Bệnh Tim Đàn Bà
Bs Vũ Quí Đài, M.D.,
Ph.D., Cựu Giáo Sư Khoa Trưởng Y Khoa Đại Học Sài Gòn
Bs Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D.
Đàn bà chết vì bệnh tim nhiều hơn đàn ông
Bệnh tim là bệnh rất thông thường ở phụ nữ. Cứ năm người đàn
bà thì có một người bị bệnh tim mạch. Riêng bệnh nghẹt tim, mỗi năm ở
Mỹ có khoảng nửa triệu người phái nữ chết (phái nam chừng hơn bốn trăm
ngàn), và bệnh này là nguyên do tử vong số một của đàn bà tại Mỹ. Người
ta theo dõi những người bị cơn đứng tim (heart attack) trong vòng một
năm ,thì thấy đàn bà chết tới 42 phần trăm, còn đàn ông thì chỉ có 24
phần trăm. Trong vòng sáu tháng sau khi bị đứng tim, thì số đàn bà bị
tái phát là 33 phần trăm, mà đàn ông thì là 21 phần trăm.
Báo chí nói nhiều đén ung thư vú, ung thư tử cung v. v..., nhưng thực
sự số tử vong của đàn bà do tất cả các thứ ung thư cộng lại chưa tới ba
trăm ngàn mỗi năm, nghĩa là ít hơn bệnh tim (nửa triệu).
Đàn bà ở Mỹ có lượng cholesterol cao. Dân số Mỹ, kể cả đàn ông đàn bà
và con nít, là hơn 200 triệu. Vậy mà có tới hơn 50 triệu phụ nữ ở tuổi
trưởng thành có lương cholesterol trong máu quá 200.
Sau đây là những lý do tại sao bệnh tim đàn bà tương đối khó chẩn đoán
hơn, và một phần nào do đó tử vong cao hơn
Những cuộc khảo sát lớn về bệnh tim trong quá khứ dựa theo bệnh nhân phái
nam nhiều hơn, thí dụ như khảo sát đại quy mô của cơ quan cựu chiến binh.
Bây giờ người ta mới băt đầu để ý đến một số khác biệt về bệnh tim ở hai
phái .
Cơn nghẹt động mạch vành (đứng tim), thì cả ở đàn bà và đàn ông đều có
thể hoặc là đúng bài bản, hoặc là lạc kiểu. Đúng bài bản, thì bị đau như
lồng ngực bị đè nặng , bị bóp nghẹt, đồng thời đau chạy qua vai hay cánh
tay. Lạc kiểu, thì có thể là đau nơi bụng, có khi thấy khó thở, hay là
mắc ói hoặc là thấy mệt vô cớ. Mà đàn bà thì hay bị những triệu chứng
lạc kiểu hơn đàn ông, vì vậy nên khó chẩn đoán kịp thời để điều trị cho
đúng.
Đàn bà thì bị lên cơn đứng tim ở cỡ tuổi lớn hơn đàn ông nghĩa là bị bệnh
trễ hơn, nhưng đàn bà nói chung sống lâu hơn đàn ông và con số người bị
bệnh tim thì nhiều hơn..
Có những thử nghiệm về tim, như đo điện tâm đồ sau khi chạy máy (stress
test, hay treadmill test) nhiều khi ở phụ nữ không được chính xác lắm.
Thí dụ như đàn bà trẻ, có nhiều khi thử kết quả thấy như có bệnh mà lại
không phải bệnh. Trái lại, trường hợp bị bệnh thật, nhưng nếu chỉ nghet
một động mạch vành thôi (mà trường hợp này thì đàn bà nhiều hơn đàn ông)
thì thử lại không thấy gì.
Tài liệu mới nhất vừa ra năm 1999
của Ủy Ban Phòng Ngừa Bệnh Tim Cho Phụ Nữ nhấn mạnh đến những điểm sau
đây:
Hút thuốc, hay trong
nhà có người hút thuốc
Đàn bà Việt nam ít người hút thuốc, ngoại trừ có lẽ người Huế.
