Hút
Mỡ
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức (Câu
Chuyện Thầy Lang)
Hút Mỡ (Liposuction) đang là giải phẫu thẩm mỹ rất phổ
biến tại mọi quốc gia trên thế giới.
Phẫu thuật có mục đích vĩnh viễn lấy đi những mô mỡ không muốn, dưới da,
tại một vùng nào đó của cơ thể mà dinh dưỡng và vận động không xóa đi
được. Hút mỡ sẽ giúp mang trở lại cho hình dáng con người một phần gọn
ghẽ, thon thả của tuổi thanh xuân.
Kỹ thuật hút mỡ bắt nguồn từ Âu châu vào thập niên 1970 và sau đó liên
tục được cải thiện vì đã đáp ứng đúng nhu cầu làm đẹp của con người.
Năm 1974, bác sĩ sản khoa người Ý Giorgio Fisher và thân
phụ của ông, bác sĩ Arpad Fisher, có sáng kiến dùng một cái ống nối với
một cái máy hút để hút mỡ dưới da. Hai cha con hì hục tự chế ra máy này.
Đây là phương pháp được mệnh danh là “hút khô” (dry liposuction) và thân
chủ được gây mê tổng quát. Vì mới khai triển, phương pháp gây ra xuất
huyết khá nhiều, để lại những vết lõm trên da và sau phẫu thuật, bệnh
nhân còn cảm thấy đau ê nhiều ngày
Để tránh các khó khăn này, bác sĩ giải phẫu thẩm mỹ người Pháp Yves-Gerard
Illouz nghĩ ra cách truyền một dung dịch muối vào vùng giải phẫu để giảm
thiểu xuất huyết và giúp phẫu thuật dễ dàng hơn. Đó là phương pháp hút
mỡ ướt (wet liposuction), được phổ biến khắp thế giới.
Đến năm 1987, bác sĩ chuyên bệnh ngoài da Hoa Kỳ Jeffrey Klein hoàn thiện
việc hút mỡ với phương pháp phồng-chắc (tumescent liposuction). Phương
pháp này hiện đang được rộng rãi áp dụng.
Hút mỡ là phẫu thuật thẩm mỹ được thực hiện nhiều nhất ở Mỹ với hơn 400,000
trường hợp vào năm 2006. Bên Việt Nam mình không có thống kê nhưng cứ
nhìn số phòng mạch hút mỡ khắp phố phường, thì chắc là các phẫu thuật
gia cũng rất bận rộn mổ xẻ, đếm tiền.
Vài điều về mô mỡ
Mô mỡ (adipose tissue) là một kết hợp những sợi-liên-kết với đầy những
tế bào mỡ.
Mô mỡ tập trung nhiều nhất ở dưới da, một phần nhỏ bao bọc bảo vệ các
cơ quan như thận, dạ dày, ruột…
Mỡ có ba nhiệm vụ chính: là chất cách nhiệt rất tốt giữa cơ thể và môi
trường; là chất đệm bảo vệ cơ quan nội tạng và là nguồn cung cấp năng
lượng quan trọng cho cơ thể.
Tế bào mỡ được thành hình vào ba tháng cuối của thai kỳ. Sau khi hài nhi
ra đời, tế bào mỡ tăng sinh đều đặn tới một số lượng nào đó rồi ngưng.
Số lượng tế bào mỡ không thay đồi trong suốt cuộc đời con người, ngoại
trừ khi bị thương tổn hoặc lấy ra. Tế bào mỡ mất đi không được thay thế.
Chất béo trong thực phẩm tiêu thụ sẽ được đưa vào tế bào mỡ. Khi tiêu
thụ ít chất béo hoặc khi chất béo chuyển thành năng lượng, tế bào mỡ sẽ
thu nhỏ lại chứ không biến mất. Khi ăn quá nhiều, chất béo lại được vào
tế bào mỡ và đưa tới mập phì. Như vậy, mập phì không tùy thuộc vào sức
nặng cơ thể mà tùy thuộc nhiều hơn ở số lượng chất béo trong mô mỡ.
Nam nữ có số lượng mô mỡ khác nhau: nữ từ 22-25% sức nặng cơ thể, nam
từ 15-18%. Nữ có nhiều chất béo vì nhu cầu năng lượng cao hơn khi có thai
và nuôi con. Tới tuổi già, mô mỡ phình to, cơ thể phát phì.
Ở người nam, mô mỡ tập trung quanh bụng (nam trái táo), nữ thì mỡ nằm
nhiều ở mông (nữ quả lê).
Khi mô mỡ “xì” ra quá nhiều ở những vùng không muốn, thì con người tìm
cách làm xẹp hoặc cắt xén, hút bỏ. Do đó, liposuction ra đời để phục vụ
con người.
