Để
Có Một Nếp Sống Lành Mạnh
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức (Câu
Chuyện Thầy Lang)
Mỗi khía cạnh của
đời sống đều có ảnh hưởng
tới sức khỏe tinh thần và thể chất
của con người.
Chẳng hạn, ngôi nhà đang
ở mà đột nhiên giông bão làm tung mái. Một người
bạn đang thân thiết đột nhiên gây gổ
cãi lộn với mình. Chiếc xe đang dùng quen thuộc
bị đụng hư hoàn toàn. Tất cả đều
làm ta cảm thấy dao động bất bình, không
vui. Và sau đó, các tâm trạng chán chường, trầm
cảm, lo sợ có thể sảy ra nếu ta không biết
cách đối phó hoặc thay đổi các hậu quả
không tốt này.
Sau đây là một số
góp ý để thực hiện sự thay đổi.
I-Muốn
thay đổi, cần phải hành động
Trước hết, muốn thay
đổi những khó khăn trong đời sống
để cảm thấy dễ chịu, khỏe mạnh
hơn, ta cần phải hành động. Và nên nhớ rằng:
-Mọi thay đổi đều
cần thời gian và có thể rất khó khăn.
-Ta phải can đảm, kiên nhẫn,
bắt đẩu bằng những bước đi
ngắn nhưng quyết liệt.
-Ta phải chủ động lãnh
trách nhiệm làm công việc thay đổi vì không ai
làm thế cho ta. Chính mình là người hưởng
lợi ích sau khi đã hoàn tất các thay đổi đó.
-Nếu làm chủ được
cuộc đời là ta đã vượt qua một
chặng đường để thay đổi những
hoàn cảnh ngang trái có thể xảy ra.
II-Hãy
chủ động-Tái kiểm soát đời sống.
Nếu cảm thấy có thể
kiểm soát được cuộc đời của
mình, là ta đã vượt qua được trở
ngại đầu tiên để tạo ra các thay đổi
trong các hoàn cảnh xấu.
Trái lại, nếu cảm thấy
chưa tự kiểm soát được, thì phải
dành lại quyền tự quyết đó vì không thể
nào có thoải mái khi mà mình phải phụ thuộc vào
hoàn cảnh bên ngoài.
Sau đây là một số câu hỏi và vài gợi ý trả
lời để giúp ta lấy lại sự tự
chủ:
1-Quý
vị có có cảm thấy mình làm chủ đời
mình không
Có Không
2-Quý
vị có cảm thấy rằng có người nào đó
kiểm soát đời sống của mình và mình không
quyết định được gì cả?
Có Không
3-Xin
ghi rõ những yếu tố nào kiểm soát đời
sống của quý vị. Chẳng hạn như con cái,
công việc, người bạn đường, bệnh
tật, thiếu hụt tài chánh
4-Ghi
rõ những điều quý vị có thể làm để
lấy lại quyền kiểm soát đời sống,
như là:
-Thảo luận với người
bạn đường về sự kiểm soát. Nếu
cần, cả hai người cùng đi tư vấn
để xin ý kiến giải quyết khác biệt.
-Nói với con cái tự lo liệu
một phần nhu cầu của họ để giảm
áp lực lên mình
-Tham dự một hội thảo
về quản trị tiền bạc
-Làm thêm một việc bán thời
gian để giảm thiếu hụt tài chánh.
5-Ghi những hoàn cảnh cản trở không cho quý vị
lấy lại quyền tự chủ. Thí dụ:
-Không có động cơ thúc đẩy
-Kém tinh thần tự trọng
-Cảm thấy như là quá rắc
rối để lấy lại quyền tự chủ
-Cảm thấy sợ hãi, không
dám hành động
-Không muốn làm cho người
khác bực mình
-Muốn tránh sự giận dữ
của thân nhân.
6-Ghi
tất cà các lợi điểm khi lấy lại được
sự tự chủ:
-Cảm thấy thoải mái cả
về thể chất lẫn tinh thần;
-Giảm bớt căng thẳng
trong đời sống hàng ngày;
-Có nhiều thì giờ làm công việc
mình ưa thích;
-Có thì giờ chăm sóc cơ thể
của mình;
-Cảm thấy mình làm được
nhiều điều có ích;
-Cải thiện rất nhiều
cho nếp sống...
Tự lãnh trách nhiệm đời
sống thường diễn ra từ từ và ta có
thể nhờ bạn bè thay mình làm một số việc
để mình có thì giờ hoàn tất sự thay đổi.
