Khám
Bệnh Hữu Hiệu
Bác sĩ Nguyễn Văn Đức, Chuyên
Khoa Nội Thương
Bạn thấy nhiều lúc bác sĩ bận tíu tít. Bạn vào khám, thấy bác sĩ, ngoài
chuyện hỏi và khám bệnh kỹ cho bạn, còn soát lại hồ sơ xem những thử máu
nào đến kỳ phải làm lại cho bạn, trên 50, bạn đã đi soi ruột già chưa,
khám nhiếp hộ tuyến chưa...; nếu là phụ nữ, đã đến lúc nhắc bạn khám và
chụp lại phim vú, khám phụ khoa... chưa.
Những bác sĩ đàng hoàng không phát thuốc ào ào theo
ý người bệnh muốn, song làm đúng sách vở, đúng chức năng của người bác
sĩ, vừa chữa trị, vừa thi hành y khoa phòng ngừa.
Thấy tội nghiệp bác sĩ, bạn có thể giúp bác sĩ bằng nhiều
cách.
Mang thuốc theo
Bạn đem theo tất cả các thuốc đang dùng, kể cả những thuốc
mua không cần toa. Trong lúc chờ bác sĩ, bạn bày sẵn thuốc trên bàn, để
khi vào, liếc mắt qua, bác sĩ đã nắm vững ngay một số vấn đề của bạn.
Thuốc là ngôn ngữ không lời vô cùng hữu ích cho bác sĩ.
Bạn mới đến khám bác sĩ lần đầu, bác sĩ muốn biết bạn đang
dùng những thuốc gì, cho ngày nào, liều lượng của thuốc, số lượng, cách
dùng, tên người bác sĩ cho thuốc đề trên chai thuốc, những điều hết sức
quí báu giúp vào sự định bệnh. Biết bạn đang dùng thuốc gì, bác sĩ nào
cho, bác sĩ có thể đoán biết bạn đang có những vấn đề nào. Thuốc là những
đại diện quan trọng của chúng ta, nhất là trong trường hợp khẩn cấp. Nhìn
thuốc dùng, bác sĩ hiểu vấn đề của chúng ta nhanh hơn, sâu xa hơn.
Dù đi khám đã lâu, chúng ta đã quen biết nhau nhiều, nhưng
mỗi lần đến khám, bạn cũng nên đem theo các lọ đựng thuốc bạn đang dùng.
(Xin đừng để lẫn lộn thuốc nọ vào lọ kia, và nên mang theo những lọ thuốc
mới nhất, thay vì những lọ đã cũ từ năm xửa năm xưa.) Thuốc men nguy hiểm,
trường hợp có sự sai lầm. Mà lầm lẫn trong y khoa xảy ra hoài: bận rộn
quá, bác sĩ ghi tên thuốc, phân lượng thuốc trong hồ sơ sai, hoặc người
giúp bác sĩ chép thuốc, phân lượng thuốc vào toa sai, hoặc dược sĩ đọc
sai tên thuốc, phân lượng, hoặc bạn về nhà uống thuốc sai, không đúng
chỉ dẫn (nên thuốc trong chai còn nhiều quá, hoặc ngược lại, hết trước
kỳ hạn), nếu bạn không đem chai, lọ thuốc đến, bác sĩ không thể biết có
sự lầm lẫn hay không, và lầm lẫn nếu có, xảy ra trong khâu nào. Nhìn thuốc
trong chai, bác sĩ cũng biết bạn còn nhiều hay sắp hết thuốc, không phải
luôn miệng hỏi: “Thuốc này anh còn hay sắp hết, còn được bao lâu, thuốc
này, thuốc này, thuốc này...”.
Rồi mỗi bảo hiểm, mỗi chương trình thuốc của Medicare (Medicare
Part D Drug Plan) lại có một tủ thuốc riêng, cho thuốc này song không
cho thuốc nọ, bác sĩ không tài nào biết hết được. Bác sĩ biên một thuốc,
nhà thuốc có thể đổi thuốc khác tương đương trong tủ thuốc của bảo hiểm,
chương trình thuốc, nếu bạn không đem lọ thuốc đến, bác sĩ chẳng biết,
cứ tiếp tục biên một thuốc không phải thuốc bạn đang dùng. (Tên thuốc
biên trong hồ sơ khác với thuốc bạn thực sự đang uống, có chuyện gì xảy
ra, bác sĩ mệt với luật sư lắm.) Rồi bảo hiểm, chương trình thuốc này
chỉ cho thuốc tháng một, bảo hiểm, chương trình kia cho thuốc mỗi 2 tháng,
mỗi 3 tháng, cứ loạn cả lên, không biết đâu mà lần, xin bạn vui lòng giúp
bác sĩ đỡ điên đầu bằng cách đem theo các chai, lọ thuốc mỗi khi đến khám
bệnh, bác sĩ nhìn chai thuốc nhà thuốc đưa bạn lần trước, rồi cứ thế mà
làm, nhanh lắm.
Xin nhớ, mắt thấy tai nghe, nhìn bằng mắt nhanh hơn nghe
bằng tai, với các lọ thuốc bạn mang theo, nhìn chúng, bác sĩ suy nghĩ
mau lẹ hơn.
Y phục, cell phone
Trong lúc chờ bác sĩ, bạn cởi bớt áo ngoài, sửa soạn sẵn,
để khi bác sĩ vào, có thể nhanh nhẹn bắt tay ngay vào việc thăm khám.