Thân chủ thích hợp
Tất nhiên là mọi người quá dư mô mỡ, nhất là ở những vùng “nhĩ mục quan
chiêm”, thì ai cũng muốn chúng biến đi. Nhưng không phải cứ muốn là được,
vì hút mỡ cững dè dặt, chọn lựa khách hàng.
Các vùng có triển vọng “thon gọn” nhất với hút mỡ là bụng, hông, ngực,
đùi, cổ tay, cánh tay, đầu gối.
Sau đây là một số tiêu chuẩn thuận
lợi:
-Tuổi lý tưởng là từ 18-35 tuổi.
Thực ra, tuổi tác không là vấn đề quyết định, tuy nhiên ở tuổi quá cao,
da thường không còn đàn tính lại hơi võng xệ, nhăn nheo do đó kết quả
không được mỹ mãn như ở giới trẻ với làn da rắn chắc, mịn căng.
-Có những vùng tế bào mỡ tập trung hơi khó coi mà tiết chế ăn uống và
vận động thể thao không xóa đi được
-Có sức nặng cơ thể trung bình hoặc trên trung bình khoảng 10 kg (20lb)
-Da tương đối còn rắn chắc và đàn hồi, vì hút mỡ không làm căng mặt da.
-Có sức khỏe tốt, vận động thường xuyên và cắt giảm tiêu thụ chất béo
bão hòa.
Không hội đủ tiêu chuẩn:
-Đang có bệnh mãn tính như bệnh tim, phổi, tiểu đường, cao huyết áp có
thể gặp nhiều rủi ro khi hút mỡ. Các vị này nên thảo luận kỹ càng với
bác sĩ trước khi quyết định
-Vị nào hay bị bệnh viêm tế bào da (cellulitis) cũng không có kết quả
tốt vì da sẽ không đều, gồ ghề sau khi hút.
-Phụ nữ có thai hoặc cho con bú không được làm hút mỡ vì đang cần năng
lượng nuôi con.
-Dị ứng với lidocaine, vì chất này được dùng gây tê trong hút mỡ.
Nếu đang hút thuốc lá, dùng các thuốc làm loãng máu như aspirin, ibuprofen,
bác sĩ sẽ yêu cầu ngưng hai tuần lễ trước và sau phẫu thuật.
Nói chung, thân chủ lý tưởng cho hút mỡ có thể là:
Một trượng phu cao thước sáu, khỏe mạnh, nặng 75 cân, ì ạch mang chiếc
lốp xe secours quanh bụng, sẽ là thân chủ lý tưởng, khỏi phải mua chiếc
áo khổ cực đại để che chiếc bụng “giả thai” 7 tháng.
Hoặc một nữ lưu cao thước rưỡi, nặng 68 cân, kè kè cặp túi yên-ngựa ở
hai hông với cặp đùi gồ ghề, quá khổ, sẽ lấy lại được nét thon đều từ
mông tới chân.
Điều cần làm trước khi quyết định
Trước hết phải chọn lựa được một phẫu thuật gia có huấn luyện đầy đủ về
giải phẫu thẩm mỹ, có kinh nghiệm, kỹ thuật cao, sẵn sàng giải thích tường
tận cho thân chủ về lợi hại của phẫu thuật và các rủi ro có thể xảy ra.
Lấy hẹn với phẫu thuật gia để thảo luận về mọi vấn đề liên quan tới hút
mỡ, như lựa phương pháp thích hợp, an toàn; tỷ lệ thành công, biến chứng
sau giải phẫu và chi phí. Đừng ngần ngại nêu ra các câu hỏi mà mình cần
biết.
Thông báo cho bác sĩ biết tất cả các bệnh đang có và các loại thuốc đang
dùng.
Sau khi đã thỏa thuận, bác sĩ sẽ cho thân chủ biết một số điều cần làm
trước ngày hút như chế độ ăn uống, giới hạn rượu, dùng thêm hoặc bớt đi
sinh tố khoáng chất nào và các rủi ro có thể xảy ra.
Chi phí
Trong hầu hết các trường hợp, chi phí cho hút mỡ đều phải thanh toán trước.
Một số bác sĩ đồng ý thương lượng để cam kết trả góp.
Chi phí nhiều ít tùy vùng hút, hút một hay nhiều chỗ cùng lúc, số lương
mỡ hút ra, tùy theo danh tiếng của bác sĩ và tùy quốc gia, địa phương.
Hút nhiều vùng một lúc thì được giảm giá.
Hút mỡ ở nam giới mất thời gian lâu hơn vì tế bào mỡ quý nam nhi có nhiều
nguyên bào sợi, khó lấy ra, do đó quý ông phải trả tiền nhiều hơn.