Nên ghi rõ các giai đoạn mà mình
định làm để lấy lại quyền tự
chủ đời sống.
III-Có
sự chăm sóc sức khỏe tốt
Mỗi người đều
cần phải có một chương trình chăm sóc
sức khỏe tốt, hoặc qua bảo hiểm hoặc
qua trợ cấp của chính phủ.Trong mọi xã hội,
người dân đều có quyền hưởng một
số nhu cầu tối thiểu về chăm sóc chữa
trị mà chính quyền phải đáp ứng.
-Quý vị có chương trình chăm
sóc sức khỏe không?
Có Không
-Quý vị có một bác sĩ tổng quát hiểu rõ tình trạng bệnh tật, sức
khỏe của mình và có thể góp ý, cung cấp điều trị hoặc giới thiệu mình
tới một nhà chuyên môn y tế khác, khi cần.
Có Không
Nếu không có, tại sao?
_______________________________________
-Quý vị có tới bác sĩ để
được khám tổng quát hàng năm?
Có Không
Nếu không, phải làm gì để
được khám sức khỏe?
_______________________________________
Khám sức khỏe tổng quát
giúp sớm tìm ra những bệnh tiềm ẩn trong
cơ thể, cũng như hiểu rõ tình trạng sức
khỏe của mình ra sao.
Khi đi bác sĩ, xin mang theo tất
cả các loại thuốc đang dùng để bác sĩ
biết mà thay đổi thuốc, nếu cần.
Nên cặn kẽ hỏi bác sĩ
tất cả những điều mà mình muốn biết
về sức khỏe, bệnh tật của mình. Yêu
cầu bác sĩ giải thích rõ về các kết quả
thử nghiệm máu, nước tiểu, hình chụp
X-quang.
Khi nhận toa thuốc, hỏi
rõ cách dùng, liều lượng, uống bao lâu, tác dụng
phụ của thuốc... Về nhà, uống thuốc đều
đặn theo hướng dẫn và nhớ giữ
hẹn để tái khám.
IV-Nếp
sống
-Trong đời sống hàng ngày,
mình có làm việc quá nhiều không?
Có
Không
-Quý vị có làm nhiều hơn
khả năng của mình?
Có
Không
-Có bao giờ quý vị cảm thấy
nhẩy từ công việc này sang công việc khác và không
cảm thấy thích thú chút nào?
Có
Không
-Nếu quý vị trả lời
CÓ cho một hoặc tất
cà các câu hỏi trên đây, xin cho biết tại sao quý
vị lại sống như vậy?
-Quý vị có thể làm gì để
cuộc đời của mình nhẹ nhàng, bình an hơn?
_______________________________________
-Quý
vị có quá bận rộn chăm sóc người khác mà lơ là trong việc chăm sóc bản thân?
Có
Không
-Nếu có, xin cho biết tại
sao?
__________________________________________
-Quý vị phải làm gì để
có thể tự chăm sóc sức khỏe?
________________________________________
-Có quá nhiều thứ trong đời
sống đôi khi cùng gây ra khó khăn cho mình. Chẳng
hạn nhiều đồ đạc bàn ghế thì nhà
cửa sẽ chật chội, vướng víu, nhiều
quần áo quá thì bối rối, chẳng biết mặc
bộ nào.Trong trường hợp như vậy, quý
vị sẽ giải quyết ra sao? Vứt bớt đi
hoặc:
-Tại sở làm, ở nhà hoặc
trong cộng đồng, thế nào chẳng có người
làm quý vị bực bôi. Xin nói rõ người đó là
ai:
_______________________________________
-Quý vị đã làm gì để
thay đổi hoàn cảnh đó?
________________________________________
-Cũng như mọi người,
quý vị cần có một khoảng thời gian để
làm điều ưa thích, theo ý muốn của mình. Quý
vị có thời gian như vậy không?
Có Không
-Nếu không có, quý vị phải
làm gì để có thời gian riêng tư đó?
_________________________________________
-Làm điều mà mình thích thú và
sáng tạo sẽ cải thiện nếp sống của
mình. Quý vị có những thích thú đó không ( chẳng
hạn như đọc sách, đi câu cá...)? Xin kể
ra:
______________________________
-Quý vị có dành riêng một số
thời gian để làm công việc thích thú này không?
Có Không
-Nếu không, xin cho biết tại
sao?
