Y
học : những khám phá mới về bệnh tim mạch
Bác sĩ Vũ Văn Dzi
Mỗi năm ở Mỹ có khoảng 1,5 triệu trường hợp đau tim (heart
attacks) và khoảng 500000 người chết vì tai biến này khiến việc đề phòng
một cơn đau tim là mối quan tâm chính của Y học Mỹ. Y học đã biết từ lâu
là bệnh đau tim do hiện tượng xơ cứng động mạch vành (coronary artery
disease) và một cơn đau tim xảy ra khi động mạch vành bị tắc nghẽn bởi
một cục máu đông làm cho cơ tim bị hủy hoại. Các phương pháp chữa trị
đã được cải thiện rất nhiều nhờ các loại thuốc mới, các thủ thuật mới
như angioplasty hoặc giải phẫu cardiac bypass nhưng tất cả Bác sĩ đều
đồng ý là việc phòng ngừa vẫn là chính và nhất là ít tốn kém hơn việc
chữa trị.
Kể từ khi kế hoạch vĩ đại Framingham Study do Đại Học Harvard khởi xướng
trong thập niện 40, 50 thì đã có nhiều tiến bộ trong việc tìm ra những
nguyên nhân đưa đến bệnh xơ cứng động mạch. Hút thuốc lá, cao huyết áp,
cholesterol lên cao, bệnh tiểu đường, thiếu tập thể dục, mập phì, stress..
là những nguyên nhân rõ ràng nhất đã được chứng minh có liên hệ mật thiết
với bệnh tim mạch.
Nhưng sau khi kiểm chứng lại các trường hợp tử vong thì các Bác sĩ thấy
rằng khoảng 40 % những trường hợp đau tim không có những yếu tố kể trên
và còn nhiều bí ẩn cần phải được phát hiện nhằm hạ thấp tử vong.
Gần đây vai trò của chất C Reactive protein tức CRP được chứng minh là
yếu tố quan trọng trong việc gây ra bệnh đau tim. CRP là một hóa chất
ở trong máu lên cao khi có hiện tượng viêm trong cơ thể (inflammation)
dù là do nhiễm trùng hay trong những trường hợp bệnh lý khác như sưng
khớp, sưng nướu răng.
Theo lời BS Michael Ozner thuộc Đại Học South Florida thì có nhiều người
bị đau tim dù rằng cholesterol, huyết áp bình thường nhưng CRP lên cao
vì một lý do nào đó. Ông khuyến cáo tất cả những người trên 45 tuổi nên
đo CRP cũng như do cholesterol, đường trong máu, huyết áp.. để có biện
pháp phòng ngừa thích nghi.
Dinh dưỡng
Cuộc khảo cứu trên 7 quốc gia Mỹ và Tây Âu, Nhật gọi là Seven Countries
Study khởi sự vào năm 1958 do Đại Học Minnesota bảo trợ cho biết là bệnh
đau tim rất hiếm có tại một số quốc gia Á Châu và trong vùng Địa Trung
hải mà người dân ăn ít thịt trong khi ăn nhiều rau cỏ, ngũ cốc và cá biển.
Trong khi đó ở Bắc Mỹ và một số quốc gia Bắc Âu như Phần Lan, Thụy Điển,
Đan Mạch thì tỷ lệ bệnh đau tim rất cao. Tại những nước này người dân
ăn rất nhiều thịt bò, thịt heo, chất mỡ béo trong sữa và bơ. Sau này các
khảo cứu ở Nam Mỹ tại những nước ăn nhiều thịt bò như Á Căn Đình, Uruguay
cũng xác nhận tỷ lệ đau tim ở các nước này cũng rất cao.
Có một trường hợp đặc biệt là tại Greenland, một thuộc địa của Đan Mạch,
người thổ dân Eskimo tuy ăn rất nhiều thịt mỡ, thịt hải cẩu, cá voi nhưng
gần như không bao giờ bị đau tim cả là nhờ họ ăn thêm nhiều cá biển trong
đó có nhiều chất Omega 3.
Các khảo cứu tiếp theo cho thấy là dinh dưỡng theo lối Địa Trung Hải (Mediterranean
diet) dùng nhiều dầu olive, ăn cá biển, nhiều hạt dẻ, ngũ cốc, rau tươi
không những giúp làm giảm cholesterol mà cả hiện tượng viêm nữa làm cho
CRP xuống thấp.