Trung bình tại Hoa Kỳ, chi phí thay đổi từ 2000 US tới 10,000 US
Tại Việt Nam, chi phí từ 4 tới 15 triệu đồng. Nhiều cơ sở bao cả ăn ở,
coi phim bộ, nghe nhạc vàng, uống nước sinh tố trong suốt mấy ngày nằm
nghỉ. Có nơi tính theo số lượng mỡ hút ra: cứ 1cc mỡ là 50,000 đồng. Mỗi
lần hút ít nhất cũng 200 cc mỡ, như vậy giá thành sẽ là 10 triệu. So với
Hoa Kỳ, chi phí giải phẫu thẩm mỹ ở Việt Nam “quá bèo”, vì thế có quá
đông bà con mình về nước tân trang toàn bộ cơ thể, từ trên xuống dưới.
Chi phí thường nhiều hơn ở thị trấn lớn và bác sĩ càng nổi tiếng, giá
càng cao hơn.
Nên khảo giá và thương lượng giá cả trước. Mất lòng trước nhưng được lòng
sau.
Hút mỡ có tính cách thẩm mỹ làm đẹp nên hầu hết các bảo hiểm sức khỏe
không bồi hoàn phí tổn.
Sửa soạn trước phẫu thuật
Thân chủ được thử máu để coi có bất thường gì không đặc biệt là thiếu
hồng huyết cầu, giảm khả năng đông máu. Rồi khám sức khỏe tổng quát, đo
điện tâm đồ, nếu cần chụp X-quang phổi. Thân chủ bị cao huyết áp, bệnh
tim, tiểu đường cần được điều trị ổn định và nên hỏi ý kiến bác sĩ riêng.
Trước hút mỡ hai tuần lễ, ngưng rượu, thuốc lá, thuốc chống đông máu aspirin
vì các chất này có thể làm xuất huyết, bầm da nhiều hơn. Nicotine ảnh
hưởng lên sự tuần hoàn và đưa tới tổn thương tế bào.
Và ký giấy hiểu biết-ưng thuận (consent form) về rủi ro cũng như triển
vọng đẹp sau phẫu thuật. Nhớ yêu cầu chụp hình mầu phần sắp hút để so
sánh hình dạng trước, sau phẫu thuật.
Phẫu thuật
Mổ xẻ, hút mỡ là phải đau, vì vậy bệnh nhân đều được gây tê, tùy theo
vùng hút mỡ lớn hay nhỏ. Trước đây, hút mỡ đều phải gây mê tổng quát và
chích tĩnh mạch với thuốc chống đau, an thần. Hiện nay, kỹ thuật phồng-chắc
(tumescent technique) với gây tê tại chỗ được áp dụng rộng rãi.
Phương pháp dùng một dung dịch gồm có nước muối, lidocaine để gây tê,
epinephrine làm co mạch máu, giảm xuất huyết và bicarbonate để cân bằng
chất điện giải. Dung dịch được đưa vào vùng da sẽ giải phẫu và mỡ được
hút ra ở vùng rộng lớn hơn. Thân chủ được chích một liều thuốc an thần
nhẹ trong suốt thời gian phẫu thuật tiến hành.
Mỗi phẫu thuật trung bình kéo dài khoảng 1 giờ, đôi khi cả 4-5 giờ nếu
hút mỡ ở nhiều vùng.
Vùng giải phẫu được khử trùng cẩn thận, Bác sĩ sẽ rạch một đường cắt nhỏ
từ dăm ba mm trên da, thường là ở một vết nhăn có sẵn, để che dấu xẹo.
Một ống hút (cannula) được đưa qua lỗ, lách vào lớp tế bào mỡ dưới da.
Dung dịch nước pha muối và lidocaine được đưa vào vùng lấy mỡ để làm mô
bào phồng cương lên. Ống hút được đẩy qua đẩy lại dưới da để tách rời
tế bào mỡ. Một máy hút sẽ hút mỡ ra ngoài.
Biến chứng
Sau phẫu thuật, vùng da nơi hút mỡ có các vết bầm, sưng, cảm giác tê nhưng
chỉ tồn tại trong mươi ngày.
-Biến chứng thường thấy là nhiễm vi khuẩn xâm nhập qua vết mổ trên da.
Để phòng tránh, bác sĩ cho thân chủ dùng kháng sinh sau khi giải phẫu.
-Khi hút quá nhiều mỡ trong một vùng hoặc thực hiện hút mỡ ở nhiều vùng
trong một ngày có thể gây ra lồi lõm hoặc xệ da. Do đó, nên thực hiện
hút mỡ mỗi vùng vào các ngày khác nhau. Sau hút mỡ, có thể thực hiện thêm
phẫu thuật cắt gọt, căng da, nếu da quá chùng xệ.
-Nên để ý là trong vòng 72 giờ sau phẫu thuật, từ vết mổ sẽ có chất lỏng
chẩy ra. Đây là dung dịch được đưa vào để làm lớp mỡ tách rời.