__________________________________________
-Mọi
người đều cần có thời gian để
thư giãn, giải tòa căng thẳng. Nếu không làm
vậy thì ta sẽ cảm thấy rất khó chịu.
Tuy nhiên, đôi khi hoàn cảnh không cho mình có thì giờ
để thư giãn.
Quý vị có dành thì giờ để
thư giãn không?
Có Không
-Nếu KHÔNG, quý vị phải
làm gì để cảm thấy thoải mái (chẳng
hạn như nghe nhạc êm dịu, tập yoga....) Xin
nêu ra vài thí dụ:
V-Nhà ở
Nhà ở thường là nơi
an toàn để trú ngụ. Nhưng đôi khi chính căn
nhà đó cũng gây ra vài khó khăn cho nếp sống
mà ta cần thay đổi để cảm thấy
thoải mái.
Sau đây là mấy câu hỏi có
thể giúp ta coi xem có cần thay đổi gì ở
nhà hay không:
-Quý vị có cảm thấy háo
hức trở về nhà và cảm thấy thích thú sống
trong căn nhà đó?
Có Không
-Nếu không, xin nói rõ lý do (chẳng
hạn nhà quá chật hẹp, khu phố ồn ào...) :
__________________________________________
-Cần phải thay đổi
gì để mình cảm thấy thoải mái khi sống
trong căn nhà đó ?
__________________________________________
-Quý
vị có cảm thấy an toàn sống trong căn nhà
của mình ?
Có Không
-Nếu
Không, xin nói rõ tại sao ?
__________________________________________
-Cần
phải làm gì để căn nhà trở nên an toàn ?
__________________________________________
-Quý
vị cần một khoảng không gian trong căn nhà
để khỏi bị quấy rầy. Quý vị có
nơi riêng rẽ đó không ?
Có
Không
-Nếu
không, xin cho biết tại sao ?
__________________________________________
-Cần
phải làm gì để có khu riêng biệt đó (Chẳng
hạn ngăn riêng một góc với miếng vải
lớn, cái tủ...)
__________________________________________
-Sống
trong một nhà, mọi người phải đối
xử tốt với nhau. Mấy người sống
chung có đối xử tốt và giúp đỡ quý vị
không ?
Có
Không
-Nếu
không, xin nêu rõ lý do : ___________________________________________
-Cần
phải làm gì để họ giúp đỡ và đối
xử tốt với mình (chẳng hạn như thông
cảm với họ, nói cho họ hay nên đối
xử với nhau ra sao...):
___________________________________________
VI-Nghề nghiệp
Sống
trong xã hội, mỗi người đều phải
có một công việc để làm, một nghề nghiệp
để có lợi tức nuôi thân và gia đình.
Trên nguyên tắc, việc làm phải
an toàn và thích thú cho mỗi người. Tuy nhiên, việc
làm cũng có thể gây ra vui buồn, dù là việc toàn
thời gian hay bán thời gian.
Mấy câu hỏi
sau đây giúp ta coi xem có cần thay đổi một
chút trong việc làm.
-Công
việc hoặc nghề nghiệp có nâng cao đời
sống và sự thoải mái của quý vị không ?
Có
Không
-Nếu
không thì phải làm gì để công việc đó trở
thành tốt ?
_________________________________________
-Nếu
quý vị không có việc, liệu quý vị muốn có
hay không ?
Có
Không
-Nếu
muốn, phải làm gì để có công việc ?
__________________________________________
-Quý
vị muốn làm cho người khác hoặc cho chính
mình ?
_________________________________________
-Quý
vị có đủ khả năng để khởi
sự một công việc cho mình không ?
Có
Không
-Nếu có, xin kể các khả năng đó
___________________________________
Tại
mỗi địa phương, có nhiều cơ quan
công hoặc tư có thể giúp ta học nghề hoặc
kiếm việc. Quý vị có thể liên lạc với
cơ quan xã hội, trung tâm dạy nghề, sở an
sinh xã hội, trung tâm tâm thần, các trường học
để được hướng dẫn. Xin tìm địa chỉ và số
điện thoại các cơ quan này tại sổ danh
bạ điện thoại tại mỗi địa
phương.
VII-Dinh
Dưỡng
Thực
phẩm nước uống đều ảnh hưởng
tới sức khỏe. Nếu ta thấy một món ăn
gây khó chịu cho cơ thể thì không dùng món ăn đó.