Năm 1999, Đại Học Pháp tại Lyon so sánh hai chế độ dinh dưỡng Địa Trung
Hải với chế độ dinh dưỡng của AMA Mỹ trong vòng 4 năm thì thấy là lối
dinh dưỡng Địa Trung Hải làm giảm tỷ lệ tử vong vì đau tim thấp hơn lối
của AMA từ 50 đến 70 %.
Một khảo cứu vào năm 2004 do Đại Học Athens tại Hy lạp cho biết là dinh
dưỡng Địa Trung Hải làm giảm CRP và 6 hóa chất markers khác thường đi
kèm với bệnh đau tim như fibrinogen, coagulation factors.
Một khảo cứu khác tại Hòa Lan cũng xác nhận là dinh dưỡng Địa Trung Hải
làm giảm tỷ lệ đau tim tới 50 % tại những người từ 50 đến 70 tuổi. BS
Ozner, người khởi xướng phong trào ăn uống theo lối Địa Trung Hải ở Mỹ
cho biết là nấu nướng rất dễ dàng và ăn rất ngon miệng. Ông nói là bãi
bỏ những loại thức ăn tinh chế (processed food), các loại thịt thì sẽ
làm giảm CRP và hiện tượng viêm trong cơ thể.
Những loại thực phẩm làm giảm CRP là cá biển loại salmon, tuna, halibut,
hạt dẻ, walnut, pistachios, dầu canola, dầu olive. Những loại rau tươi
và rượu đỏ, nước nho, nước hạt lựu (pomegranate) nhờ có nhiều chất antioxidants
có khả năng bảo vệ các mạch máu của cơ tim và làm giảm cholesterol.
Hiện tượng viêm
Gần đây các Bác sĩ của Đại Học Minnesota nhận thấy là hiện tượng sưng
nướu răng (periodontal disease) hết sức phổ biến ở Mỹ và tại người Việt
Nam trên 50 tuổi thì 90 % bị chứng bệnh này có nhiều liên hệ tới bệnh
đau tim, và cả tiểu đường nữa, qua hiện tượng viêm kinh niên (chronic
inflammation). Vì thế giữ vệ sinh răng miệng, dùng chỉ đánh răng (dental
floss) rất cần thiết trong việc đề phòng bệnh đau tim.
Giảm stress rất quan trọng. Theo cuộc khảo cứu Interheart Study trên 27000
người thì thấy là những người bị stress kinh niên, căng thẳng thần kinh,
hay lo âu, hay giận hờn thì nguy cơ bị đau tim tăng gấp đôi bình thường
vì làm tăng các stress hormones cũng như hiện tượng viêm. Một khảo cứu
dùng siêu âm đo động mạch cổ (carotid artery) cũng cho thấy là những người
bị stress thì các động mạch cổ hay bị tắc nghẽn và dẫn đến bệnh tim mạch
hay tai biến mạch máu não.
BS Joel Okner chuyên về tim mạch tại Chicago cho biết là những người bị
chứng ít ngủ cũng dễ bị đau tim và ông lập ra một trung tâm nghiên cứu
về liên hệ giữa bệnh tim mạch và chứng mất ngủ. Một khảo cứu khác tại
Anh quốc cũng xác nhận những người bị mất ngủ, dưới 7 tiếng mỗi ngày,
thì tỷ lệ bệnh đau tim tăng gấp 3 lần bình thường vì làm tăng các stress
hormones như cortisol, adrenaline.. BS Okner khuyến cáo nên tập những
phương pháp làm giảm stress của phương Đông như tĩnh tâm, vận khí (breathing
techniques), yoga, niệm chú mantra, ngủ trưa, giải trí âm nhạc, thôi miên
và nhất là tìm được một thú tiêu khiển thích hợp như trồng cây, nuôi ao
cá, đọc sách.. và sau cùng tập thể dục đều đặn mỗi ngày ít nhất nửa tiếng
đồng hồ.
Một khảo cứu của American Journal of Clinical Nutrition cho biết
là có thể tập thể dục liên tục 30 phút mỗi ngày hay tập nhiều lần, mỗi
lần vài phút, cũng công hiệu như nhau.
Nói chung là một nếp sống thanh sạch, dinh dưỡng đúng phép, không hút
thuốc, giữ cân nặng ở mức thấp, tinh thần bình an là những phương pháp
giản dị và ít tốn tiền nhất để chống lại kẻ thù số một của chúng ta ở
trên đất Mỹ là bệnh đau tim do sơ cứng động mạch vành.
BS Vũ văn Dzi, MD.
Copyright,
2009. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn
Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