-Một số người có thể dị ứng với thuốc tê lidocaine trong dung dịch bơm
vào vùng mỡ định hút.
-Hút số lượng lớn mô béo có thể đưa tới mất thăng bằng chất lỏng trong
cơ thể, ảnh hưởng tới các cơ quan, bộ phận.
-Nghẽn mạch (embolism) có thể xảy ra khi tế bào béo lẻn vào mạch máu bị
đứt trong khi hút, chạy lên phổi hoặc não bộ. Biến chứng này ít khi xảy
ra nhưng có thể đưa tới tử vong.
-Hãn hữu mới có trường hợp ống hút gây tổn thương cho cơ quan nội tạng
như ruột, vì bác sĩ không nhìn rõ được hướng đi của đầu ống hút. Rủi ro
xảy ra nhiều hơn nếu ruột nhô vào thành bụng (hernia).
Theo các nhà chuyên môn, hút mỡ cũng có thể gây tử vong, nhưng tỷ lệ rất
thấp: 3 cho 100,000 phẫu thuật, so với 16 tử vong trên 100,000 tai nạn
xe cộ, lái xe.
Tử vong xảy ra thường là do phẫu thuật gia không có huấn luyện chuyên
môn, ít kinh nghiệm, lơ là trong khi giải phẫu hoặc không có trang thiết
bị cấp cứu tại nơi mổ.
Kết quả
Hút mỡ không có mục đích để giảm cân, chữa mập phì vì phẫu thuật thường
chỉ lấy ra một lượng giới hạn mô mỡ tại địa điểm giải phẫu. Nếu quá mập,
nên giữ gìn ăn uống và vận động để giảm kí trước khi hút. Hút mỡ khi đang
trên đường bị mập thì mô mỡ vùng không hút sẽ phì ra.
Đừng hy vọng phẫu thuật hoàn toàn thay đổi hình dạng vì hút mỡ chỉ giúp
“thu gọn” một phần nào ở chỗ hút mà thôi chứ không trên toàn cơ thể. Và
đôi khi phải đợi tới 6 tháng sau hút mỡ mới thấy vẻ đẹp tái tạo xuất hiện.
Hút mỡ không xóa bỏ vết nhăn sau sanh đẻ, tuổi cao hoặc viêm tế bào trên
da. Viêm tế bào có thể thấy ở bất cứ nơi nào trên cơ thể, nhưng da ở gần
xương ống chân và cổ chân là hay bị viêm. Viêm do vi khuẩn lọt qua một
kẽ hở trên da và gây ra sưng, đỏ, đau.
Sau phẫu thuật, thân chủ đều được cho mang một loại áo nịt ngực (girdle)
đặc biệt hoặc băng thung đàn hồi bó ép vào da trong 6 tuần lễ để các mô
bào dính vào nhau, để đẩy chất lỏng trở lại mạch máu và giữ đường cong
thân hình gọn, chắc.
Vài điều cần lưu ý:
-Thực hiện tất cả hướng dẫn của bác sĩ về hậu giải phẫu.
-Không chườm nóng hoặc lạnh sau hút mỡ, trừ khi có chỉ định của bác sĩ.
-Cẩn thận khi đứng lên hoặc khi tắm để tránh chóng mặt, té ngã vì cơ thể
khi đó mất một phần cân bằng chất lỏng.
-Không nằm trong bồn tắm, bơi lội ít nhất 7 ngày sau phẫu thuật để tránh
nhiễm trùng vết mổ.
-Không ăn chế độ kiêng quá khắt khe sau giải phẫu.
-Tránh ánh nắng cho tới khi da hết bầm. Nếu cần ra nằng, nên thoa kem
chống nắng.
-Gia tăng hoạt động cơ thể từ từ cho tới khi sinh hoạt bình thường trở
lại vào 2-4 tuần lễ. Có thể đi làm trong vòng từ 3-5 ngày.
Kết Luận
Theo American Academy of Dermatology Association, hút mỡ không là phương
thức để giảm mập phì và không được dùng để lấy đi một khối lượng lớn mô
mỡ; chỉ nên thực hiện ở người tương đối khỏe mạnh và không nên thực hiện
đồng thời với các phẫu thuật khác.
Mặc dù các phương pháp hút mỡ hiện nay đều khá an toàn, nhưng thân chủ
cũng cần tích cực với phẫu thuật: tìm hiểu tường tận về lợi hại, về kết
quả, tuân theo các lời chỉ dẫn của bác sĩ khi về nhà.
Và nhớ giữ gìn ăn uống, vận động cơ thể để tránh mập phì.
Bác sĩ Nguyễn Ý-ĐỨC
Texas- Hoa Kỳ
