Những
Quyết Tâm Ðầu Năm
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức (Câu
Chuyện Thầy Lang)
Cuối năm tính sổ, chợt nhớ ra, năm vừa qua mình cũng
hơi lơ là trong việc giữ gìn cơ thể, kiểm soát sức khỏe tổng quát. Và
quên không chích ngừa bệnh Cúm, nên tháng trước nằm đo giường mất hơn
mười ngày. Vì mấy anh chị siêu trùng “ông Cúm, bà Co” hành hạ.
Nay trong người đã tỉnh khỏe, nhưng giận mình vì những thiếu sót chăm
sóc năm qua, vội vàng làm một màn ghi những điều sẽ thực hiện trong năm
tới. Để duy trì sức khỏe tốt.
Ra điều ta đây cũng văn minh, tiến bộ, cũng có NEW YEAR RESOLUTIONS như
Tây như Mỹ.
Ưu tiên số một là phải đi kiểm soát cái anh nhiếp hộ tuyến.
Mặc dù chỉ to bằng đầu ngón tay, nằm bao quanh niệu quản, chẳng có công
dụng gì to tát ngoài việc tiết ra mấy phân phối tinh dịch để đưa tinh
trùng đi kiếm mấy nàng trứng. Nhưng nếu anh ta sưng to, tăng trưởng vô
tổ chức, là mình có chuyện, ung thư dễ như chơi, nhất là đã vào tuổi trên
dưới sáu bó.
Cúi mình chổng mông cho người thầy thuốc đưa ngón tay chuối mắn vào hậu
môn, ngoáy qua ngoáy lại vừa nhột, vừa đau lại vừa mắc cỡ. Nếu nhiếp hộ
tuyến hơi sưng, bác sĩ sẽ thử nghiệm máu PSA ( Prostatic Specific Antigen)
để coi có bị ung thư không.
Ung thư nhiếp tuyến hiện giờ là nguyên nhân tử vong thứ hai trong các
bệnh ung thư ở nam giới. Khám tuyến này qua hậu môn (digital rectal exam)
cần được làm mỗi năm một lần, kể từ tuổi 45 trở lên.
Rồi lần lượt trong năm, hai vợ chồng sẽ hỏi bác sĩ coi cần kiểm tra bộ
phận nào ở các tiết mục căn bản sau đây:
1-Ung thư ruột kết – trực tràng.
Bắt đầu từ tuổi 50, hàng năm nên thử coi trong phân có máu không. Sau
đó có thể được nội soi trực tràng xem trong ruột già có mấy cục u mềm
(polyp), u cứng, khiến chảy máu mỗi khi đi cầu. Khám nghiệm này là bước
khởi đầu để truy tìm ung thư ruột kết trực tràng, nguyên nhân tử vong
thứ ba về ung thư ở đàn ông.
2-Bà xã thì đưa đi chụp
quang tuyến nhũ hoa và khám phụ khoa, làm
Pap smears.
Hàng năm chụp quang tuyến và hàng tháng tự khám nhũ hoa là phương thức
hữu hiệu để tìm u cục có thể gây ung thư của bộ phận này.
Ung thư vú tự nó không gây tử vong nhưng khi nó chạy vào máu, vào các
cơ quan thì tỷ lệ tử vong lên khá cao. Vì thế nếu kiếm ra bệnh khi còn
thu gọn trong phạm vi cấu tạo của vú thì hy vọng chữa lành lên tới 95%.
Pap smears là để coi có bị ung thư cổ tử cung, thường xẩy ra ở quý bà
tuồi trên 45. Phụ nữ người Việt ta được coi như có tỷ lệ khá cao về ung
thư này. Thử nghiệm này giản dị, không đau. Bác sĩ chỉ cạo lấy một chút
tế bào ở cổ tử cung, gửi đi phòng thí nghiệm phân tích coi có nhóm tế
bào “cứng đầu, hoang loạn” nào không.
3-Khám sức khoẻ tổng quát.
Từ tuổi ngoài 50, mỗi năm cần đi bác sĩ để làm một cuộc kiểm tra tổng
quát, dù không có bệnh gì.
Nhân dịp này một số thử nghiệm sẽ được thực hiện như: đo điện tâm đồ để
coi nhịp đập của tim; thử máu coi lượng đường, cholesterol, chức năng
của thận gan tuyến giáp trạng, số lượng hồng huyết cầu. Không cần thiết
phải chụp hình phổi mỗi năm , trừ trường hợp tiếp tục hút thuốc lá, để
sớm phát giác ung thư hai buồng phổi.
Không bị bệnh cao huyết áp cũng nên đo áp huyết máu hai lần mỗi năm. Bệnh
này đôi khi xẩy ra âm thầm, rồi đùng một cái gây chuyện lớn như tai biến
não, nhồi máu cơ tim. Cao huyết áp vẫn được coi như một “Silent Killer”.
4-Khám mắt, đo lại cặp kính
hai tròng. Tiện thể để bác sĩ nhìn võng mạc, giác mạc coi còn tốt không,
đồng thời cũng xem có dấu hiệu của bệnh tăng nhãn áp (glaucoma), bong
võng mạc (retina detachement).
5-Khám răng miệng. Nha sĩ
khuyên ta nên đến thăm họ mỗi năm hai lần, để khám và để cậy bỏ những
chất vôi đóng ở chân răng. Đây là nguy cơ đưa tới viêm nớu và chân răng.