Nên có một chế độ dinh
dưỡng hợp lý, cân bằng các chất dinh dưỡng
và tiêu thụ vừa đủ với nhu cầu của
cơ thể. Ăn nhiều quá hoặc ít quá đều
không tốt cho sức khỏe.
Ta cũng nên tiêu thụ nhiều
thực phẩm thiên nhiên hơn là thực phẩm chế
biến và tránh thực phẩm không có giá trị dinh
dưỡng, giảm tiêu thụ muối đường,
chất béo có hại, không lạm dụng rượu,
hút thuốc lá.
-Quý vị có theo một chế
dộ dinh dưỡng hợp lý không ?
Có
Không
-Nếu không, xin cho biết làm cách nào để ăn
uống hợp lý ?
_________________________________________
-Có bao giờ quý vị bỏ ăn
hoặc ăn quá nhiều ?
Có
Không
Ăn quá nhiều hoặc quá ít
đều không tốt cho sức khỏe. Nên tạo thói quen ăn ba bữa
cơm mỗi ngày. Không nên bỏ qua một bữa ăn
nào, để cơ thể có đủ năng lượng
làm việc và nuôi dưỡng các cơ quan bộ phận
trong người.
VIII-Vận
động cơ thể
Vận động cơ thể
đều đặn đưa tới các ích lợi
như sau :
-Cảm thấy khỏe mạnh
cả thể xác lẫn tinh thần
-Ngủ ngon hơn ;
-Tăng trí nhớ và sự tập
trung tư tưởng vào mọi công việc ;
-Giảm lo âu, nóng tính ;
-Tăng tự tin, tự trọng ;
-Giảm mập phì, cao huyết
áp ;
-Tăng cường sức chịu
đựng, sự nhanh nhẹn của cơ thể.
-Quý vị có vận động
cơ thể không ?
Có Không
-Nếu không, xin nêu rõ lý do : _______________________________________
Nếu vận động làm quý
vị mệt mỏi, khó chịu, xin đến bác sĩ
để khám nghiệm và tìm nguyên nhân.
VIII-Giấc
ngủ
Ngủ đầy đủ giúp
ta cảm thấy khỏe mạnh tỉnh táo hơn,
vì cơ thể cần được nghỉ ngơi
để bồi dưỡng sức lực, hàn gắn
tổn thương. Nếu quý vị có khó khăn rơi
vào giấc ngủ, ngủ không ngon giấc, xin áp dụng
các gợi ý sau đây:
-Ði ngủ đúng giờ mỗi
buổi tối và thức dậy cùng giờ vào buổi
sáng. Không nên « ngủ nướng », ngủ thêm.
-Tạo thói quen làm một công việc
nào đó vài giờ trước khi đi ngủ, như
đọc sánh, coi TV...rồi ngủ.
-Tránh rượu, cà phê, thuốc
lá ;
-Không ăn quá no trước khi
đi ngủ ;
-Vận động mỗi ngày
nhưng tránh tập quá mạnh trước khi đi
ngủ ;
-Nghe nhạc êm dịu để
thư giãn tâm hồn ;
-Uống một ly sữa ấm
hoặc ăn một ít trái cây, rau xanh trước khi
đi ngủ ;
-Tắm nước ấm trước
khi lên giường.
Cần đi bác sĩ khám bệnh
nếu :
-Khó ngủ vẫn diễn ra mặc
dù đã áp dụng các điều kể trên ;
-Thức giấc giữa đêm,
khó thở ;
-Ngáy quá to;
-Ngủ nhiều vào ban ngày...
Kết
luận
Qua các phần đã trình bầy
ở trên, chúng ta thấy có nhiều điều mà ta
có thể làm để phục hồi và có một đời
sống lành mạnh hơn.
Xin quý vị hãy đọc lại,
lấy ra một số điều mà quý vị muốn
áp dụng ngay. Khi thấy đã có kết quả thỏa
đáng, coi lại và áp dụng một số điều
khác. Xin tiếp tục làm như vậy
cho tới khi thấy trong người khỏe khoắn,
tinh thần sảng khoái, minh mẫn.
Xin cứ từ từ thực
hiện và xin nhớ rằng, “vạn sự khởi đầu
nan”. Nhưng xin kiên nhẫn, tiến bước.
Bác sĩ Nguyễn Ý-Ðức
(Phỏng theo tài liệu của SAMHSA/Bộ Y tế
Hoa Kỳ)
Nguyenyduc.com
>>>back>>>
|