Hồi còn đi học, có một kỳ hè ra Huế, thấy những bà gánh hàng rong, mặc
áo dài lịch sự, miệng phì phèo điếu thuốc. Ở Sài gòn thì tôi chỉ biết
có độc nhất một bà hút thuốc (một nữ bác sĩ) mà là hút thuốc Gaulois thứ
thuốc lá nặng.
Nhưng nguy cơ thuốc lá, không phải chỉ ở người hút thuốc, mà nếu ở cùng
nhà với người hút thuốc lâu ngày, thì cũng bị tng nguy cơ về các bệnh
tim mạch, ung thư, v. v...Mà đàn ông Việt nam ở đây, thì nổi danh là hút
thuốc nhiều hơn Mỹ
Cao Huyết Áp
Hai phần ba đàn bà trên 65 tuổi bị bệnh cao máu. Số đàn
bà cao máu nhiều hơn đàn ông, một phần vì đàn bà sống lâu hơn, mà bệnh
cao máu thì tăng theo tuổi. Giữ cho áp huyết đừng bị cao sẽ giảm thiểu
nguy cơ bị bệnh tim mạch. Năng vận động, ăn uống lành mạnh, giữ cho khỏi
mập là những phương pháp hữu hiệu để trị cao huyết áp loại nhẹ mà khỏi
cần thuốc. Thường thì định nghĩa cao huyết áp là quá 140/90, nhưng nên
giữ cho huyết áp đừng quá 120/80 (một trong hai số đó cao quá cũng không
tốt)
Năng vận động
Thể dục thể thao hay là vận động (như đi bộ thật nhanh,
lên xuống thang lầu) mỗi ngày chừng nửa giờ là tốt. Có thể phân làm hai
ba lần cũng được.
Ăn uống lành mạnh
Bớt mặn, ăn ít đồ mỡ. Tránh cholesterol và chất béo bão
hòa có nhiều đồ hộp có nhãn "no cholesterol", nhưng thực ra
có chất béo bão hòa còn tệ hơn. Nếu thấy" bão hòa" với "không
bão hòa" quá phức tạp, thì cứ giảm thiểu đồ mỡ màng chiên xào là
xong. Ăn nhiều rau và trái cây không những tốt cho ruột mà cũng tốt cho
tim và sức khỏe nói chung, vì rau cỏ trái cây (và cả nước trà) có tính
kháng oxit hóa, cũng như vitamin E. Ăn đồ tươi như vậy thì tốt hơn là
uống vitamin E.
Đừng để mập quá
Lời khuyên này đối với phụ nữ thì có lý quá, vì đàn bà
đâu có ai muốn mập. Nhưng nói dễ mà làm khó. Ăn uống kiêng khem và năng
vận động là hai phương pháp đơn giản và thực sự hữu hiệu, nhưng cần có
ý chí bền bỉ. Về điểm này, ông Clinton có một câu nghe rất được. Ổng nói
là, "xuống ký cũng khó như quân bình ngân sách quốc gia, không có
giải pháp nào dễ dàng". Hồi trước người ta chỉ biết người mập phì
quá cỡ (obese) dễ bị bệnh tim. Nhưng những thống kê mới đây, cho thấy
là số người bị bệnh tim tăng lên với độ mập, dù là mập vừa phải.
Giữ cho tâm thần thoải mái
Tránh các tình trạng căng thẳng, lo âu phiền muộn. Theo
tập quán cổ của ta , thì thường nhiều nhà nếu có ông già bị bệnh yếu kinh
niên, thì công việc phục dịch là do bà già (Ngược lại cũng có, nhưng hiếm
hơn). Ngoài cái mệt nhọc về thể xác, các bà còn bị tâm thần căng thẳng
rất hại cho sức khỏe và ảnh hưởng đến tim. Những trờng hợp này, phải lo
thời gian nghỉ ngơi dưỡng sức cho các bà phải cáng đáng vấn đề phục dịch
ông chồng đau yếu.
Cuối cùng, là vấn đề thuốc men
Vấn đề thuốc men cho các chứng bệnh
ảnh hưởng tới tim, thì tùy thuộc vào bác sĩ của từng người.