Tham khảo thêm ý kiến về việc mới đây có nhiều chuyên viên răng miệng
nói là nhiểm độc ở nếu răng có thể gây một vài bệnh tim, đồng thời xem
có dấu hiệu ung thư miệng hay không.
6-Đến khoảng tháng mười,
hai vợ chồng nhớ đi chích ngừa “Ông
Cúm Bà Co”, viêm phổi luôn thể cũng coi lại xem có cần chích ngừa phong
đòn gánh (tetanus).
Cái vụ ngừa phong đòn gánh này là ta hay quên lắm, vì sau khi được chích
ba mũi lần đầu, ta chỉ cần chích lại mỗi mười năm. Thời gian cách nhau
quá xa nên 90% các cụ đều không nhớ, cho tới khi chẳng may dẵm phải cái
đinh rỉ sét, bác sĩ hỏi thì mới vỡ lẽ là đã không chích ngừa.
Nếu có dự định du lịch Đông Nam Á châu thì chích ngừa viêm gan A và B.
7-Tự nhìn trong gương hay
nhờ người bạn đường coi trên da xem
có gì bất thường mới xuất hiện như cục thịt nhỏ, miếng da đỏ, hay vết
thương chẩy nước. Vì ở tuổi cao này, ung thư da cũng hay xẩy ra nhất là
với quý vị hay phơi nắng “cho nó bổ xương”.
8-Năm vừa qua, tiệc tùng
cưới hỏi hơi nhiều, nên cơ thể coi bộ nặng
hơn trước, và mỡ vùng bụng phát triển hơi dầy.
Cái vụ lên cân mập phì này ở nước Mỹ quá quan trọng đến nỗi quốc hội phải
can thiệp.
Theo thống kê thì 60% người lớn, 13% trẻ em ở đây bị quá ký và số tử vong
hàng năm lên tới trên 300,000 người. Chết vì nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu
đường, vài thứ ung thư, chỉ vì mập béo. Và Thượng viện Hoa Kỳ phải biểu
quyết một Đạo Luật Chống Mập Phì hôm 10 tháng Chạp vừa qua. Thế ra mập
phì cũng nguy hại như “te rô rít” vậy, cần có luật để giảm thiểu.
Năm nay nhất định phải coi lại vụ thực phẩm, dinh dưỡng. Bớt tiêu thụ
chất béo, thịt gia súc, tăng rau trái cây, dùng nhiều chất đạm từ cá hay
đậu nành.
Đậu nành đã được dùng nhiều ở bên nhà cả ngàn năm nay dưới dạng đậu hũ,
tương, chao… và là nguồn cung cấp chất đạm khá quan trọng. Mới đây nhiều
khoa học gia cho là đậu nành có khả năng làm giảm nguy cơ bệnh ung thư
vú, bệnh tim, chứng loãng xương, bệnh tiểu đường, bệnh thận và làm giảm
vài khó chịu của quý bà trong thời kỳ tắt kinh.
9-Tiếp tục vận động cơ thể. Đi
bộ mỗi ngày 30 phút, năm ngày một tuần. Môn đi bộ bây giờ được nhiều người
ưa thích vì tiện lợi, đi lúc nào cũng được, không tốn tiền, chỉ cần đôi
giầy thích hợp, vừa chân. Vừa đi vừa tỉ tê nói chuyện với người bạn đường
hay bạn bè, tăng thêm tình nghĩa yêu thương thân ái.
Theo kết qủa cuộc nghiên cứu của tiến sĩ Robert D. Abbott, Đại học Y khoa
Virginia, công bố vào mùa hè năm 1999, thì đi bộ làm giảm nguy cơ bệnh
tim mạch, bệnh cao huyết áp, bệnh ung thư và làm tăng sự thư giãn cho
tâm não.
10-Duy trì tình giao tế với cộng đồng, bạn
bè, thân thuộc.
Sau một thời gian quan sát nếp sống một nhóm người cao tuổi, các tác giả
R.A Morottoli và C.M de Leon Glas đã kết luận là giao hữu bạn bè, xã hội
có thể làm gia tăng tuổi thọ, giống như sự tập luyện cơ thể vậy.
Và khoan dung, tương nhượng với mọi người nhất là cùng “máu đỏ da vàng
với nhau”..Các cụ ta vẫn dậy: “Một giọt máu đào hơn một ao nước lã” cơ
mà.
11-Đồng
thời cũng giữ một thái độ lạc quan, tích
cực trong đời sống hằng ngày. Cổ nhân vẫn nhắc nhở “Lạc
giả trường thọ, ưu giả dị yểu”, vui sống lâu, sầu mau chết.
12-Và tiếp tục tận
hưởng thú ái ân với người bạn đường đã nhiều năm đầu gối
tay ấp, chia ngọt sẻ bùi. Vì, như Xuân Diệu ca tụng, “ Tình không tuổi
và Xuân không ngày tháng”.
Kết luận
Trong bài giới thiệu cho dự án Healthy People, cựu Tổng Trưởng Y Tế Hoa
Kỳ, bác sĩ Louis Sullivan, nói:
“ Để có sức khoẻ tốt, mỗi người phải lãnh trách nhiệm tự chăm sóc. Càng
ngày ta càng ý thức được rằng bằng cách duy trì một nếp sống lành mạnh,
con người có thể tránh được rất nhiều bệnh tật”.
Mong rằng ý kiến trên cũng là một trong những điều
cam kết đầu năm của bà con người Việt chúng ta.
Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức
Texas- Hoa Kỳ
