bừa bãi thì còn
nhiều nguyên nhân khác làm cho tình trạng bệnh tim mạch tăng cao vào dịp
cuối năm khiến tại nhiều nơi khoảng 50 % các trường hợp đau tim thường
diễn ra vào 2 tháng cuối năm.
BS Mehmet Oz thuộc chương trình Oprah và cũng là một Bác sĩ danh tiếng
về giải phẫu tim mạch của Đại Học Columbia (New York) có những khuyến
cáo sau đây dựa trên những kinh nghiệm bản thân của ông sau nhiều năm
làm Giáo sư giải phẫu tim và chứng kiến tận mắt những thay đổi trong cơ
tim và các mạch máu nuôi dưỡng quả tim (coronary arteries) tại những người
không chịu đề phòng căn bệnh nguy hiểm này nhất là trong những dịp cuối
năm.
Rượu uống ít thôi, chỉ vài phân
Không có tiệc vui, dạ vũ, party nào ở Mỹ mà không có trò
uống rượu, thi uống ruợu cho đến say thì thôi. Các khảo cứu của ngành
tim mạch đều xác nhận là nếu uống quá nhiều rượu thì sẽ làm cho mạch máu
bị co thắt lại, thành mạch máu (artery wall) bị viêm và cùng một lúc huyết
áp lên cao khiến làm cho cơ tim bị hủy hoại vì thiếu dưỡng khí. Nếu vừa
hút thuốc lẫn uống rượu thì nguy cơ bị đau tìm càng tăng gấp bội vì chất
nicotine trong khói thuốc có khả năng làm cho mạch máu co thắt lại rất
mạnh.
Nếu uống rượu vừa phải, một lý nhỏ thôi thì có tác dụng tốt lên tim mạch
vì làm tăng chất HDL bảo vệ tim nhưng trong một cuộc vui thì rất khó kiềm
chế..
Ăn uống chừng mực
Từ khoảng lễ Tạ Ơn là ngày mà dân
Mỹ ăn uống hết sức cẩu thả rồi kéo dài sang đến Giáng Sinh. Phần lớn hay
ăn thịt gà tây, thịt bò, thịt heo nên số lượng cholesterol tăng cao trong
khoảng thời gian này. Cholesterol là nguyên nhân chính làm cho các mạch
máu bị tắc nghẽn, các lớp bên trong mạch máu ( endothelium ) bị viêm rồi
tạo nên những cục máu đông làm cho hư hoại cơ tim và dẫn đến một cơn đau
tim. Cần phải giữ sự chừng mực trong việc ăn uống và nên ăn những thức
ăn lành mạnh như rau cỏ, trái cây và cá biển có nhiều chất omega 3 thay
vì thịt bò, thịt heo..
Vào mùa Đông lạnh lẽo nên việc duy trì tập thể dục
thường hay bị xao nhãng khiến càng làm cho dễ lên cân, huyết áp lên cao,
cholesterol HDL tốt bị giảm sút khiến càng dễ đưa đến một cơn đau tim
cộng lại với những nguyên nhân kể trên.
Dịp lễ Giáng sinh thường làm cho các bậc cha mẹ
phải lo lắng mua sắm quà cáp cho con cái, cho bạn bè cũng như tham dự
các tiệc tùng tại sở làm khiến dễ làm cho tinh thần căng thẳng lo lắng
đôi khi không cần thiết như lo viết thiệp Giáng sinh, thăm viếng họ hang,
tổ chức tiệc tùng trong cộng đồng..trong khi đó thì lại bỏ quên chăm sóc
cha mẹ và những thân nhân cao tuổi cần được quan tâm nhiều hơn.
BS Mehmet Oz khuyến cáo là những người có sẵn bệnh
mãn tính về tim mạch trong người như cao huyết áp, tiểu đường, cholesterol
lên cao thì nên làm một cuộc check up trước dịp lễ Giáng Sinh và có những
biện pháp phòng ngừa bên cạnh như làm xét nghiệm đo huyết áp, đo cholesterol
, đo đường trong máu và việc dùng thuốc đúng mức.
Yếu tố tâm thần hết sức quan trọng nhất là đối với
những người cao niên sống cơ đơn xa gia đình con cái hoặc phải sống trong
những viện dưỡng lão trong sự tẻ lạnh nên dịp Giáng Sinh cũng là thời
gian tử vong trong các viện dưỡng lão lên cao nhất là do các chứng bệnh
tim mạch.
Chứng SAD (seasonal affective disorder) do thiếu
ánh sánh mặt trời làm cho não bộ bị thiếu hụt những chất neuro transmitter
như serotonin, dopamine cũng làm cho người cao niên bị suy nhược, buồn
chán rồi dẫn đến bệnh tim mạch hoặc đôi khi tự vẫn hay lên cao vào dịp
cuối năm.
Sau cùng theo lời BS Oz thì chúng ta cần nắm vững
tình trạng sức khoẻ bản thân và cần phải biết những dấu hiệu của một cơn
đau tim như tức ngực, khó thở, chóng mặt, đau nhói trước ngực, ói mửa,
toát mồ hôi lạnh và nên gọi xe cứu thương kịp thời. Việc chữa trị một
cơn đau tim, heart attack, là một cuộc chạy đua với tử thần vì ngày nay
Y học đã có những phương tiên hết sức tối tân để cứu chữa một cơn đau
tim như dùng các loại thuốc chống đông máu, thủ thuật thông tim (angioplasty)
hoặc giải phẫu tim nhưng với điều kiện phải được thực hiện thật sớm, trong
vòng vài tiếng đồng hồ.
Nhưng dù sao thì việc phòng ngừa vẫn là tốt nhất,
chúng ta cần nhớ lại ý nghĩa của ngày Giáng Sinh là ngày Chúa Cúu Thế
sinh ra đời là để cứu chuộc các tội lỗi của thế gian chứ không phải là
một ngày để cho chúng ta an hưởng cho bản thân và quên đi trách nhiệm
với những người cao niên cần được chăm sóc hơn hết trong dịp này.
Bác sĩ Vũ văn Dzi, MD., Chuyên Khoa Nôi Thương
Copyright, 2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