Nếu có thể, bạn ăn mặc giản dị, rộng rãi, tay áo, ống quần
có thể xắn lên dễ dàng. Quần jeans tuy tiện cho bạn thật đấy, lại hợp
thời trang, nhưng không tiện cho bác sĩ tí nào, khi bác sĩ phải khám một
vết thương ở đầu gối của bạn chẳng hạn. Loại y phục quần áo nối nhau liền
một mảnh lại càng gây khó khăn.
Mang theo điện thoại cầm tay, bạn nhớ tắt điện thoại, kẻo
có lúc điện thoại reo vang, cản trở việc thăm khám, vì bác sĩ phải ngừng
lại... chờ bạn trả lời điện thoại.
Kể bệnh mạch lạc
Việc kể bệnh mạch lạc rất quan trọng, giúp bác sĩ định
bệnh mau chóng.
Bạn đi khám có thể vì nhiều triệu chứng hay mục đích cùng
lúc. Ai cũng mong bác sĩ giúp giải quyết hết mọi vấn đề của mình, song,
vì thời giờ dành cho mỗi người bệnh có hạn, nên chỉ có thể giải quyết
được cùng lắm 2, 3 vấn đề trong một buổi thăm khám.
“Hôm nay tôi đến khám bác sĩ vì 3 chuyện, chuyện thứ 1
là tôi sắp sửa hết các thuốc uống (đây tôi để sẵn các lọ thuốc trên bàn
cho bác sĩ xem cho nhanh), chuyện thứ 2 là nhờ bác sĩ coi lại cái nốt
ruồi này xem nó có lớn hơn 6 tháng trước không, và chuyện thứ 3 là 1 tuần
qua, tôi bị ho dữ quá, nó thế này, thế này...”.
Khi kể bệnh, bạn nên kể tất cả các vấn đề trước khi bác
sĩ bắt tay vào việc thăm khám cho bạn như trên, đừng chờ bác sĩ khám xong
xuôi rồi, mới kể vấn đề khác, rồi chờ bác sĩ khám xong lần này, lại vấn
đề khác nữa. Làm vậy, bác sĩ phải khám lại bạn cho vấn đề thứ 2, rồi lại
khám nữa cho vấn đề thứ 3, thay vì nắm vững tất cả các vấn đề bạn kể ngay
từ đầu, và nhanh chóng thăm khám bạn một lúc cho tất cả các vấn đề bạn
quan tâm.
Khi kể bệnh, bạn theo thứ tự thời gian: bệnh bắt đầu khi
nào, các triệu chứng ra sao, định bệnh của các bác sĩ trước, các cách
điều trị từ trước đến giờ, cách điều trị nào cho hiệu quả tốt, cách nào
không, ... Nền y khoa Hoa Kỳ là một nền y khoa định lượng, dựa trên nền
tảng các con số để suy luận. Bạn nên cố gắng diễn tả chính xác bằng con
số. Thí dụ, thay vì kể “đau lâu rồi, đau từ hồi còn ở Việt Nam”, bạn nên
kể “đau 3 ngày, đau từ 4 tháng trước, hay đau đã 6 năm...” Hoặc khi được
hỏi “bao lâu đau một lần?”, thay vì trả lời “đau hoài à, lâu lâu mới đau
một lần”, bạn nên trả lời “đau khoảng 1, 2, 3, ... lần mỗi tuần, mỗi tháng
hay mỗi năm”. Nếu bạn có thể viết đầy đủ các triệu chứng ra trên giấy,
và vào những lúc nhàn rỗi, lẩm nhẩm thực tập kể bệnh trước ở nhà, lại
càng quí.
Lấy hẹn
Ði hớt tóc, chúng ta cần gọi lấy hẹn, thì đi khám bác sĩ,
chúng ta cũng nên gọi lấy hẹn để đến và vào khám đúng giờ đúng giấc (và
nếu không giữ được hẹn đến khám, cũng xin gọi cho văn phòng biết để bỏ
cái hẹn, văn phòng dành khoảng thời gian này cho người khác). Ở Mỹ, làm
việc kiểu Mỹ, lớp lang thứ tự, không nên khám bệnh kiểu ngồi chờ, đến
trước vào trước, đến sau vào sau coi kỳ lắm (khiến nhiều người bận đi
làm cũng phải ngồi chờ dài cổ).
Lấy hẹn đàng hoàng giúp bác sĩ dành trọn vẹn 10-15 phút
để hỏi, khám cho bạn, ghi chép hồ sơ, biên toa, giải thích cách dùng thuốc,
trả lời các câu hỏi của bạn, xem xét lại các kết quả thử máu, chụp phim
của bạn, đồng thời xem bạn đã đến hạn kỳ phải soi lại ruột già, chụp phim
vú, khám phụ khoa, v.v. chưa để còn nhắc bạn. Tất cả những việc này làm
sao mà thực hiện xong chỉ trong vòng vài phút. Có họa khám bệnh kiểu muốn
gì cho nấy, không hỏi, không khám, không ghi chép hồ sơ (hoặc tối đem
hồ sơ về nhà bịa chuyện sau), chỉ biên toa theo ý người bệnh muốn.
Ði khám bệnh, nên làm thế nào để buổi khám bệnh nhanh chóng
và hữu hiệu, bạn hài lòng mà bác sĩ cũng vui. Không khó: bạn lấy hẹn đi
khám, mang thuốc theo, mặc quần áo giản dị, điện thoại cầm tay thì tắt
trước khi vào phòng khám, và kể bác sĩ nghe mọi chuyện trước khi bác sĩ
bắt tay vào việc thăm khám. Cám ơn bạn nhé.
Bác sĩ Nguyễn Văn Đức, Chuyên
Khoa Nội Thương
8748 E. Valley Blvd. # H
Rosemead, CA 91770
(626) 288-3306
Copyright, 2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần
xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