Trang Web này chỉ nhằm cung cấp những thông tin cõ bản
về sức khỏe và y tế. Nếu cần chữa bệnh, xin liên lạc trực tiếp với bác
sĩ của bạn.
(Gs Vũ Quý Đài)
Copyright, 2008. Muốn phổ
biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày
Nay, www.yduocngaynay.com
Cập Nhật Bệnh Tim Mạch
Phụ Nữ:
Năm 2004 có bản tường trình của Hội Tim Mạch Hoa Kỳ (AHA), dựa vào 400
tường trình y khoa liên hệ bệnh tim mạch phụ nữ, đưa ra những lời khuyên
như sau:
Phòng ngừa bệnh tim mạch phụ nữ trong giai đoạn đầu như: không hút thiuốc
lá, tập thể dục, tập luyện cho bệnh tim mạch khi biết chớm bị bệnh tim
mạch, ăn uống dinh dưỡng tốt cho bệnh tim mạch và cần giảm cân lượng khỏi
mập.
Cần phải thay đổi lối sống nếu bị cao huyết áp, luôn luôn phải giữ cho
huyết áp trung bình (khoảng 120/80), nhất là bệnh nhân còn thêm bệnh tiểu
đường. Cần phải hạ cholesterol xấu xuống thấp. Ngày nay cỡ 70-80mg/dl.
Tăng cholesterol tốt lên cao (trên 50mg/dl. Giảm chất mỡ triglycerides
xuống thấp (dưới 150mg/dl). Tất nhiên là nếu bị bệnh tim mạch, bệnh nhân
phải có bác sĩ chuyên khoa bệnh tim mạch theo dõi và điều trị.
Trong một tường trình nghiên cứu trong khoảng thơì gian từ 1998 tới 2002
cho những người lớn tuổi từ 35 trở lên thì thấy phụ nữ từ 35 tới 44 tuổi
tăng cao nguy cơ tử vong vì bệnh tim mạch. Trung bình mỗi năm tăng cao
khoảng 1.3% từ 1997 tới 2002.
Bởi vậy cần lưu ý phòng ngừa bệnh tim mạch cho những người còn trẻ nói
chung, cho phụ nữ còn trẻ nói riêng.
Trong một nghiên cứu khác dựa theo 69 tài liệu cho biết: bệnh tim mạch
cấp tính phụ nữ dường như không được chuẩn định chính xác, chẳng hạn:
1) phụ nữ thường bị đau ngực không ổn định và nhồi máu cơ tim hơn đàn
ông.
2) Bệnh nhân phụ nữ đau tim ít được chụp hình mạch máu tim hơn đàn ông,
ít được dùng thuốc trị loãng máu (fibrinolytic therapy) hơn đàn ông, ít
được thông tim hay mổ tim như đàn ông;
3) Chụp hình mạch máu tim lại thấy bình thường nhiều hơn đàn ông;
4) đối vơí phụ nữ còn trẻ, nguy cơ tử vong tệ hơn đàn ông;
5) đàn bà ít than phiền đau ngực hơn đàn ông;
6) phụ nữ kêu đau ngực giữa hay bả vai nhiều hơn đàn ông, than phiền khó
thở, ói mửa, ăn không tiêu, ăn không ngon, than mệt mỏi hơn đàn ông; kêu
chóng mặt, ho hay tim đập hồi hộp hơn đàn ông.
Tuy nhiên những nhận xét trên chưa thể thay đổi những tiêu chuẩn bệnh
nhồi máu cơ tim cho mọi người.
Tham khảo:
1) Nat Clin Pract Cardiovasc Med., 3::194-202, 2006
2) Ford ES, Capewell S. Coronary heart disease mortality among young adults
in the US from 1980 through 2002. Concealed levelling of mortality rates.
J Am Coll Cardiol., 50:2128-2132, 2007.
3) Medscape Medical News, December 19, 2007 - News Author: Laurie Barclay,
MD; CME Author: Désirée Lie, MD, MSEd
(Bs Trần Mạnh Ngô thông tin)
