Nhiễm
Trùng Thận
Bác sĩ Nguyễn Văn Đức,
Chuyên Khoa Nội Thương
Bài trước, chúng ta đã bàn về nhiễm trùng bọng đái (bladder infection),
tức đường tiểu dưới. Nhiễm trùng thận (kidney infection) là tình trạng
nhiễm trùng đường tiểu trên khi vi trùng tấn công bọng đái bò ngược lên
các ống dẫn tiểu (ureters) đến thận.
Nhiễm trùng thận nặng và nguy hiểm hơn nhiễm trùng
bọng đái. Vi trùng từ thận có thể vào máu gây nhiễm trùng máu, và theo
máu tới các cơ quan khác.
Như nhiễm trùng bọng đái, nhiễm trùng thận cũng
xảy ra ở phụ nữ nhiều hơn đàn ông.
Triệu chứng
Xin nhắc lại, như trong bài viết kỳ trước đã đề cập, khi bị nhiễm trùng
đường tiểu dưới (nhiễm trùng bọng đái), bạn có triệu chứng đi tiểu nhiều
lần. Mới xong, chút xíu lại muốn đi nữa. Nước tiểu không ra nhiều mỗi
lần đi. Đã thế, còn đi tiểu đêm, đau (rát, nóng) lúc đang tiểu hay lúc
sắp tiểu xong. Đồng thời, khác với bình thường, bạn cảm thấy rất khó nín
tiểu, mót tiểu là phải đi ngay. Vùng bọng đái phía bụng dưới bạn đau,
khó chịu. Nước tiểu bạn đục, hôi, lắm khi có máu.
Tưởng do “nóng” trong người nên bỏ qua, không đi bác sĩ, khi vi trùng
đã lên đến thận gây nhiễm trùng đường tiểu trên, bạn thêm nóng sốt (có
thể cao đến 103 độ F), lạnh run, nhức mỏi khắp người, buồn nôn, ói mửa.
Bạn đau một bên lưng dưới vùng thận, đau bụng hoặc đau vùng chậu (pelvic
pain). Nóng sốt là triệu chứng quan trọng của căn bệnh, nếu bạn không
nóng sốt, chắc bạn bị gì khác, không phải nhiễm trùng thận. (Ở nhà chúng
ta nên có dụng cụ để lấy nhiệt độ, thấy nóng lạnh, lấy nhiệt độ đã rồi
hẵng uống Tylenol, Advil, … Nếu nhiệt độ lên trên 100 độ F, bạn có sốt
rồi, nhớ cho bác sĩ biết. Không nên sờ đầu thấy âm ấm, và cho rằng mình
có sốt, nên lấy nhiệt độ đàng hoàng. Ở Mỹ, mọi chuyện chúng ta đều tính
toán bằng con số).
Triệu chứng xảy ra nhanh chóng trong vòng vài giờ, một ngày. Giai đoạn
này, với triệu chứng nóng sốt và lạnh run, có người tưởng mình sốt rét.
Có vị tưởng mình ăn trúng độc vì buồn nôn, ói mửa.
Điểm đáng lưu ý: thường bệnh tiến triển như trên, các triệu chứng của
nhiễm trùng đường tiểu dưới trước, sau đến triệu chứng của nhiễm trùng
đường tiểu trên. Nhưng cũng có người đột nhiên bị nhiễm trùng đường tiểu
trên (nhiễm trùng thận) mà không hề có triệu chứng nhiễm trùng đường tiểu
dưới (nhiễm trùng bọng đái) xảy ra trước đó vài ngày.
Khi được thăm khám, người nhiễm trùng thận cảm thấy đau lắm khi bác sĩ
sờ nắn hay dùng tay đấm nhẹ vào vùng thận.
Định bệnh
Như với các bệnh khác, định bệnh nhiễm trùng thận dựa
vào bệnh sử (lời kể bệnh của bạn), thăm khám, và thử nghiệm. Thử nghiệm
quan trọng nhất là xem nước tiểu dưới kính hiển vi (urinalysis) và cấy
trùng nước tiểu (urine culture).
Đa số các trường hợp (80%), kẻ thù của những phụ nữ nhiễm trùng đường
tiểu là vi trùng E. coli (đọc “I-cô-lai”). 20-30% các vi trùng E. coli
đã lờn mặt Ampicillin, coi Ampicillin như... pha. Gần đây, một số bọn
chúng còn coi thường cả Septra, Bactrim, những thuốc rất tốt để chữa nhiễm
trùng đường tiểu ngày trước.
Sau E. coli, nhiều vi trùng khác cũng bắt chước, gây nhiễm trùng đường
tiểu: Kebsiella pneumoniae, Staphylococcus saprophyticus, Proteus mirabilis,
Enterococcus faecalis, P. aeruginosa, Enterobacter cloacae, Citrobacter,
... Mỗi con lại “chịu” một vài trụ sinh khác nhau, và đa số đã kháng Ampicillin.
Chữa trị
Những trường hợp nhiễm trùng thận
nặng, sốt cao, đau nhiều, ói mửa nên không ăn uống được hoặc người bệnh
đang mang thai cần được chữa trị trong bệnh viện với trụ sinh truyền qua
đường tĩnh mạch. Sau vài ngày, bạn vẫn sốt cao và không thuyên giảm, bác
sĩ sẽ cho chụp phim Cat scan hoặc làm siêu âm thận để tìm xem có gì lạ
chăng, chẳng hạn sạn thận, bọc mủ quanh thận, ... khiến sự chữa trị không
hiệu quả.
Còn nếu triệu chứng của bạn không đến nỗi nặng lắm,
bạn vẫn ăn uống được, sau khi lấy nước tiểu gửi phòng thí nghiệm để xem
dưới kính hiển vi (urinalysis) và cấy vi trùng (urine culture), bác sĩ
sẽ cho bạn dùng trụ sinh. Hai thuốc hay được dùng để chữa nhiễm trùng
thận là Levaquin và Cipro, uống trong 7-14 ngày, tùy triệu chứng của bạn
mau hay chậm thuyên giảm.
Nhiễm trùng thận là bệnh có thể nguy hiểm, song
bạn hiểu biết về căn bệnh, và đến khám bác sĩ sớm khi triệu chứng mới
xảy ra, chúng ta chữa nó dễ dàng. Xin nhớ nhiễm trùng thận và nhiều bệnh
quan trọng khác hay gây nóng sốt, nên nếu trở bịnh và đo thấy nhiệt độ
trên 100 độ F, tức có nóng sốt, chúng ta nên đi khám bác sĩ sớm.
Bác sĩ Nguyễn Văn Đức, Chuyên
Khoa Nội Thương
8748 E. Valley Blvd., Ste H
Rosemead, CA 91770
Tel: (626) 288-3306
Copyright, 2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần
xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
